Trong bối cảnh biến đổi khí hậu ngày càng diễn biến phức tạp và các thị trường xuất khẩu liên tục siết chặt tiêu chuẩn về phát triển bền vững, giảm phát thải khí nhà kính không còn là lựa chọn mà đã trở thành yêu cầu tất yếu đối với ngành nông nghiệp Việt Nam. Đây không chỉ là giải pháp bảo vệ môi trường mà còn mở ra cơ hội nâng cao giá trị nông sản, tăng thu nhập cho nông dân và từng bước khẳng định vị thế của nông nghiệp Việt trên thị trường quốc tế.

Nông nghiệp Việt Nam đang bước vào giai đoạn chuyển đổi mạnh mẽ nhờ cơ giới hóa, chuyển đổi số và ứng dụng công nghệ cao. Nếu trước đây lao động nông nghiệp chủ yếu gắn với gieo trồng, chăm sóc và thu hoạch thì nay, cùng với sự xuất hiện của máy bay không người lái (drone), trí tuệ nhân tạo (AI), Internet vạn vật (IoT) và các nền tảng quản lý số, nhiều vị trí việc làm mới đã dần hình thành.

Để đưa một hoạt chất bảo vệ thực vật mới ra thị trường, ngành khoa học cây trồng hiện phải mất trung bình 11,4 năm và đầu tư khoảng 307 triệu USD. Trong bối cảnh biến đổi khí hậu, áp lực dịch hại và yêu cầu sản xuất nông nghiệp bền vững ngày càng gia tăng, đổi mới sáng tạo đang trở thành ưu tiên chiến lược, với dòng vốn nghiên cứu tiếp tục dịch chuyển mạnh sang các giải pháp sinh học, công nghệ hiện đại và quản lý dịch hại hiệu quả hơn.

Trước những yêu cầu ngày càng khắt khe của thị trường xuất khẩu về phát triển bền vững, truy xuất nguồn gốc và giảm phát thải carbon, nông nghiệp tái sinh đang trở thành một hướng chuyển đổi đáng chú ý của ngành cà phê Việt Nam. Không chỉ góp phần phục hồi đất, tiết kiệm nước và bảo vệ đa dạng sinh học, mô hình này còn giúp nông dân giảm chi phí, đa dạng nguồn thu và nâng cao sức cạnh tranh của hạt cà phê trên thị trường quốc tế.

Việc Chính phủ ban hành Danh mục công nghệ chiến lược mở ra cơ hội quan trọng để ngành nông nghiệp nâng cao năng lực tự chủ, đổi mới sáng tạo và tăng sức cạnh tranh. Tuy nhiên, để các chính sách thực sự phát huy hiệu quả, việc xây dựng nhiệm vụ khoa học và công nghệ không thể chỉ xuất phát từ cây trồng hay vật nuôi cụ thể, mà phải bắt đầu từ những công nghệ lõi cần làm chủ, những khoảng trống về năng lực và các bài toán chiến lược của ngành.

Nghị định số 263/2026/NĐ-CP của Chính phủ đặt ra hệ thống điều kiện cụ thể đối với việc thành lập khu nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao, từ quy hoạch, hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng số đến năng lực nghiên cứu và nguồn nhân lực. Đáng chú ý, các dự án đủ điều kiện có thể tiếp cận nhiều chính sách hỗ trợ về khoa học - công nghệ, đào tạo nhân lực, sở hữu trí tuệ, thương mại hóa công nghệ và lãi suất vay. Quy định có hiệu lực từ ngày 1/7/2026.

Robot nông nghiệp và tự động hóa đang được nhiều doanh nghiệp Việt ứng dụng trong gieo trồng, thu hoạch, chăn nuôi và quản lý trang trại, góp phần nâng cao năng suất và giảm chi phí.

Trong bối cảnh biến đổi khí hậu, hạn hán và chi phí vật tư nông nghiệp ngày càng tăng, việc sử dụng nước và phân bón hiệu quả trở thành yêu cầu cấp thiết đối với sản xuất nông nghiệp. Thay vì tưới và bón phân theo kinh nghiệm, nhiều mô hình nông nghiệp tại Việt Nam đang ứng dụng cảm biến thông minh kết hợp công nghệ Internet vạn vật (IoT) để theo dõi liên tục các chỉ số môi trường, từ đó đưa ra quyết định chính xác theo nhu cầu của cây trồng.

Sự phát triển của máy bay không người lái (drone) đang tạo ra bước chuyển mới trong sản xuất nông nghiệp Việt Nam. Nếu trước đây việc phun thuốc, bón phân hay gieo sạ phụ thuộc nhiều vào lao động thủ công thì nay các thiết bị bay thông minh đã giúp tự động hóa nhiều công đoạn, giảm chi phí nhân công, nâng cao hiệu quả chăm sóc cây trồng và hạn chế người lao động tiếp xúc trực tiếp với hóa chất bảo vệ thực vật.

Trong nhiều năm, cơ giới hóa được xem là chìa khóa nâng cao năng suất và giảm chi phí sản xuất nông nghiệp. Tuy nhiên, với phần lớn hộ nông dân có quy mô canh tác nhỏ, việc đầu tư hàng trăm triệu đến hàng tỷ đồng để mua máy cày, máy cấy, máy gặt đập liên hợp hay máy bay không người lái là bài toán không dễ giải.

Bao bì xanh đang trở thành yếu tố giúp doanh nghiệp nông sản Việt nâng cao giá trị thương hiệu, đáp ứng tiêu chuẩn xuất khẩu, giảm phát thải và gia tăng sức cạnh tranh trên thị trường quốc tế.