Phát huy lợi thế vùng nguyên liệu
Lạng Sơn có nhiều sản phẩm nông sản đặc trưng, gắn với các vùng sản xuất tập trung quy mô lớn. Trong đó, diện tích hồi đạt trên 46.000 ha, na gần 5.000 ha, thạch đen gần 600 ha, hồng vành khuyên khoảng 1.500 ha, chè trên 500 ha... Đây là nguồn nguyên liệu quan trọng, tạo lợi thế để tỉnh phát triển công nghiệp chế biến, từng bước chuyển từ tiêu thụ nông sản thô sang các sản phẩm có giá trị gia tăng cao hơn.
Nhận thức rõ vai trò của chế biến trong nâng cao giá trị nông sản, thời gian qua, các sở, ngành và đơn vị liên quan của tỉnh đã triển khai nhiều hoạt động hỗ trợ doanh nghiệp (DN), HTX và cơ sở sản xuất. Trọng tâm là hỗ trợ đầu tư máy móc, thiết bị tiên tiến; tổ chức tập huấn, nâng cao kiến thức về sản xuất, kinh doanh và năng lực quản lý; đồng thời hỗ trợ xây dựng thương hiệu, quảng bá sản phẩm và kết nối tiêu thụ thông qua các chương trình xúc tiến thương mại.
Đáng chú ý, từ năm 2021 đến nay, thông qua chương trình khuyến công địa phương, Sở Công Thương đã triển khai 23 đề án hỗ trợ chuyển giao công nghệ, ứng dụng máy móc, thiết bị tiên tiến vào sản xuất, chế biến nông sản, với tổng kinh phí trên 3,8 tỷ đồng. Nguồn hỗ trợ này góp phần giúp các cơ sở sản xuất có thêm điều kiện đổi mới công nghệ, cải tiến quy trình và nâng cao chất lượng sản phẩm.
Một trong những mô hình tiêu biểu là HTX Nông sản Toàn Thương. Hoạt động trong lĩnh vực thu mua, sơ chế và chế biến nông sản, HTX tập trung phát triển các sản phẩm từ quả hồng vành khuyên, từng bước nâng cao giá trị loại quả đặc sản của địa phương.
Bà Vương Thị Thương, Giám đốc HTX Nông sản Toàn Thương cho biết, năm 2023, HTX được Sở Công Thương tư vấn, hướng dẫn và tạo điều kiện tiếp cận nguồn vốn khuyến công địa phương. Qua đó, HTX được hỗ trợ 139 triệu đồng để đầu tư máy móc, thiết bị phục vụ chế biến.
Kết hợp nguồn vốn hỗ trợ với vốn tự có, HTX đã đầu tư xây dựng nhà xưởng, khu sơ chế, nhà kính treo hồng, kho lạnh và các thiết bị như máy gọt vỏ, máy hút chân không, máy đóng gói... Qua đó, từng bước hoàn thiện quy trình sản xuất, đa dạng hóa sản phẩm từ quả hồng vành khuyên.
Đến nay, HTX đã phát triển các sản phẩm như hồng vành khuyên treo gió, hồng sấy dẻo và trà hồng. Trong đó, hồng treo gió là sản phẩm chủ lực, với sản lượng cung ứng khoảng 15 tấn/năm, được tiêu thụ tại nhiều địa phương trong và ngoài tỉnh. Việc đầu tư thiết bị và hoàn thiện quy trình chế biến không chỉ giúp đa dạng hóa sản phẩm mà còn mở ra hướng khai thác hiệu quả hơn nguồn nguyên liệu đặc sản của địa phương.
Doanh nghiệp chủ động đổi mới công nghệ
Bên cạnh sự hỗ trợ từ chính sách khuyến công, nhiều DN, HTX trên địa bàn tỉnh đã chủ động huy động nguồn lực để đầu tư dây chuyền sản xuất, cải tiến công nghệ và mở rộng vùng nguyên liệu. Đây là yếu tố quan trọng giúp nâng cao năng lực chế biến, đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của thị trường.
Công ty Cổ phần Chè Thái Bình là một trong những đơn vị chú trọng đầu tư phát triển sản xuất gắn với vùng nguyên liệu. Ông Trần Văn Hưng, Phó Giám đốc công ty cho biết, nhằm nâng cao giá trị sản phẩm, doanh nghiệp đã đầu tư khoảng 5 tỷ đồng nâng cấp dây chuyền sản xuất, từng bước cải thiện chất lượng và phát triển sản phẩm.
Cùng với đầu tư công nghệ, công ty cũng quan tâm mở rộng vùng nguyên liệu. Hiện đơn vị có hơn 20 ha chè tự trồng, đồng thời liên kết với người dân xây dựng vùng nguyên liệu khoảng 170 ha phục vụ chế biến. Bình quân mỗi năm, công ty thu mua khoảng 700 tấn chè búp tươi, sản xuất và xuất bán trên 150 tấn chè khô thành phẩm các loại.
Không chỉ phục vụ thị trường trong nước, sản phẩm chè của công ty còn được xuất khẩu sang một số thị trường như Đài Loan, Trung Quốc. Kết quả này cho thấy vai trò của việc kết hợp đầu tư công nghệ với xây dựng vùng nguyên liệu trong nâng cao chất lượng, sản lượng và khả năng tiếp cận thị trường của sản phẩm nông sản.
Theo thống kê của Sở Công Thương, hiện toàn tỉnh có 20 DN, HTX tham gia chế biến sâu các sản phẩm nông sản, tập trung vào những mặt hàng có thế mạnh như hồi, thông, sở, thạch đen, hồng... Các cơ sở đang từng bước đa dạng hóa sản phẩm, mở rộng thị trường tiêu thụ, góp phần nâng cao giá trị nguồn nguyên liệu tại địa phương, tạo thêm việc làm và thu nhập cho người lao động.
Đáng chú ý, một số sản phẩm như thạch đen, tinh dầu hồi, chè... đã tạo dựng được chỗ đứng trên thị trường, không chỉ tiêu thụ trong nước mà còn xuất khẩu. Đây là tín hiệu tích cực, cho thấy tiềm năng phát triển chế biến nông sản của tỉnh đang từng bước được khai thác hiệu quả.
Hướng tới phát triển chuỗi giá trị nông sản
Ông Hoàng Cao Thượng, Phó Giám đốc Sở Công Thương cho biết, những năm qua, hoạt động chế biến nông sản trên địa bàn tỉnh ngày càng phát triển. Nhiều DN, HTX đã chủ động đầu tư công nghệ, mở rộng quy mô sản xuất, xây dựng thương hiệu và tìm kiếm thị trường tiêu thụ. Đây là tiền đề quan trọng để tiếp tục khai thác tiềm năng, lợi thế về nguồn nguyên liệu của địa phương.
Thời gian tới, Sở Công Thương sẽ tiếp tục tham mưu UBND tỉnh triển khai các giải pháp hỗ trợ DN, HTX đầu tư máy móc, thiết bị và ứng dụng công nghệ vào chế biến. Đồng thời, đẩy nhanh tiến độ xây dựng, hoàn thiện hạ tầng các khu, cụm công nghiệp, tạo điều kiện về mặt bằng sản xuất, thu hút DN có năng lực đầu tư nhà máy chế biến với quy mô và công nghệ phù hợp.
Cùng với đó, ngành Công Thương tiếp tục tăng cường kết nối thị trường, tổ chức các hoạt động xúc tiến thương mại, hỗ trợ DN, HTX quảng bá sản phẩm, tìm kiếm đối tác và mở rộng thị trường tiêu thụ. Qua đó, thúc đẩy phát triển chế biến sâu, nâng cao giá trị và sức cạnh tranh của nông sản địa phương.
Với lợi thế về nguồn nguyên liệu phong phú cùng sự tham gia ngày càng tích cực của DN, HTX, chế biến nông sản đang trở thành hướng đi quan trọng trong phát triển sản xuất hàng hóa tại Lạng Sơn. Tuy nhiên, để khai thác hiệu quả tiềm năng này, việc đầu tư công nghệ cần được triển khai đồng bộ với phát triển vùng nguyên liệu, nâng cao chất lượng sản phẩm và mở rộng thị trường.
Đẩy mạnh chế biến sâu, gắn kết chặt chẽ các khâu từ sản xuất, thu mua đến chế biến và tiêu thụ sẽ góp phần nâng cao giá trị nông sản, tạo sinh kế ổn định cho người dân và từng bước đưa các sản phẩm đặc trưng xứ Lạng vươn xa trên thị trường.