Động thái này cho thấy Washington muốn bịt những lỗ hổng trong cơ chế kiểm soát công nghệ, trong bối cảnh năng lực tính toán ngày càng trở thành yếu tố quan trọng đối với sự phát triển của AI.
Theo nội dung được công bố, Cục Công nghiệp và An ninh (BIS) thuộc Bộ Thương mại Mỹ đưa ra các yêu cầu mới đối với những trung tâm dữ liệu ở nước ngoài cung cấp năng lực tính toán quy mô lớn cho các công ty có trụ sở tại Trung Quốc.
Nếu trước đây, các biện pháp kiểm soát của Mỹ chủ yếu tập trung vào việc ngăn chặn chip tiên tiến được xuất khẩu trực tiếp sang Trung Quốc, quy định mới mở rộng phạm vi giám sát sang cả quyền tiếp cận và khai thác năng lực tính toán thông qua hạ tầng trung tâm dữ liệu đặt tại quốc gia khác.
Theo đó, các trung tâm dữ liệu ở nước ngoài thuộc diện điều chỉnh sẽ phải xin giấy phép xuất khẩu của Mỹ trong vòng 90 ngày nếu muốn tiếp tục cung cấp dịch vụ tính toán cho những doanh nghiệp có trụ sở tại Trung Quốc. Những đơn vị không đáp ứng yêu cầu có thể đối mặt với các biện pháp hạn chế từ cơ quan quản lý Mỹ trong thời gian tới.
Đông Nam Á trở thành khu vực được Mỹ tăng cường giám sát
Quy định mới xác định Singapore, Thái Lan, Malaysia, Indonesia và Brazil là những quốc gia có nguy cơ trở thành điểm trung chuyển chip AI tiên tiến sang Trung Quốc. Vì vậy, các lô hàng chip thuộc diện kiểm soát khi được vận chuyển tới những thị trường này sẽ phải có giấy phép xuất khẩu của Mỹ.
Tuy nhiên, yêu cầu cấp phép nêu trên không áp dụng đối với các công ty Mỹ trực tiếp vận hành trung tâm dữ liệu tại năm quốc gia này. Để được hưởng ngoại lệ, các đơn vị liên quan vẫn phải thực hiện nghĩa vụ báo cáo hằng tháng với BIS.
Nội dung báo cáo bao gồm thông tin về các bên tham gia giao dịch, công ty mẹ của các bên, điểm đến cuối cùng, chủng loại, hiệu năng và số lượng chip được vận chuyển. Quy định này nhằm tăng cường khả năng theo dõi dòng lưu chuyển chip và kiểm soát mục đích sử dụng cuối cùng.
Bên cạnh đó, một số hệ thống phục vụ hoạt động của các nhà bán lẻ trực tuyến và công ty mạng xã hội được loại trừ khỏi yêu cầu cấp phép. Theo Bộ Thương mại Mỹ, những hệ thống này không tạo ra mức độ rủi ro đối với an ninh quốc gia tương tự các hệ thống cung cấp năng lực tính toán phục vụ phát triển AI.
Quy định dự kiến có hiệu lực kể từ ngày được đăng trên Công báo Liên bang Mỹ (Federal Register), dự kiến vào ngày 19/11.
Mỹ tìm cách bịt lỗ hổng trong kiểm soát công nghệ AI
Động thái mới của Washington diễn ra trong bối cảnh năng lực tính toán phục vụ phát triển AI ngày càng trở thành lĩnh vực cạnh tranh chiến lược giữa Mỹ và Trung Quốc.
Mặc dù các nhà sản xuất Trung Quốc, trong đó có Huawei Technologies, đang mở rộng danh mục chip AI, nhiều doanh nghiệp phát triển mô hình AI tiên tiến tại nước này vẫn ưu tiên sử dụng bộ xử lý đồ họa (GPU) của Nvidia.
Trong khi đó, một phần đáng kể năng lực tính toán phục vụ các mô hình AI của doanh nghiệp Trung Quốc được cho là khai thác thông qua những trung tâm dữ liệu đặt bên ngoài lãnh thổ nước này, chủ yếu tại Đông Nam Á và Nhật Bản.
Điều này khiến hạ tầng trung tâm dữ liệu ở nước thứ ba trở thành một mắt xích đáng chú ý trong chuỗi cung ứng công nghệ AI. Việc mở rộng kiểm soát sang hoạt động tính toán từ xa có thể tác động trực tiếp đến cách doanh nghiệp tiếp cận và sử dụng chip AI tiên tiến, ngay cả khi phần cứng không được vận chuyển trực tiếp vào Trung Quốc.
Ông John Moolenaar, Chủ tịch Ủy ban Đặc biệt về Trung Quốc của Hạ viện Mỹ, thuộc đảng Cộng hòa, cho rằng quy định mới phát đi thông điệp rõ ràng về quyết tâm của Mỹ trong việc bịt những lỗ hổng kiểm soát xuất khẩu mà Trung Quốc đã khai thác trong nhiều năm qua.
Về phía Trung Quốc, người phát ngôn Bộ Ngoại giao nước này cho biết Bắc Kinh sẽ thực hiện “các biện pháp cần thiết” để bảo vệ lợi ích của mình. Đồng thời, phía Trung Quốc chỉ trích động thái của Mỹ là biểu hiện của việc sử dụng sức ép kinh tế và đi ngược lại những đồng thuận mà hai nước đã đạt được.
Việc Mỹ mở rộng kiểm soát chip AI sang cả dịch vụ tính toán từ xa cho thấy phạm vi cạnh tranh công nghệ giữa hai nền kinh tế ngày càng mở rộng. Không chỉ hoạt động sản xuất và xuất khẩu phần cứng, quyền tiếp cận hạ tầng tính toán, trung tâm dữ liệu và các dịch vụ AI cũng đang trở thành những lĩnh vực chịu tác động trực tiếp từ chính sách kiểm soát công nghệ.
