Khách hàng không chỉ hỏi sản phẩm có tốt không
Một sản phẩm đạt chất lượng là điều kiện cần, nhưng trong nhiều giao dịch, khách hàng còn muốn biết nguyên liệu từ đâu, quy trình sản xuất thế nào, tiêu chuẩn nào được áp dụng và doanh nghiệp có thể cung cấp bằng chứng hay không.
Với doanh nghiệp nông thôn, điều này đặt ra một yêu cầu mới: những thông tin trước đây nằm rải rác trong sổ sách, phiếu kiểm nghiệm hoặc hồ sơ nội bộ cần được tổ chức thành dữ liệu có thể tìm kiếm, đối chiếu và cung cấp khi cần.
Hệ thống truy xuất nguồn gốc nông sản Việt Nam cho thấy yêu cầu này đang ngày càng được cụ thể hóa. Theo thông tin được công bố khi hệ thống chính thức vận hành, dữ liệu đã tích hợp hơn 18.500 sản phẩm, thuộc 181 nhóm sản phẩm, của 170 doanh nghiệp tại 24/34 tỉnh, thành phố. Hệ thống định danh sản phẩm theo chuẩn GS1 quốc tế, sử dụng mã QR theo GS1 Digital Link, tạo cơ sở để dữ liệu sản phẩm được quản lý và tra cứu thống nhất hơn.
Như vậy, dữ liệu không còn chỉ phục vụ khâu kiểm tra hay lưu hồ sơ. Khi được tổ chức tốt, dữ liệu trở thành cách doanh nghiệp chứng minh những thông tin mình công bố về sản phẩm.
Từ nguồn nguyên liệu đến từng lô sản phẩm
Công ty TNHH MTV Thương mại Minh Đức Thành là một ví dụ đáng chú ý. Doanh nghiệp phát triển vùng nuôi cá tra, đồng thời chế biến các sản phẩm thủy sản giá trị gia tăng dưới thương hiệu KOCANA.
Trên hệ thống truy xuất, sản phẩm của doanh nghiệp thể hiện thông tin về nguồn nguyên liệu, nơi sản xuất, quy cách đóng gói và các chứng nhận liên quan. Với sản phẩm cá tra một nắng, dữ liệu còn thể hiện thông tin về lô sản xuất, nơi sản xuất cùng các thông tin phục vụ tra cứu sản phẩm.
Cách tổ chức này cho thấy một thay đổi quan trọng: dữ liệu không nhất thiết phải được tạo ra ở cuối chuỗi để phục vụ truy xuất. Nếu được ghi nhận từ nguồn nguyên liệu và trong quá trình sản xuất, doanh nghiệp có thể hình thành một hồ sơ rõ ràng hơn cho từng sản phẩm, từng lô hàng khi cần đối chiếu.
Ở một hướng khác, Công ty TNHH MTV Nước khoáng Công đoàn Quang Hanh (Quang Hanh) xây dựng hệ thống quản lý chất lượng gắn với hoạt động sản xuất. Doanh nghiệp có 3 dây chuyền, công suất khoảng 250.000 chai/ngày và áp dụng các hệ thống ISO 22000:2018, HACCP để kiểm soát từ nguyên liệu đầu vào đến sản phẩm đầu ra.
Đầu năm 2026, Quang Hanh nằm trong nhóm doanh nghiệp được trao giấy chứng nhận xây dựng và áp dụng hệ thống truy xuất nguồn gốc. Việc này cho thấy truy xuất đang từng bước được đưa vào hệ thống quản lý sản phẩm, thay vì chỉ được xem như một yêu cầu bổ sung ở khâu bán hàng.
Xây dữ liệu từ xưởng, không đợi khách hàng mới đi tìm
Để trả lời tốt những câu hỏi của khách hàng, doanh nghiệp nông thôn không nhất thiết phải bắt đầu bằng một hệ thống công nghệ phức tạp. Trước hết, doanh nghiệp cần xác định những dữ liệu quan trọng đối với sản phẩm của mình: nguồn nguyên liệu, ngày sản xuất, mã lô, công đoạn chế biến, kết quả kiểm nghiệm, tiêu chuẩn áp dụng, đóng gói và quá trình giao hàng.
Quan trọng hơn, dữ liệu cần được ghi nhận thống nhất và gắn với từng lô sản phẩm. Một bảng giới thiệu chỉ cho khách hàng biết doanh nghiệp nói gì về sản phẩm; dữ liệu theo lô giúp doanh nghiệp có cơ sở kiểm tra và chứng minh thông tin cụ thể hơn.
Với hệ thống truy xuất nguồn gốc quốc gia được vận hành chính thức từ tháng 7/2026, yêu cầu kết nối và chuẩn hóa dữ liệu sản phẩm sẽ ngày càng rõ hơn. Đây cũng là cơ hội để doanh nghiệp nông thôn chuyển từ cách lưu hồ sơ rời rạc sang quản lý dữ liệu có hệ thống.
Khi dữ liệu được ghi nhận ngay từ quá trình sản xuất, doanh nghiệp có thể sử dụng lại cho nhiều mục tiêu: truy xuất nguồn gốc, kiểm soát chất lượng, chuẩn bị hồ sơ đối tác, mở rộng kênh phân phối và đáp ứng những thị trường có yêu cầu cao hơn.
Khách hàng hỏi dữ liệu không đơn thuần là thêm một yêu cầu về hồ sơ. Đó cũng là cơ hội để doanh nghiệp chứng minh năng lực bằng những thông tin có thể kiểm tra. Khi phía sau mỗi sản phẩm có một hệ thống dữ liệu rõ ràng, niềm tin của khách hàng sẽ có thêm cơ sở để chuyển thành đơn hàng và quan hệ hợp tác lâu dài.