108 sản phẩm công nghiệp nông thôn được gọi tên, nhưng danh hiệu chưa phải đích đến
Năm 2025, Bộ Công Thương tổ chức bình chọn sản phẩm công nghiệp nông thôn tiêu biểu cấp quốc gia và công nhận 108 sản phẩm, bộ sản phẩm. Đây là kỳ bình chọn cấp quốc gia lần thứ VI, cho thấy chương trình ngày càng trở thành một kênh quan trọng để phát hiện, tôn vinh những sản phẩm có tiềm năng của khu vực công nghiệp nông thôn.
Đằng sau mỗi sản phẩm được lựa chọn là quá trình đánh giá về chất lượng, khả năng sản xuất, thị trường và tiềm năng phát triển. Nhưng khoảnh khắc nhận giấy chứng nhận không đồng nghĩa doanh nghiệp đã có một thị trường rộng hơn.
Người tiêu dùng không mua một sản phẩm chỉ vì sản phẩm đó được công nhận là sản phẩm công nghiệp nông thôn tiêu biểu.
Họ vẫn quan tâm đến những câu hỏi rất thực tế: sản phẩm có tốt không, giá bao nhiêu, mua ở đâu, chất lượng có ổn định không và có đáng để mua lại hay không?
Đó cũng là lý do danh hiệu nên được nhìn như một điểm tựa để phát triển thương hiệu, thay vì một đích đến.
Bởi nếu sau khi được công nhận, doanh nghiệp vẫn giữ nguyên cách sản xuất, bao bì, kênh bán hàng và thị trường như trước, giá trị thương mại của danh hiệu có thể không được khai thác hết.
Từ ngày 10/2/2026, Thông tư 63/2025/TT-BCT của Bộ Công Thương có hiệu lực, quy định về tổ chức bình chọn sản phẩm công nghiệp nông thôn tiêu biểu. Việc tiếp tục hoàn thiện cơ chế bình chọn cho thấy chương trình không chỉ hướng tới tôn vinh sản phẩm mà còn gắn với mục tiêu hỗ trợ phát triển sản xuất, thương hiệu và thị trường cho khu vực công nghiệp nông thôn.
Từ giấy chứng nhận đến thị trường thực
Một trong những giá trị đáng chú ý của danh hiệu nằm ở khả năng tạo thêm cơ hội xúc tiến thương mại và nâng nhận diện thương hiệu.
Thông qua các chương trình khuyến công, các cơ sở công nghiệp nông thôn có thể được hỗ trợ về ứng dụng máy móc, thiết bị tiên tiến, xây dựng mô hình trình diễn kỹ thuật, xây dựng thương hiệu và xúc tiến thương mại.
Nhưng cơ hội chỉ trở thành doanh thu khi doanh nghiệp biết biến sự ghi nhận thành hành động cụ thể.
Công ty Cổ phần Thương mại và Dịch vụ Bình Liêu (Công ty Bình Liêu) với sản phẩm miến dong Bình Liêu là một trường hợp đáng chú ý. Sau khi được công nhận là sản phẩm công nghiệp nông thôn tiêu biểu khu vực phía Bắc năm 2024, miến dong Bình Liêu tiếp tục được công nhận là sản phẩm công nghiệp nông thôn tiêu biểu cấp quốc gia năm 2025.
Điều đáng nói không chỉ nằm ở việc sản phẩm tiếp tục được ghi nhận ở cấp cao hơn. Doanh nghiệp đã và đang theo đuổi hướng đầu tư công nghệ, mở rộng quy mô sản xuất, phát triển vùng nguyên liệu và mở rộng thị trường. Trước đó, công ty đã đầu tư dây chuyền tráng sấy dẻo, giúp công suất tăng gấp đôi, đồng thời giảm sự phụ thuộc vào thời tiết và giảm chi phí, nhân công.
Ở thị trường ngoài nước, doanh nghiệp đã xuất khẩu sản phẩm sang Trung Quốc; năm 2024, sản lượng xuất khẩu dự kiến khoảng 30 tấn, tăng khoảng 1,5 lần so với năm 2022. Doanh nghiệp cũng tiếp tục được địa phương hỗ trợ về thủ tục và chứng nhận xuất xứ hàng hóa khi xuất khẩu.
Đây là điểm đáng ghi nhận ở trường hợp Công ty Bình Liêu: danh hiệu không chỉ dừng ở việc ghi nhận chất lượng sản phẩm, mà được doanh nghiệp nhìn nhận như một cơ hội để nâng sức cạnh tranh, đầu tư công nghệ, củng cố vùng nguyên liệu và mở rộng thị trường. Chính lãnh đạo doanh nghiệp cũng xác định việc được công nhận cấp quốc gia là “đòn bẩy” để tiếp tục khẳng định thương hiệu miến dong Bình Liêu trong nước và quốc tế.
Từ một sản phẩm gắn với vùng nguyên liệu địa phương, doanh nghiệp đang từng bước giải bài toán lớn hơn: làm sao có đủ nguyên liệu, đủ năng lực sản xuất, đủ thị trường và đủ sức cạnh tranh khi quy mô tăng lên.
Nói cách khác, được công nhận giúp sản phẩm có thêm điểm tựa; còn năng lực doanh nghiệp mới quyết định sản phẩm đi được bao xa.
Sau danh hiệu là 4 bài toán khó hơn
Nếu coi giấy chứng nhận là một “tấm vé” bước vào sân chơi lớn hơn, doanh nghiệp vẫn phải tự giải ít nhất bốn bài toán.
Thứ nhất là giữ chất lượng ổn định.
Một sản phẩm có thể được đánh giá cao tại thời điểm bình chọn, nhưng thị trường vận hành liên tục. Khi sản lượng tăng, việc kiểm soát nguyên liệu, quy trình sản xuất, đóng gói và bảo quản càng trở nên quan trọng.
Đặc biệt với nhóm sản phẩm thực phẩm, việc mở rộng thị trường đồng nghĩa yêu cầu về an toàn, truy xuất nguồn gốc, tiêu chuẩn hóa sản xuất và kiểm soát chất lượng cũng cao hơn.
Thứ hai là nâng năng lực sản xuất.
Nếu danh hiệu giúp sản phẩm được nhiều khách hàng biết đến hơn nhưng doanh nghiệp không đủ công suất, cơ hội thị trường có thể nhanh chóng biến thành áp lực.
Đầu tư máy móc, tự động hóa một phần công đoạn, cải tiến quy trình hoặc xây dựng vùng nguyên liệu ổn định vì vậy có thể là bước đi tiếp theo sau khi sản phẩm được công nhận.
Thứ ba là biến thương hiệu thành doanh số.
Danh hiệu cần được đưa ra khỏi tủ kính và xuất hiện ở đúng nơi khách hàng tìm kiếm sản phẩm: hệ thống phân phối, hội chợ, điểm bán, thương mại điện tử và các chương trình kết nối cung cầu.
Với Công ty Bình Liêu, việc mở rộng các kênh bán hàng trực tuyến cho thấy doanh nghiệp đang tìm cách đưa sản phẩm tiếp cận nhóm khách hàng rộng hơn. Đây là bước quan trọng bởi trong thương mại hiện đại, một sản phẩm tốt nhưng khó tìm mua vẫn rất khó tạo ra doanh số lớn.
Thứ tư là chuẩn bị cho thị trường lớn hơn.
Khi sản phẩm đã có chỗ đứng trên thị trường trong nước, câu chuyện có thể chuyển sang những yêu cầu cao hơn về tiêu chuẩn, bao bì, truy xuất nguồn gốc, logistics và khả năng đáp ứng đơn hàng lớn.
Đó cũng là lúc doanh nghiệp phải chuyển từ tư duy “làm sản phẩm” sang “xây dựng thương hiệu”.
Theo Bộ Công Thương, qua 6 kỳ bình chọn cấp quốc gia, hoạt động bình chọn sản phẩm công nghiệp nông thôn tiêu biểu đã lựa chọn, tôn vinh hàng trăm sản phẩm, bộ sản phẩm có chất lượng và tiềm năng phát triển. Riêng kỳ bình chọn năm 2025, có 108 sản phẩm, bộ sản phẩm được công nhận.
Con số này cho thấy ngày càng có nhiều sản phẩm được đưa lên “bệ phóng” của chương trình. Nhưng khi số lượng sản phẩm nổi bật tăng lên, cuộc cạnh tranh phía sau danh hiệu cũng trở nên rõ ràng hơn.
Một sản phẩm có thể được công nhận hôm nay, nhưng để giữ được vị trí trên thị trường trong nhiều năm tiếp theo, doanh nghiệp vẫn phải liên tục cải tiến.
Danh hiệu vì thế không nên được xem là “đích đến”, mà là một cột mốc để doanh nghiệp nhìn lại mình đang ở đâu và cần đầu tư thêm vào đâu.
Câu hỏi sau lễ trao chứng nhận vì vậy không nên chỉ là: “Sản phẩm của mình đã đạt danh hiệu gì?” Mà phải là: “Danh hiệu này giúp sản phẩm bán thêm ở đâu, giúp doanh nghiệp nâng cấp điều gì và có thể tạo ra giá trị mới như thế nào?”
Nếu trả lời được câu hỏi đó, tấm giấy chứng nhận sẽ không chỉ nằm trong tủ kính.
Nó có thể trở thành đòn bẩy để một sản phẩm địa phương nâng cấp công nghệ, mở rộng thị trường, xây dựng thương hiệu và tiến xa hơn trên thị trường trong nước lẫn quốc tế.
Bởi sau khi được công nhận sản phẩm công nghiệp nông thôn tiêu biểu, cuộc đua thực sự mới bắt đầu.