HTX nông nghiệp phát huy vai trò liên kết, nâng cao giá trị nông sản
Theo Liên minh HTX tỉnh Đắk Lắk, toàn tỉnh hiện có 1.255 hợp tác xã, 8 liên hiệp HTX và 510 tổ hợp tác. Trong đó, các HTX hoạt động trong lĩnh vực nông nghiệp chiếm hơn 69%, giữ vai trò nòng cốt trong việc khai thác lợi thế các ngành hàng chủ lực như cà phê, hồ tiêu, sầu riêng, ca cao, lúa gạo, lâm nghiệp và thủy sản.
Không chỉ cung ứng giống, vật tư hay các dịch vụ đầu vào như trước đây, nhiều HTX đã chuyển mạnh sang mô hình sản xuất gắn với thị trường. Các HTX chủ động tổ chức vùng nguyên liệu, áp dụng quy trình sản xuất đồng bộ, kiểm soát chất lượng, đầu tư chế biến, xây dựng thương hiệu và kết nối tiêu thụ sản phẩm.
Đến nay, toàn tỉnh có khoảng 185 HTX liên kết với 34 doanh nghiệp, 276 trang trại, gia trại, hơn 15.500 hộ sản xuất cùng 5 tổ chức khoa học. Những mối liên kết này đã góp phần hình thành vùng nguyên liệu ổn định, tạo điều kiện áp dụng đồng bộ các tiêu chuẩn kỹ thuật, đồng thời nâng cao năng lực đáp ứng yêu cầu của thị trường trong nước và xuất khẩu.
Nhiều mô hình HTX tạo dấu ấn bằng chất lượng và giá trị gia tăng
Thực tiễn cho thấy nhiều HTX tại Đắk Lắk đang trở thành những mô hình tiêu biểu trong phát triển nông nghiệp bền vững.
Điển hình, HTX Nông nghiệp, Dịch vụ công bằng Ea Kiết liên kết với doanh nghiệp sản xuất, chế biến cà phê đạt tiêu chuẩn Fairtrade, góp phần nâng cao giá trị hạt cà phê trên thị trường quốc tế.
Trong khi đó, HTX Nông nghiệp, Dịch vụ công bằng Ea Tu tổ chức sản xuất cà phê theo các tiêu chuẩn quốc tế, phát triển dòng cà phê đặc sản có giá trị gia tăng cao.
Nhiều HTX khác cũng mạnh dạn đầu tư dây chuyền chế biến cà phê, ca cao, rau quả và nhiều loại nông sản khác; đồng thời kết hợp phát triển du lịch cộng đồng, du lịch trải nghiệm, mở rộng không gian kinh doanh và tạo thêm nguồn thu cho thành viên.
Chuyển đổi số tạo sức bật cho hợp tác xã
Cùng với đổi mới mô hình hoạt động, xu hướng ứng dụng khoa học, công nghệ và chuyển đổi số trong các HTX ngày càng rõ nét.
Đến giữa năm 2026, toàn tỉnh có khoảng 104 HTX nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao, tập trung vào các lĩnh vực tưới tiết kiệm, sấy, sơ chế, chế biến nông sản, rang xay cà phê, truy xuất nguồn gốc và áp dụng các tiêu chuẩn sản xuất như VietGAP và Fairtrade.
Không ít HTX đã sử dụng mã QR truy xuất nguồn gốc, hóa đơn điện tử, phần mềm quản lý sản xuất, bán hàng và các nền tảng số để quảng bá sản phẩm, mở rộng thị trường tiêu thụ.
Song song với đó, các chương trình khuyến công, xúc tiến thương mại, phát triển sản phẩm OCOP và chuyển đổi số đang tạo thêm nguồn lực cho khu vực kinh tế tập thể.
Riêng năm 2026, tỉnh triển khai 3 đề án khuyến công hỗ trợ trực tiếp cho các HTX với tổng kinh phí hơn 1,529 tỷ đồng, tập trung đầu tư máy sấy thăng hoa, thiết bị chế biến ca cao và dây chuyền chế biến nông sản.
Nguồn lực hỗ trợ đúng trọng tâm đã giúp nhiều HTX nâng cao năng suất, cải thiện chất lượng sản phẩm, gia tăng giá trị sau chế biến và từng bước nâng cao sức cạnh tranh trên thị trường.
Kiến tạo hệ sinh thái để HTX trở thành hạt nhân phát triển
Sau khi mở rộng không gian phát triển, Đắk Lắk sở hữu nhiều lợi thế với vùng nguyên liệu nông nghiệp, lâm nghiệp ở phía Tây và tiềm năng thủy sản, kinh tế biển, du lịch ở phía Đông. Đây là điều kiện thuận lợi để hình thành các chuỗi giá trị liên vùng, liên ngành, trong đó HTX giữ vai trò tổ chức sản xuất, kết nối nông dân với doanh nghiệp và thị trường.
Năm 2027, tỉnh đặt mục tiêu thành lập mới 60 HTX, nâng số HTX nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao lên 175 đơn vị và có 250 HTX liên kết với doanh nghiệp theo chuỗi giá trị.
Ủy viên Trung ương Đảng, Bí thư Tỉnh ủy Lương Nguyễn Minh Triết yêu cầu Liên minh HTX tỉnh chủ động tham mưu các giải pháp sáng tạo, phù hợp để khu vực kinh tế tập thể thực sự trở thành động lực thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội và đóng góp vào mục tiêu tăng trưởng hai con số của tỉnh.
Theo đó, trọng tâm là xây dựng mô hình HTX kiểu mới gắn với chuyển đổi số, công nghệ cao, kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn, nông nghiệp sinh thái, nông nghiệp hữu cơ và phát triển chuỗi giá trị.
Xây dựng những HTX mạnh để vươn ra thị trường quốc tế
Theo bà Cao Xuân Thu Vân, Chủ tịch Liên minh HTX Việt Nam, Đắk Lắk hội tụ nhiều lợi thế để phát triển mạnh khu vực kinh tế tập thể, từ vùng chuyên canh cà phê, đất đỏ bazan màu mỡ đến tiềm năng lâm nghiệp, thủy sản, du lịch và bản sắc văn hóa đặc sắc.
Bà cho rằng, HTX không chỉ là một mô hình kinh tế mà còn là phương thức tổ chức sản xuất giúp các hộ nông dân quy mô nhỏ cùng tham gia những thị trường lớn, nâng cao năng lực cạnh tranh và chia sẻ cơ hội phát triển.
Đặc biệt, trong nền kinh tế số, khái niệm "hợp vốn" không chỉ dừng lại ở nguồn lực tài chính mà còn bao gồm tri thức, công nghệ, dữ liệu, thương hiệu và niềm tin. Còn "hợp sức" là cùng đổi mới sáng tạo, chia sẻ lợi ích và trách nhiệm để phát triển bền vững.
Theo Chủ tịch Liên minh HTX Việt Nam, mục tiêu của khu vực kinh tế tập thể Đắk Lắk không chỉ là gia tăng số lượng HTX mà quan trọng hơn là xây dựng những HTX thực sự vững mạnh, có khả năng tổ chức vùng nguyên liệu, đầu tư chế biến sâu, dẫn dắt thị trường, sở hữu thương hiệu, dữ liệu, công nghệ và đủ sức cạnh tranh trên thị trường quốc tế.
Đây cũng chính là hướng đi quan trọng để khu vực kinh tế tập thể trở thành trụ cột trong phát triển kinh tế nông thôn hiện đại, góp phần nâng cao thu nhập cho người dân và thúc đẩy tăng trưởng bền vững của Đắk Lắk trong những năm tới.