Đưa số hóa vào từng khâu sản xuất
Số hóa thông tin nguồn gốc đang trở thành một trong những giải pháp quan trọng nhằm nâng cao hiệu quả quản lý an toàn thực phẩm. Thay cho phương thức quản lý chủ yếu dựa trên hồ sơ giấy, thông tin về vùng sản xuất, quy trình chăm sóc, thu hoạch, sơ chế và phân phối được cập nhật, lưu trữ trên hệ thống, tạo điều kiện thuận lợi cho việc kiểm tra, đối chiếu và truy xuất khi cần thiết.
Tại Hợp tác xã Sản xuất, kinh doanh dịch vụ nông nghiệp Văn Đức (xã Bát Tràng), việc số hóa được triển khai ngay từ vùng sản xuất. Giám đốc Hợp tác xã Nguyễn Văn Minh cho biết, toàn bộ hộ nông dân tại vùng sản xuất chuyên canh rộng hơn 200ha đều thực hiện ghi chép nhật ký sản xuất điện tử.
Mỗi thửa ruộng được cắm biển nhận diện, ghi rõ tên chủ hộ và thời gian gieo trồng để thuận tiện cho công tác quản lý. Trên từng sản phẩm, mã QR được tích hợp các thông tin về quy trình chăm sóc, ngày thu hoạch, sơ chế và đóng gói. Người tiêu dùng, đối tác có thể sử dụng điện thoại thông minh quét mã trên tem nhãn để kiểm tra thông tin nguồn gốc sản phẩm thông qua hệ thống truy xuất của thành phố.
Tương tự, Hợp tác xã Dịch vụ nông nghiệp Di Trạch (xã Hoài Đức) cũng ứng dụng công nghệ số nhằm tăng tính minh bạch cho sản phẩm. Giám đốc Hợp tác xã Nguyễn Hữu Quang cho biết, đơn vị đang phát triển 15ha ổi lê Đài Loan trong vùng chuyên canh. Mỗi quả ổi đều được dán tem truy xuất nguồn gốc.
Thông qua mã QR, người tiêu dùng có thể tiếp cận thông tin về vùng trồng, quy trình sản xuất theo tiêu chuẩn VietGAP, việc ứng dụng công nghệ cao, kỹ thuật tiên tiến và các thông tin liên quan đến an toàn thực phẩm. Việc minh bạch thông tin trong quá trình sản xuất đã góp phần đưa sản phẩm ổi của Hợp tác xã vào nhiều hệ thống siêu thị, chuỗi cửa hàng thực phẩm sạch tại Hà Nội và các tỉnh lân cận, với giá bán ổn định từ 25.000 đến 30.000 đồng/kg.
Theo Trưởng phòng Chất lượng và Phát triển thị trường, Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội Nguyễn Thị Thu Hằng, đến nay, đơn vị đã hỗ trợ, hướng dẫn và cấp tài khoản tham gia hệ thống cho hơn 3.300 cơ sở sản xuất, kinh doanh; đồng thời thiết lập dữ liệu cho khoảng 12.400 sản phẩm được cấp mã QR truy xuất nguồn gốc trên hệ thống.
Hệ thống truy xuất nguồn gốc nông, lâm, thủy sản, thực phẩm Hà Nội tại địa chỉ check.hanoi.gov.vn tiếp tục được duy trì, mở rộng, từng bước hình thành cơ sở dữ liệu phục vụ công tác quản lý nhà nước cũng như nhu cầu kiểm chứng thông tin của người tiêu dùng.
Không chỉ dừng ở truy xuất nguồn gốc, Hà Nội đang từng bước xây dựng hệ sinh thái dữ liệu phục vụ quản lý an toàn thực phẩm. Phòng Chất lượng và Phát triển thị trường đã cập nhật thông tin của 2.666 bộ hồ sơ tự công bố sản phẩm trên website, phục vụ các phòng, ban, đơn vị thuộc Sở Nông nghiệp và Môi trường, Sở Y tế, Sở Công Thương, Công an thành phố và UBND các xã, phường.
Từng bước liên thông dữ liệu
Cùng với việc mở rộng số lượng cơ sở và sản phẩm tham gia truy xuất nguồn gốc, Hà Nội hướng tới kết nối, liên thông các hệ thống dữ liệu. Sở Nông nghiệp và Môi trường đã đăng ký danh mục sản phẩm ưu tiên triển khai để chuẩn bị kết nối với Hệ thống truy xuất nguồn gốc nông sản của Bộ Nông nghiệp và Môi trường theo Văn bản số 7795/SNNMT-CLPTT ngày 9-6-2026.
Các nhóm sản phẩm được lựa chọn gồm thịt lợn, thịt gà, rau và trà hoa vàng vùng Sóc Sơn… Việc từng bước xây dựng và kết nối dữ liệu được kỳ vọng tạo nền tảng quản lý tập trung, cung cấp thêm công cụ cho cơ quan chức năng trong giám sát sản xuất, kinh doanh thực phẩm, đồng thời nâng cao nhận thức và trách nhiệm của các chủ thể tham gia chuỗi.
Tuy nhiên, quá trình số hóa truy xuất nguồn gốc vẫn còn nhiều khó khăn. Sản xuất nông nghiệp còn nhỏ lẻ khiến việc tập hợp, chuẩn hóa và đồng bộ dữ liệu gặp hạn chế. Chi phí đầu tư, duy trì phần mềm, thiết bị và cập nhật dữ liệu cũng là trở ngại đối với không ít hợp tác xã, hộ sản xuất nhỏ.
Bên cạnh đó, một bộ phận nông dân đã quen với phương thức ghi chép thủ công trong nhiều năm. Vì vậy, việc chuyển sang nhật ký điện tử đòi hỏi thời gian, hướng dẫn và hình thức hỗ trợ phù hợp để người sản xuất có thể sử dụng hiệu quả.
Theo Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội Tạ Văn Tường, thực hiện Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22-12-2024 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia, Hà Nội sẽ đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số, từng bước số hóa toàn bộ quy trình sản xuất an toàn, hình thành mạng lưới quan sát, quan trắc và truy xuất nguồn gốc theo chuỗi cung ứng.
Sở Nông nghiệp và Môi trường sẽ tiếp tục phối hợp với các cơ quan chuyên môn, doanh nghiệp viễn thông tổ chức các lớp tập huấn, đào tạo kỹ năng số cho nông dân; hướng dẫn người dân sử dụng các dịch vụ số của cơ quan quản lý nhà nước thông qua hoạt động xã hội hóa. Đồng thời, thành phố tiếp tục mở rộng các chuỗi liên kết sản xuất an toàn, gia tăng diện tích đạt tiêu chuẩn chất lượng, thúc đẩy ứng dụng công nghệ số và đẩy mạnh xúc tiến thương mại.
Từ mã QR đến dữ liệu xuyên suốt chuỗi giá trị
Thực tế cho thấy, số hóa trong sản xuất, kinh doanh nông sản không chỉ dừng lại ở việc tạo mã QR trên sản phẩm. Giá trị quan trọng hơn nằm ở khả năng hình thành dòng dữ liệu đáng tin cậy, xuyên suốt từ sản xuất, chế biến đến phân phối và tiêu thụ.
Khi thông tin về sản phẩm được cập nhật đầy đủ, có thể kiểm chứng và các chủ thể trong chuỗi cùng chịu trách nhiệm với dữ liệu cung cấp, công nghệ số sẽ trở thành công cụ hỗ trợ hiệu quả cho công tác quản lý an toàn thực phẩm. Đây cũng là cơ sở để tăng tính minh bạch của thị trường, củng cố niềm tin của người tiêu dùng và từng bước nâng cao giá trị, sức cạnh tranh của nông sản Thủ đô.