Tăng tốc sản xuất, tranh thủ khung thời vụ
Theo Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật (Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội), diện tích gieo trồng cây rau màu vụ đông sớm trên địa bàn thành phố đạt 1.478,1ha, bằng 5,2% kế hoạch.
Trong đó, diện tích ngô đạt 161,5ha, bằng 3,3% kế hoạch; đậu tương 25ha, bằng 3,1%; rau 907,5ha, bằng 6,5%; hoa 84ha, bằng 3%; nhóm cây trồng khác đạt 300,1ha.
Để bảo đảm tiến độ sản xuất, các địa phương đang hướng dẫn nông dân tranh thủ thu hoạch những diện tích lúa mùa đã đến kỳ, đồng thời nhanh chóng vệ sinh đồng ruộng, làm đất và chuyển sang gieo trồng cây vụ đông.
Tại phường Sơn Tây, vụ đông năm 2026 địa phương phấn đấu gieo trồng 209,3ha, gồm 45ha ngô, 85,9ha rau và gia vị, 78,4ha cây hằng năm khác.
Theo Phó Chủ tịch UBND phường Sơn Tây Khuất Quang Mạnh, đến ngày 8-9, diện tích gieo trồng vụ đông của phường đạt 50,1ha, tương đương khoảng 24% kế hoạch. Trong đó, ngô đạt 11ha; rau và gia vị 27,1ha; cây hằng năm khác 12ha.
Tại xã Vật Lại, địa phương phấn đấu gieo trồng từ 397ha vụ đông trở lên. Cơ cấu gồm 110ha ngô, năng suất dự kiến 60 tạ/ha; 15ha lạc, năng suất 23 tạ/ha; 12ha đậu tương, năng suất 22 tạ/ha; 50ha khoai lang, năng suất 150 tạ/ha; 10ha khoai tây, năng suất 150 tạ/ha và 200ha rau các loại.
Trưởng phòng Kinh tế xã Vật Lại Nguyễn Thị Hồng Thanh cho biết, địa phương đang tuyên truyền, hướng dẫn và vận động người dân khẩn trương chuẩn bị đất, giống, vật tư, tổ chức gieo trồng vụ đông. Cơ cấu cây trồng được định hướng theo điều kiện đất đai, thời vụ và nhu cầu thị trường.
Sản xuất gối vụ, duy trì nguồn cung rau màu
Cùng với mở rộng diện tích, một số vùng sản xuất rau màu của Hà Nội đang tổ chức sản xuất theo hướng hàng hóa, tăng cường gieo trồng gối vụ để duy trì nguồn cung ổn định.
Ông Đặng Văn Phúc, hộ trồng rau tại xã Bát Tràng, cho biết gia đình sản xuất rau theo hình thức gối vụ trên diện tích 2.000m². Theo ông, việc bố trí thời gian gieo trồng và thu hoạch lệch nhau giúp duy trì nguồn cung rau ăn lá, rau củ, đồng thời hạn chế tình trạng sản phẩm thu hoạch tập trung trong cùng một thời điểm.
Gia đình cũng áp dụng sản xuất rau trong nhà màng nhằm chủ động hơn trong kiểm soát điều kiện sinh trưởng, hạn chế tác động bất lợi của thời tiết và nâng cao chất lượng sản phẩm.
Thực tế sản xuất cho thấy, bố trí gối vụ giúp các vùng chuyên canh chủ động hơn về sản lượng, hạn chế tình trạng thu hoạch đồng loạt. Đây cũng là phương thức có thể góp phần đáp ứng nhu cầu rau xanh trong những tháng cuối năm và dịp Tết Nguyên đán.
Tuy nhiên, việc mở rộng diện tích cần gắn với nhu cầu tiêu thụ. Cơ cấu cây trồng, thời điểm xuống giống và quy mô sản xuất cần được tính toán phù hợp nhằm hạn chế nguy cơ nguồn cung tăng nhanh trong cùng một thời điểm.
Chủ động phòng trừ sinh vật gây hại
Bên cạnh việc bảo đảm tiến độ gieo trồng, công tác theo dõi và phòng trừ sinh vật gây hại cần được triển khai ngay từ đầu vụ.
Theo Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật (Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội), trên diện tích rau màu đã xuất hiện một số đối tượng sâu bệnh gây hại.
Tại nhóm rau họ thập tự, sâu xanh bướm trắng có mật độ trung bình 3-5 con/m², nơi cao 6-8 con/m², cục bộ 10-12 con/m². Sâu khoang có mật độ trung bình 1-2 con/m², nơi cao 4-6 con/m². Bọ nhảy trung bình 3-5 con/m², nơi cao 7-10 con/m², cục bộ 15-20 con/m².
Bệnh thối nhũn gây hại trung bình 3-5% số cây, nơi cao 7-10%. Ngoài ra, chuột, rệp, bọ trĩ và sâu tơ cũng xuất hiện nhưng mức độ gây hại nhẹ.
Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội Nguyễn Mạnh Phương cho biết, cùng với đẩy nhanh tiến độ gieo trồng, các địa phương cần theo dõi sát diễn biến thời tiết và sinh vật gây hại để kịp thời áp dụng các biện pháp xử lý. Việc sử dụng vật tư nông nghiệp phải tuân thủ quy định, bảo đảm an toàn thực phẩm và bảo vệ môi trường.
Các địa phương cũng cần hướng dẫn người dân tranh thủ thu hoạch sớm những diện tích lúa, rau màu vụ mùa đã đến kỳ; đồng thời vệ sinh đồng ruộng, làm đất để chuyển sang sản xuất vụ đông.
Linh hoạt phương thức sản xuất, giảm áp lực thời vụ
Đối với nhóm cây ưa ấm, quỹ thời gian chuyển tiếp giữa vụ mùa và vụ đông không còn nhiều. Vì vậy, các địa phương có thể hướng dẫn nông dân lựa chọn phương thức sản xuất phù hợp như không làm đất, làm bầu, làm đất tối thiểu hoặc trồng gối vụ nhằm rút ngắn thời gian chuẩn bị giữa hai vụ.
Lịch gieo trồng cần căn cứ vào khung thời vụ, thời gian sinh trưởng của từng giống và điều kiện thực tế tại từng khu vực. Việc này giúp nông dân chủ động hơn trước những diễn biến bất lợi của thời tiết và hạn chế rủi ro trong sản xuất.
Cùng với đó, cơ cấu cây trồng cần bám sát nhu cầu thị trường. Việc tăng diện tích nhưng thiếu liên kết tiêu thụ có thể dẫn đến tình trạng sản phẩm tập trung vào cùng một thời điểm, gây áp lực lên khâu tiêu thụ và giá bán.
Từ nay đến cuối năm, thời tiết còn có thể diễn biến phức tạp. Do đó, bên cạnh bảo đảm tiến độ gieo trồng, ngành nông nghiệp và các địa phương cần tăng cường hướng dẫn kỹ thuật, ứng dụng khoa học công nghệ và chuyển đổi số phù hợp với điều kiện sản xuất.
Vụ đông không chỉ là câu chuyện về diện tích hay tiến độ xuống giống. Hiệu quả sản xuất còn phụ thuộc vào việc lựa chọn cây trồng, bố trí thời vụ, tổ chức sản xuất gối vụ, kiểm soát sinh vật gây hại và liên kết tiêu thụ sản phẩm.
Việc chủ động ngay từ khâu chuẩn bị đất, giống và vật tư, đồng thời tổ chức sản xuất phù hợp với nhu cầu thị trường, sẽ góp phần giúp Hà Nội khai thác hiệu quả quỹ đất sau vụ mùa và duy trì nguồn cung rau màu trong những tháng cuối năm.