Dự báo El Nino rất mạnh năm 2026: Việt Nam đối mặt nguy cơ nắng nóng cực đoan, hạn hán và thiếu nước kéo dài

El Nino rất mạnh có thể xuất hiện từ tháng 6/2026

Trung tâm Dự báo Khí tượng Thủy văn Quốc gia vừa đưa ra cảnh báo về khả năng xuất hiện một đợt El Nino rất mạnh trong năm 2026. Theo cơ quan này, quá trình hình thành El Nino đang diễn ra nhanh hơn so với thông thường khi nhiệt độ mặt nước biển tại khu vực Niño 3.4 liên tục gia tăng.

Số liệu quan trắc cho thấy, chuẩn sai nhiệt độ mặt nước biển tại khu vực này đã đạt ngưỡng +0,5°C vào tháng 5 và tăng lên khoảng +0,7°C vào đầu tháng 6, đánh dấu việc El Niño chính thức hình thành.

Các chuyên gia nhận định, quá trình chuyển từ trạng thái trung tính sang El Nino lần này diễn ra trong thời gian ngắn, phản ánh sự nóng lên nhanh chóng của vùng trung tâm Thái Bình Dương cùng sự tương tác mạnh giữa đại dương và khí quyển.

Theo các mô hình dự báo hiện nay, El Nino gần như chắc chắn sẽ duy trì từ tháng 6/2026, tiếp tục mạnh lên trong nửa cuối năm và có khả năng kéo dài sang đầu năm 2027.

Đáng chú ý, xác suất xuất hiện El Nino với cường độ rất mạnh được đánh giá ở mức 60-65%, tương đương với sự kiện El Nino giai đoạn 2015-2016 và có thể nằm trong nhóm mạnh nhất trong hơn 70 năm qua.

Nguy cơ nắng nóng, hạn hán và xâm nhập mặn gia tăng

Nếu kịch bản El Nino rất mạnh xảy ra, Việt Nam sẽ phải đối mặt với nhiều hình thái thời tiết cực đoan.

Theo Trung tâm Dự báo Khí tượng Thủy văn Quốc gia, nhiệt độ trung bình trên phạm vi cả nước trong những tháng cuối năm 2026 có thể cao hơn trung bình nhiều năm từ 0,5-1,5°C. Riêng giai đoạn từ tháng 10 đến tháng 12/2026, mức nhiệt có thể cao hơn từ 1-2°C.

Các khu vực Bắc Bộ và Trung Bộ được dự báo sẽ xuất hiện nhiều đợt nắng nóng hơn so với trung bình nhiều năm, thậm chí không loại trừ khả năng ghi nhận những mức nhiệt vượt các kỷ lục từng được thiết lập.

Trong khi đó, lượng mưa trên cả nước có xu hướng suy giảm từ 25-50%, đặc biệt tại:

• Duyên hải Nam Trung Bộ;
• Tây Nguyên;
• Nam Bộ.

Điều này làm gia tăng nguy cơ xảy ra hạn hán cục bộ hoặc trên diện rộng tại những địa phương có nhu cầu sử dụng nước lớn cho sản xuất và sinh hoạt.

Không thể chủ quan với nguy cơ thiên tai

Mặc dù các năm El Nino thường ghi nhận số lượng bão và áp thấp nhiệt đới ít hơn so với trung bình nhiều năm, song cơ quan khí tượng cảnh báo vẫn có thể xuất hiện những cơn bão rất mạnh, gây thiệt hại lớn.

Bên cạnh đó, dù lượng mưa có xu hướng suy giảm nhưng vẫn có khả năng xảy ra các trận mưa cực đoan với lượng mưa lớn trong thời gian ngắn.

Thực tế đã cho thấy nhiều sự kiện thời tiết lịch sử từng xuất hiện trong các năm El Nino, như:

• Trận mưa lịch sử tại Quảng Ninh vào cuối tháng 7/2015;
• Đợt lũ lớn sau bão số 9 (Ketsana) năm 2009 tại Quảng Nam và Quảng Ngãi.

Các chuyên gia cho rằng, việc số lượng bão giảm không đồng nghĩa với mức độ rủi ro thiên tai giảm đi, do cường độ các hiện tượng thời tiết cực đoan có thể trở nên khó lường hơn.

Bài học từ đợt El Nino lịch sử 2015-2016

Giai đoạn 2015-2016 được đánh giá là một trong những đợt El Nino mạnh nhất kể từ năm 1950 và đã để lại nhiều hậu quả nghiêm trọng đối với Việt Nam.

Năm 2015, nắng nóng kéo dài với cường độ khốc liệt tại nhiều địa phương.

Đợt nắng nóng dài nhất năm ghi nhận:

• 39 ngày tại Bắc Trung Bộ;
• 36 ngày tại Trung Trung Bộ;
• 32 ngày tại Nam Trung Bộ.

Tại trạm Con Cuông (Nghệ An), nhiệt độ cao nhất lên tới 42,7°C vào ngày 30/5/2015, trở thành một trong những mức nhiệt cao nhất từng được ghi nhận thời điểm đó.

Song song với nắng nóng gay gắt, lượng mưa thiếu hụt kéo dài đã khiến nhiều hệ thống sông tại Trung Bộ, Tây Nguyên và Nam Bộ suy giảm dòng chảy nghiêm trọng.

Đặc biệt, xâm nhập mặn tại Đồng bằng sông Cửu Long xuất hiện sớm và lấn sâu vào nội đồng, gây thiệt hại lớn cho sản xuất nông nghiệp và đời sống người dân.

El Nino từng gây thiệt hại hàng chục tỷ USD trên thế giới

Theo các nghiên cứu khí hậu, trong hơn một thế kỷ qua, nhiều đợt El Nino mạnh đã gây ra những tổn thất nặng nề trên phạm vi toàn cầu.

Đáng chú ý, sự kiện El Nino giai đoạn 1982-1983, được mệnh danh là "El Nino thế kỷ", đã gây thiệt hại khoảng 13 tỷ USD.

Trong khi đó, El Nino năm 1997-1998 đã khiến Indonesia, Malaysia, Singapore và nhiều quốc đảo Thái Bình Dương chịu tổn thất lên tới 20 tỷ USD, theo thống kê của Ngân hàng Thế giới.

Những con số này cho thấy El Nino không chỉ là hiện tượng khí hậu tự nhiên mà còn là một trong những yếu tố có thể tác động sâu rộng đến kinh tế, nông nghiệp, nguồn nước và đời sống xã hội.

Chủ động ứng phó để giảm thiểu thiệt hại

Các chuyên gia khí tượng nhận định, tác động đáng lo ngại nhất của El Nino đối với Việt Nam vẫn là tình trạng nắng nóng kéo dài, lượng mưa suy giảm, hạn hán và xâm nhập mặn.

Trong bối cảnh El Nino rất mạnh được dự báo có khả năng xuất hiện trong năm 2026, việc chủ động xây dựng các phương án điều tiết nguồn nước, bảo đảm an ninh nguồn nước, chuyển đổi cơ cấu cây trồng phù hợp và nâng cao khả năng ứng phó với thời tiết cực đoan sẽ đóng vai trò đặc biệt quan trọng nhằm giảm thiểu thiệt hại đối với sản xuất và đời sống của người dân./.