Khẳng định chất lượng, nâng cao giá trị sản phẩm
Tại Hợp tác xã Sản xuất kinh doanh gốm sứ Tân Thịnh, các sản phẩm gốm men suối ngọc vẫn được chăm chút qua từng công đoạn sản xuất. Đây là dòng sản phẩm đã được công nhận OCOP 5 sao cách đây 3 năm và hiện đang tham gia đánh giá, phân hạng lại.
Nghệ nhân Ưu tú Trần Đức Tân, người sáng lập Hợp tác xã, cho biết việc được công nhận OCOP 5 sao không chỉ khẳng định chất lượng sản phẩm mà còn tạo thêm cơ hội quảng bá, đưa gốm sứ Bát Tràng tiếp cận thị trường rộng lớn hơn.
Theo ông Trần Đức Tân, sản phẩm men suối ngọc hiện được tiêu thụ tại nhiều tỉnh, thành phố trong nước và đã xuất khẩu sang thị trường Ấn Độ. Đối với các cơ sở sản xuất làng nghề, chứng nhận OCOP được xem như một lợi thế trong quá trình tiếp cận khách hàng, đối tác và tham gia các hoạt động xúc tiến thương mại.
“Chúng tôi mong muốn sản phẩm tiếp tục giữ được chứng nhận OCOP 5 sao, qua đó có thêm điều kiện quảng bá sản phẩm cũng như văn hóa làng nghề Bát Tràng đến thị trường trong nước và quốc tế”, Nghệ nhân Ưu tú Trần Đức Tân chia sẻ.
Tân Thịnh hiện là một trong số ít cơ sở tại Bát Tràng có sản phẩm OCOP 5 sao. Cùng với Công ty TNHH Gốm sứ Quang Vinh, đây cũng là hai đơn vị đầu tiên của Hà Nội có sản phẩm được công nhận ở cấp độ này.
Từ nền tảng chất lượng đã được khẳng định, Bát Tràng đang hướng tới một bước phát triển mới: Không chỉ tạo ra sản phẩm đáp ứng tiêu chuẩn, mà còn xây dựng bản sắc riêng, gia tăng giá trị sáng tạo và khả năng cạnh tranh trên thị trường.
Theo Trưởng phòng Kinh tế xã Bát Tràng Phạm Văn Quang, toàn xã hiện có 70 sản phẩm OCOP được công nhận từ 3 đến 5 sao. Trong đó, khoảng 50 sản phẩm thuộc nhóm gốm sứ; số còn lại là nông sản, rau quả và các sản phẩm chế biến từ nông sản.
Năm 2026, xã đặt mục tiêu phát triển thêm từ 15 đến 20 sản phẩm OCOP. Đến nay, địa phương đã hoàn thiện hồ sơ cho 17 sản phẩm, dự kiến được thành phố đánh giá trong tháng 10. Phần lớn sản phẩm tham gia đợt này là gốm sứ, với 5 chủ thể đăng ký, gồm 4 cơ sở sản xuất gốm và một cơ sở chế biến sản phẩm từ cá sông.
Cùng với yêu cầu về chất lượng và mẫu mã, việc đáp ứng các tiêu chí liên quan đến sở hữu trí tuệ, bảo hộ nhãn hiệu cũng đặt ra yêu cầu cao hơn đối với các chủ thể OCOP.
Theo ông Phạm Văn Quang, có những sản phẩm chất lượng tốt, mẫu mã đẹp nhưng nếu chưa đáp ứng đầy đủ các tiêu chí bắt buộc thì vẫn chỉ được đánh giá ở mức 3 sao hoặc 3 sao tiềm năng 4 sao.
Thực tế này cho thấy, để nâng hạng sản phẩm OCOP, các cơ sở không thể chỉ tập trung vào khâu sản xuất mà cần chú trọng đồng bộ từ chất lượng, thiết kế, xây dựng thương hiệu đến hoàn thiện hồ sơ và phát triển thị trường. Đây cũng là cơ sở để sản phẩm gốm sứ Bát Tràng từng bước chuyển từ lợi thế nghề truyền thống sang lợi thế cạnh tranh dựa trên chất lượng và bản sắc riêng.
Sáng tạo sản phẩm, kể câu chuyện văn hóa Bát Tràng
Theo Bí thư Đảng ủy xã Bát Tràng Trần Anh Tuấn, một trong những định hướng phát triển của địa phương là chuyển từ tư duy sản xuất các mặt hàng phổ thông sang tạo ra những sản phẩm có hàm lượng sáng tạo cao, mang dấu ấn riêng và thể hiện câu chuyện văn hóa của làng nghề.
Bát Tràng có đội ngũ nghệ nhân với khả năng sáng tạo những tác phẩm độc bản. Có những sản phẩm chỉ được chế tác một chiếc hoặc một bộ, đòi hỏi nhiều công sức, kỹ thuật và ý tưởng sáng tạo. Những tác phẩm này có thể được giới thiệu, trưng bày, thậm chí tổ chức đấu giá, thay vì chỉ tiêu thụ như hàng hóa thông thường.
Song song với dòng sản phẩm độc bản, địa phương định hướng khuyến khích các cơ sở phát triển những sản phẩm có kích thước nhỏ, thiết kế tinh xảo, hiện đại và thuận tiện cho du khách mang theo. Những chiếc chén, chiếc cốc hay đồ lưu niệm nếu được đầu tư về thiết kế, đồng thời thể hiện câu chuyện về lịch sử, kiến trúc, nghề gốm và con người Bát Tràng, sẽ có thêm giá trị bên cạnh công năng sử dụng.
“Bát Tràng phải đẩy mạnh thiết kế sáng tạo, làm cho sản phẩm tinh xảo hơn, hiện đại hơn và phù hợp với nhu cầu sử dụng mới. Những sản phẩm nhỏ nhưng giàu câu chuyện văn hóa sẽ giúp du khách dễ dàng mang Bát Tràng về với mình”, ông Trần Anh Tuấn nhấn mạnh.
Định hướng này mở ra cách tiếp cận mới trong phát triển sản phẩm OCOP. Giá trị của một sản phẩm không chỉ được quyết định bởi chất liệu hay kỹ thuật chế tác, mà còn nằm ở thiết kế, dấu ấn nghệ nhân và câu chuyện văn hóa được truyền tải. Khi những yếu tố đó được kết hợp hài hòa, sản phẩm có thêm cơ hội tạo sự khác biệt, thu hút khách hàng và nâng cao giá trị thương mại.
Cùng với đổi mới thiết kế, Bát Tràng định hướng ứng dụng công nghệ số để giới thiệu câu chuyện phía sau mỗi sản phẩm. Thông qua mã QR, người mua có thể tìm hiểu thêm về lịch sử làng nghề, nghệ nhân, quy trình sản xuất hoặc ý tưởng thiết kế. Cách làm này giúp thông tin về sản phẩm được truyền tải thuận tiện hơn, đồng thời tạo cơ hội để khách hàng tiếp tục tìm hiểu về văn hóa Bát Tràng sau khi mua hàng.
Một hướng phát triển khác là sản xuất theo đơn đặt hàng riêng của doanh nghiệp, gia đình và tổ chức. Theo đó, nghệ nhân có thể phối hợp với khách hàng trong quá trình thiết kế, đưa tên thương hiệu, dấu ấn riêng hoặc câu chuyện của đơn vị vào sản phẩm.
Những sản phẩm được thiết kế theo yêu cầu có thể giúp các cơ sở khai thác tốt hơn thế mạnh về kỹ thuật chế tác, kinh nghiệm và khả năng sáng tạo của đội ngũ nghệ nhân. Đồng thời, việc phát triển các thiết kế riêng cũng góp phần tạo bản sắc cho sản phẩm, hạn chế sự trùng lặp và mở rộng khả năng tiếp cận những nhóm khách hàng có nhu cầu khác nhau.
Kết nối OCOP với du lịch, mở rộng thị trường
Bên cạnh đổi mới sản phẩm, xã Bát Tràng định hướng gắn phát triển OCOP với du lịch làng nghề, qua đó kết nối hoạt động sản xuất, trải nghiệm văn hóa và tiêu thụ sản phẩm.
Theo ông Phạm Văn Quang, phát triển kinh tế địa phương cần gắn với bảo tồn, phát huy giá trị làng nghề và khai thác hiệu quả các lợi thế về văn hóa, du lịch, nông nghiệp. Du khách có thể tham quan không gian sản xuất gốm, trải nghiệm làm gốm, mua các sản phẩm OCOP, sau đó tiếp tục khám phá những vùng sản xuất nông nghiệp và đời sống nông thôn.
Theo định hướng này, sản phẩm OCOP không chỉ được giới thiệu tại các điểm bán hàng mà còn trở thành một phần trong hành trình khám phá địa phương. Hoạt động trải nghiệm giúp du khách hiểu hơn về quy trình chế tác, giá trị lao động của nghệ nhân và những nét văn hóa được lưu giữ qua nhiều thế hệ. Đây cũng là cơ hội để các cơ sở sản xuất giới thiệu sản phẩm trực tiếp đến khách hàng.
Xa hơn, địa phương nghiên cứu phát triển các sản phẩm du lịch gắn với OCOP, kết nối sản xuất, trải nghiệm và tiêu thụ. Việc xây dựng nền tảng số để giới thiệu nghệ nhân, sản phẩm và di sản làng nghề cũng được tính đến nhằm mở rộng không gian quảng bá, tăng khả năng kết nối với thị trường.
Theo Bí thư Đảng ủy xã Bát Tràng Trần Anh Tuấn, địa phương còn ấp ủ dự định tổ chức lễ hội gốm quốc tế tại Hà Nội, quy tụ các làng gốm tiêu biểu trong nước và một số làng gốm nổi tiếng trên thế giới. Nếu được triển khai, sự kiện sẽ tạo không gian để các nghệ nhân trình diễn kỹ thuật, giao lưu, trao đổi sáng tạo, trưng bày và giới thiệu những tác phẩm đặc sắc.
Theo Văn phòng Điều phối các Chương trình Mục tiêu quốc gia thành phố Hà Nội, Bát Tràng là một trong những làng nghề nổi tiếng của Thủ đô, có sức lan tỏa trong nước và quốc tế. Địa phương đã phát huy lợi thế, tiềm năng để phát triển sản phẩm OCOP. Trong thời gian tới, thành phố tiếp tục hỗ trợ các chủ thể hoàn thiện sản phẩm, xây dựng thương hiệu, xúc tiến thương mại và mở rộng thị trường.
Với nền tảng nghề gốm lâu đời, đội ngũ nghệ nhân giàu kinh nghiệm và các sản phẩm OCOP đã được khẳng định, Bát Tràng có cơ sở để tiếp tục phát triển theo hướng sáng tạo và khác biệt. Việc kết hợp chất lượng sản phẩm với thiết kế riêng, câu chuyện văn hóa, công nghệ số và du lịch trải nghiệm sẽ góp phần khai thác tốt hơn giá trị làng nghề, đồng thời mở ra cơ hội phát triển cho các chủ thể OCOP trong bối cảnh thị trường ngày càng coi trọng bản sắc và trải nghiệm.