Kinh tế tập thể từng bước chuyển biến
Theo UBND tỉnh Đồng Tháp, đến ngày 30/6/2026, toàn tỉnh có 541 HTX, trong đó có 7 HTX nông nghiệp được thành lập mới; 123 HTX ngưng hoạt động. Tỉnh ước đến cuối năm 2026 có 20 HTX thành lập mới.
Tổng doanh thu của khối HTX đạt 2.229,2 tỷ đồng, bình quân 4,12 tỷ đồng/HTX. Trong 6 tháng đầu năm, lợi nhuận bình quân đạt 202 triệu đồng/HTX. Số HTX hoạt động hiệu quả đạt 378 đơn vị.
Theo đánh giá của UBND tỉnh Đồng Tháp, hoạt động của HTX và tổ hợp tác thời gian qua đã tạo những chuyển biến tích cực đối với thành viên và kinh tế hộ thành viên. Việc phát triển kinh tế tập thể gắn với tái cơ cấu ngành nông nghiệp và Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới đã góp phần tổ chức lại sản xuất theo hướng tập trung, nâng cao hiệu quả hoạt động của kinh tế tập thể.
Cùng với đó, các HTX từng bước đẩy mạnh ứng dụng khoa học kỹ thuật, cơ giới hóa và chuyển đổi số; chú trọng sản xuất an toàn, truy xuất nguồn gốc, xây dựng mã số vùng trồng và tăng cường liên kết sản xuất, tiêu thụ sản phẩm theo chuỗi giá trị.
Những chuyển biến này góp phần nâng cao năng suất, chất lượng nông sản, tạo việc làm, tăng thu nhập và cải thiện đời sống cho thành viên HTX.
Đẩy mạnh liên kết, hình thành các mô hình sản xuất mới
Đến nay, toàn tỉnh Đồng Tháp có 273 HTX nông nghiệp thực hiện liên kết sản xuất, tiêu thụ sản phẩm và cung ứng dịch vụ với doanh nghiệp thông qua hợp đồng kinh tế. Từ các mối liên kết này, nhiều mô hình sản xuất ứng dụng công nghệ cao, sản xuất tuần hoàn và từng bước tiệm cận các tiêu chuẩn quốc tế đã được hình thành.
Trong lĩnh vực lúa gạo, HTX Nông nghiệp Tân Bình và HTX Dịch vụ Nông nghiệp Thắng Lợi là những đơn vị tiên phong ứng dụng thiết bị bay không người lái, công nghệ GIS, kỹ thuật tưới ngập khô xen kẽ (AWD), tiêu chuẩn lúa bền vững (SRP) và tham gia Đề án 1 triệu ha lúa chất lượng cao, phát thải thấp.
Bên cạnh đó, Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Đồng Tháp phối hợp với Tổ chức Rikolto International (Vương quốc Bỉ) triển khai dự án phát triển chuỗi giá trị lúa gạo bền vững đến năm 2035. Đây là một trong những hướng đi nhằm nâng cao giá trị gia tăng và thúc đẩy sản xuất lúa gạo theo hướng bền vững.
Ở lĩnh vực cây ăn trái và nông sản đặc sản, HTX Nông nghiệp Hiệp Đức, HTX Sầu riêng Ngũ Hiệp đã triển khai sản xuất theo tiêu chuẩn VietGAP, xây dựng mã số vùng trồng, đầu tư kho lạnh, sơ chế và phát triển sản phẩm OCOP 4 sao phục vụ xuất khẩu.
Trong khi đó, các mô hình rau an toàn tại HTX Rau an toàn Tân Đông, Thạnh Hưng, HTX Rau quả Long Thuận... chú trọng ứng dụng nhà màng và hệ thống tưới tự động. Mô hình tích hợp “sen - cá” tại xã Phương Thịnh, phường Cao Lãnh cũng được triển khai gắn với chuỗi giá trị và chế biến sâu.
Những mô hình này cho thấy vai trò của HTX không chỉ dừng ở việc tổ chức sản xuất mà đang từng bước mở rộng sang cung ứng dịch vụ, liên kết doanh nghiệp, tiêu chuẩn hóa sản phẩm và tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị nông sản.
Mở rộng thị trường, thúc đẩy chuyển đổi số
Chuyển đổi số và mở rộng thị trường cũng đang được Đồng Tháp xác định là một trong những hướng hỗ trợ HTX nâng cao năng lực cạnh tranh.
Trong 6 tháng đầu năm 2026, các HTX trên địa bàn tỉnh được hỗ trợ tham gia 11 sự kiện hội chợ, triển lãm trong nước và quốc tế, trưng bày hơn 600 sản phẩm OCOP. Hoạt động này góp phần tạo thêm cơ hội quảng bá sản phẩm, kết nối thị trường và tìm kiếm đối tác tiêu thụ cho các HTX.
Cùng với xúc tiến thương mại, Đồng Tháp thúc đẩy ứng dụng công nghệ trong quản lý và sản xuất, hướng tới xây dựng các mô hình HTX theo hướng “Số - Xanh - Tuần hoàn”. Việc ứng dụng phần mềm quản trị, kế toán, truy xuất nguồn gốc và thương mại điện tử được đặt trong nhóm giải pháp hỗ trợ HTX nâng cao hiệu quả hoạt động.
Những “điểm nghẽn” cần tháo gỡ
Bên cạnh những kết quả đạt được, UBND tỉnh Đồng Tháp đánh giá khu vực kinh tế tập thể vẫn còn nhiều khó khăn.
Trước hết là hạn chế về nguồn lực tài chính. Vốn điều lệ của nhiều HTX còn nhỏ, khiến việc tiếp cận nguồn vốn tín dụng ngân hàng gặp khó khăn. Quỹ đất phục vụ hoạt động của HTX cũng còn thiếu; một số HTX chưa có trụ sở làm việc ổn định hoặc thiếu mặt bằng để xây dựng nhà xưởng, kho bãi. Thủ tục đất đai kéo dài có thể ảnh hưởng đến kế hoạch mở rộng sản xuất, kinh doanh.
Năng lực quản trị tại một số HTX chưa đáp ứng yêu cầu trong giai đoạn mới. Trong khi đó, quy mô của nhiều tổ hợp tác vẫn nhỏ lẻ. Toàn tỉnh còn một số HTX, tổ hợp tác ngừng hoạt động hoặc hoạt động kém hiệu quả cần được rà soát, củng cố hoặc xử lý theo quy định.
Những hạn chế này đặt ra yêu cầu phải đồng thời giải quyết bài toán về vốn, đất đai, nhân lực, quản trị và thị trường nếu muốn khu vực kinh tế tập thể phát triển ổn định, bền vững.
Tập trung tháo gỡ về vốn, đất đai và năng lực quản trị
Để khắc phục những hạn chế trên, UBND tỉnh Đồng Tháp xác định kinh tế tập thể cần tiếp tục được củng cố và phát triển, gắn với các mục tiêu về phát triển bền vững, xây dựng nông thôn mới, thích ứng với biến đổi khí hậu và nâng cao hiệu quả sản xuất.
Về đất đai và thủ tục hành chính, Sở Nông nghiệp và Môi trường được giao chủ trì, phối hợp hỗ trợ giao đất, cho thuê đất, cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho các HTX; đồng thời tham mưu giải quyết các vướng mắc liên quan đến đất đai và tài sản gắn liền với đất trong quá trình giải thể các HTX ngừng hoạt động.
Về vốn, UBND tỉnh Đồng Tháp dự kiến bố trí 13,943 tỷ đồng từ nguồn vốn chi thường xuyên năm 2027 cho công tác phát triển kinh tế tập thể. Ngân hàng Nhà nước Chi nhánh Khu vực 13 được giao chỉ đạo xử lý nợ quá hạn, nợ xấu và tạo điều kiện để HTX tiếp cận nguồn vốn ưu đãi.
Tỉnh cũng tiếp tục lồng ghép triển khai chương trình hỗ trợ vay vốn không lãi suất tối đa 1 tỷ đồng/HTX từ Quỹ Thiện Tâm (Tập đoàn Vingroup).
Song song với hỗ trợ nguồn lực, Đồng Tháp chú trọng nâng cao năng lực quản trị và thúc đẩy chuyển đổi số trong HTX. Tỉnh đặt mục tiêu đến năm 2027 nâng tổng số cán bộ quản lý HTX lên 2.865 người, trong đó 828 người có trình độ cao đẳng, đại học trở lên.
Các chính sách hỗ trợ ứng dụng phần mềm quản trị, kế toán, truy xuất nguồn gốc và thương mại điện tử cũng được triển khai nhằm giúp HTX từng bước thích ứng với yêu cầu mới của thị trường.
Rà soát, củng cố khu vực kinh tế tập thể
Cùng với hỗ trợ các HTX đang hoạt động, Đồng Tháp cũng tăng cường quản lý nhà nước, thanh tra, kiểm tra và rà soát lại hoạt động của khu vực kinh tế tập thể.
UBND tỉnh chỉ đạo các sở, ngành và UBND cấp xã, phường thực hiện giải thể dứt điểm các HTX ngừng hoạt động, không còn khả năng củng cố theo quy định của Luật Hợp tác xã năm 2023. Việc rà soát, sắp xếp lại khu vực HTX được xem là một trong những bước cần thiết nhằm nâng cao chất lượng hoạt động của kinh tế tập thể.
Liên minh HTX tỉnh tiếp tục phát huy vai trò cầu nối, tổ chức đối thoại và hỗ trợ cơ sở nhằm kịp thời nắm bắt, tháo gỡ những khó khăn phát sinh trong quá trình hoạt động.
Với định hướng tăng cường liên kết sản xuất, đẩy mạnh ứng dụng công nghệ, mở rộng thị trường và tháo gỡ những hạn chế về vốn, đất đai, quản trị, Đồng Tháp đang từng bước tạo nền tảng để khu vực kinh tế tập thể nâng cao hiệu quả hoạt động, đồng hành với quá trình tái cơ cấu nông nghiệp và phát triển nông thôn của địa phương.