Nhiều mô hình AI Trung Quốc bị phát hiện dấu vết huấn luyện trên chip Blackwell của Nvidia

Một nghiên cứu mới cho thấy một số mô hình trí tuệ nhân tạo (AI) trọng số mở do các doanh nghiệp Trung Quốc phát triển có dấu hiệu được huấn luyện trên dòng chip Blackwell tiên tiến của Nvidia. Phát hiện này đặt ra thêm câu hỏi về hiệu quả của các biện pháp kiểm soát xuất khẩu chip công nghệ cao của Mỹ.
Ảnh minh hoạ: Reuters.

Dấu vết chip Blackwell trong các mô hình AI Trung Quốc

Theo báo cáo của Will DePue, cựu nhà nghiên cứu tại OpenAI và hiện đứng đầu nhóm nghiên cứu phi lợi nhuận Unemployment Labs, sáu mô hình AI trọng số mở do bốn công ty Trung Quốc gồm DeepSeek, Moonshot AI, MiniMax và Ant Group phát hành kể từ tháng 4/2026 có những dấu hiệu kỹ thuật cho thấy được huấn luyện trên phần cứng Blackwell của Nvidia.

Trọng số mô hình là tập hợp các tham số có thể điều chỉnh, quyết định cách một mô hình AI tiếp nhận, xử lý thông tin và tạo ra câu trả lời. Trong quá trình huấn luyện, những tham số này có thể lưu lại một số đặc điểm kỹ thuật liên quan đến cấu hình phần cứng được sử dụng. Đây cũng là cơ sở để nhóm nghiên cứu phân tích và nhận diện dấu vết của các dòng chip.

Theo báo cáo, một số mô hình như Kimi K3 của Moonshot AI và V4 của DeepSeek có dấu hiệu được huấn luyện trên chip Blackwell. Trong đó, DeepSeek-V4-Flash và MiniMax-M3 được cho là có dấu vết sử dụng chip Blackwell B200 hoặc B300.

Các mô hình DeepSeek-V4-Pro, Kimi K3, Kimi K3.1-Pro và Ling-3.1-Flash lại có dấu hiệu liên quan đến các chip Blackwell GB200 hoặc GB300, với 152 lõi xử lý song song.

Tuy nhiên, các mô hình này không nhất thiết được huấn luyện hoàn toàn trên chip Blackwell. Báo cáo cho thấy phần lớn có sự kết hợp giữa các dòng chip thuộc hai thế hệ Hopper và Blackwell.

Chẳng hạn, Kimi K2.7-Code của Moonshot AI được xây dựng trên nền tảng trọng số có dấu vết từ chip Hopper, đồng thời chứa một phần nhỏ tham số có đặc điểm tương đồng với B200 hoặc B300.

Dựa trên quy mô mô hình và lượng dữ liệu cần thiết cho quá trình huấn luyện, các nhà nghiên cứu ước tính Kimi K3 và DeepSeek-V4-Pro, mỗi mô hình có thể cần hàng nghìn GPU Blackwell hoạt động liên tục trong khoảng 2–3 tháng.

Dù vậy, không phải tất cả các phòng thí nghiệm AI Trung Quốc đều có dấu hiệu sử dụng dòng chip này. Theo báo cáo, các mô hình do Alibaba, Zhipu, Tencent, Xiaomi và StepFun phát triển có dấu vết huấn luyện trên chip Hopper.

Trong khi đó, Meituan cho biết đã huấn luyện mô hình LongCat-2.0 hoàn toàn trên các cụm máy tính chuyên dụng sử dụng chip tăng tốc AI (AI ASIC).

Hạ tầng ở nước ngoài có thể mở đường tiếp cận chip tiên tiến

Quảng cáo

GPU Blackwell hiện thuộc danh mục chip bị Mỹ hạn chế xuất khẩu sang Trung Quốc. Trong nhiều năm qua, Washington đã triển khai các biện pháp kiểm soát nhằm hạn chế khả năng tiếp cận chip AI tiên tiến của Bắc Kinh, xuất phát từ lo ngại năng lực tính toán mạnh có thể được sử dụng để phát triển các ứng dụng quân sự.

Tuy nhiên, việc một mô hình AI có dấu vết huấn luyện trên chip Blackwell không đồng nghĩa chip đó đã được đưa trực tiếp vào Trung Quốc. Các doanh nghiệp nước này vẫn có thể tiếp cận năng lực tính toán thông qua những trung tâm dữ liệu đặt tại quốc gia khác.

Malaysia là một ví dụ được đề cập trong báo cáo. Đây là một trong những thị trường Nvidia được phép xuất khẩu chip Blackwell. Do đó, các nhà phát triển Trung Quốc có khả năng thuê hoặc sử dụng năng lực xử lý từ những trung tâm dữ liệu đặt tại nước ngoài mà không cần trực tiếp nhập khẩu chip vào lãnh thổ Trung Quốc.

Cách thức này cũng cho thấy một thách thức đối với cơ chế kiểm soát xuất khẩu hiện nay của Mỹ. Nếu quy định chủ yếu tập trung vào quốc gia hoặc địa điểm tiếp nhận chip, việc xác định nơi chip thực sự được lắp đặt và đối tượng cuối cùng sử dụng năng lực tính toán có thể trở nên phức tạp hơn.

Theo đó, GPU có thể được lắp đặt tại các trung tâm dữ liệu ở Malaysia hoặc Singapore, sau đó cung cấp quyền truy cập từ xa cho khách hàng tại Trung Quốc. Người sử dụng có thể khai thác sức mạnh xử lý của chip tiên tiến mà không cần trực tiếp sở hữu hoặc nhập khẩu phần cứng vào trong nước.

Kiểm soát xuất khẩu vẫn đối mặt nhiều thách thức

Bên cạnh khả năng tiếp cận năng lực tính toán từ xa, tình trạng buôn lậu GPU Nvidia sang Trung Quốc cũng được đề cập như một thách thức đối với các biện pháp kiểm soát xuất khẩu của Mỹ.

Theo công ty nghiên cứu bán dẫn SemiAnalysis, các nhà phân tích ước tính lượng phần cứng Nvidia thuộc diện hạn chế xuất khẩu đã được đưa vào Trung Quốc có tổng công suất hơn 1,5 GW, tương đương khoảng 1,5 triệu GPU.

Trong khi đó, Epoch AI ước tính khoảng 2 triệu chip AI tiên tiến đã được buôn lậu vào Trung Quốc trong giai đoạn 2024–2025.

Những con số này cho thấy việc kiểm soát dòng chảy chip AI tiên tiến không chỉ phụ thuộc vào quy định xuất khẩu, mà còn liên quan đến khả năng giám sát chuỗi cung ứng, địa điểm lắp đặt và hoạt động khai thác năng lực tính toán sau khi chip được đưa ra thị trường.

Đáng chú ý, những dấu hiệu kỹ thuật được phát hiện trong các mô hình AI Trung Quốc chưa đủ để kết luận các doanh nghiệp liên quan đã vi phạm quy định kiểm soát xuất khẩu của Mỹ. Việc sử dụng hạ tầng tính toán đặt ở nước ngoài và hành vi nhập khẩu chip trái phép là những vấn đề khác nhau, cần được xem xét trên cơ sở bằng chứng cụ thể.

Dù vậy, phát hiện này cho thấy các biện pháp hạn chế tiếp cận chip tiên tiến đang đứng trước những thách thức mới, khi năng lực tính toán có thể được cung cấp xuyên biên giới thông qua các trung tâm dữ liệu và dịch vụ truy cập từ xa.

Cùng chuyên mục:

Xem thêm