Từ thực tiễn sản xuất đến giải pháp xử lý môi trường chuồng trại
Ô nhiễm môi trường chuồng nuôi từ lâu là bài toán nan giải đối với nhiều trang trại chăn nuôi quy mô lớn. Mùi hôi, khí độc phát sinh từ chất thải không chỉ ảnh hưởng đến sức khỏe vật nuôi mà còn tác động trực tiếp đến người lao động và khu dân cư xung quanh.
Xuất phát từ thực tế đó, anh Lê Duy Liêm, Giám đốc Công ty Cổ phần GASAVI - đơn vị sở hữu chuỗi trang trại nuôi khoảng 100.000 con gà tại Thanh Hóa - đã dành nhiều năm nghiên cứu và thử nghiệm các chế phẩm vi sinh, đặc biệt là dòng men EM gốc trong xử lý môi trường.
Theo anh Liêm, trong giai đoạn 2016 - 2017, sau khi tham quan nhiều mô hình tại Nam Định (nay thuộc Ninh Bình), Hà Nam (nay thuộc Ninh Bình), Hải Dương (nay thuộc Hải Phòng) và nhiều địa phương khác, anh nhận thấy chế phẩm vi sinh không chỉ giúp xử lý chất thải hữu cơ mà còn tạo nguồn phân bón chất lượng cao phục vụ sản xuất nông nghiệp.
"Từ hiệu quả xử lý nguồn hữu cơ trong trồng trọt, tôi tin rằng hoàn toàn có thể ứng dụng men vi sinh để xử lý môi trường trong chăn nuôi", anh Liêm chia sẻ.
Nhân sinh khối men vi sinh giúp giảm gần một nửa chi phí
Năm 2020, anh Liêm chính thức đưa men vi sinh vào toàn bộ hệ thống trang trại. Điểm khác biệt của mô hình là sử dụng men EM gốc phối trộn với rỉ mật đường để nhân sinh khối, tạo ra lượng chế phẩm lớn với chi phí thấp nhưng vẫn bảo đảm hiệu quả hoạt động của hệ vi sinh.
Sau quá trình ủ, chế phẩm được sử dụng để phun lên đệm lót sinh học, giúp phân hủy phân gà, giảm mùi hôi và hạn chế khí độc phát sinh trong chuồng nuôi.
Sau nhiều năm áp dụng, hiệu quả kinh tế thể hiện khá rõ.
Theo tính toán của anh Liêm, trước đây, với chuồng nuôi khoảng 200 m², mỗi lần xử lý cần sử dụng 4-5 kg men bột, giá khoảng 40.000-50.000 đồng/kg. Bình quân mỗi tháng phải xử lý khoảng 4 lần, tổng chi phí dao động từ 800.000 đồng đến gần 1 triệu đồng.
Trong khi đó, khi sử dụng men vi sinh phối trộn rỉ mật đường, chỉ cần khoảng 1 lít men EM gốc kết hợp với 2 lít rỉ mật đường để nhân sinh khối. Tổng chi phí mỗi lần pha chỉ hơn 100.000 đồng nhưng có thể sử dụng trong thời gian dài. Tính bình quân, chi phí xử lý cho cùng diện tích chuồng chỉ khoảng 400.000-450.000 đồng, giảm gần 50% so với phương pháp sử dụng men bột truyền thống.
Cải thiện môi trường chăn nuôi, giảm công lao động
Không chỉ giảm chi phí, chế phẩm vi sinh dạng phun còn giúp vi sinh vật phân bố đồng đều trên toàn bộ bề mặt đệm lót.
Trong mùa hè, việc phun chế phẩm giúp tăng độ ẩm, giảm bụi và tạo điều kiện để hệ vi sinh phát triển mạnh, đẩy nhanh quá trình phân hủy chất thải. Ngược lại, vào mùa đông, người chăn nuôi có thể kết hợp sử dụng men bột nhằm hạn chế độ ẩm trong chuồng.
Theo anh Liêm, việc kết hợp linh hoạt giữa hai phương pháp theo điều kiện thời tiết sẽ mang lại hiệu quả xử lý môi trường tối ưu.
Đặc biệt, khi chủ động nhân sinh khối ngay tại trang trại, người chăn nuôi không chỉ giảm đáng kể chi phí mà còn duy trì môi trường chuồng nuôi sạch sẽ, góp phần nâng cao hiệu quả chăn nuôi theo hướng an toàn sinh học.
Hiện mô hình cũng đang được anh thử nghiệm trên đàn lợn.
Kết quả bước đầu cho thấy mùi hôi trong chuồng giảm rõ rệt, lượng nước sử dụng để vệ sinh chuồng cũng giảm đáng kể, qua đó hạn chế ô nhiễm môi trường và tiết kiệm công lao động so với phương thức chăn nuôi truyền thống.
Người chăn nuôi ghi nhận hiệu quả rõ rệt
Là một trong những hộ tham gia chuỗi ứng dụng chế phẩm vi sinh với quy mô hơn 2.000 con gà, anh Vũ Văn Hùng, chủ trang trại nuôi gà tại xã Định Tân, cho biết việc sử dụng men vi sinh phối trộn với rỉ mật đường đã làm thay đổi đáng kể quy trình vệ sinh chuồng nuôi.
Sau mỗi lứa gà, chuồng được vệ sinh sạch sẽ, rửa và sát khuẩn nhiều lần trước khi bổ sung lớp trấu mới làm đệm lót. Sau đó, đệm lót tiếp tục được phun chế phẩm vi sinh định kỳ trong suốt quá trình nuôi nhằm duy trì môi trường ổn định và kiểm soát mùi hôi.
Theo anh Hùng, trước đây việc xử lý mùi chủ yếu dựa vào các loại men rắc hoặc thuốc sát khuẩn theo lịch cố định. Hiện nay, việc sử dụng chế phẩm vi sinh được thực hiện linh hoạt hơn.
"Khi bắt đầu cảm nhận chuồng có mùi là tôi tiến hành phun ngay, không để mùi tích tụ. Mật độ nuôi càng cao thì càng phải theo dõi sát để xử lý kịp thời", anh Hùng chia sẻ.
Điều khiến người chăn nuôi hài lòng nhất chính là môi trường làm việc được cải thiện rõ rệt.
"Khi bước vào chuồng nuôi cảm giác dễ chịu hơn rất nhiều, không còn ngột ngạt như trước. Nếu người chăm sóc làm việc cả ngày vẫn thấy thoải mái thì đàn gà cũng sẽ có điều kiện sống tốt hơn", anh Hùng nói.
Hướng tới nền chăn nuôi xanh và tuần hoàn
Theo anh Lê Sỹ Thành, Phó Trưởng phòng Kỹ thuật Nghiệp vụ, Trung tâm Khuyến nông Thanh Hóa, kết quả thực tế tại các trang trại cho thấy việc ứng dụng men vi sinh phối trộn rỉ mật đường không chỉ cải thiện môi trường chăn nuôi mà còn góp phần hình thành quy trình chăn nuôi sinh học theo hướng tuần hoàn.
Chất thải được phân hủy ngay trong chuồng, giảm phát sinh khí độc, hạn chế ô nhiễm môi trường, đồng thời tạo nền tảng để phát triển chăn nuôi an toàn sinh học và bền vững.
Trong bối cảnh ngành chăn nuôi ngày càng chịu áp lực từ yêu cầu bảo vệ môi trường, giảm phát thải và nâng cao chất lượng sản phẩm, mô hình ứng dụng men vi sinh phối trộn rỉ mật đường làm đệm lót sinh học đang cho thấy nhiều tín hiệu tích cực.
Mặc dù cần tiếp tục theo dõi, hoàn thiện quy trình và đánh giá trên quy mô lớn hơn, nhưng những kết quả bước đầu tại các trang trại chăn nuôi gà ở Thanh Hóa đã khẳng định đây là giải pháp đáng quan tâm, góp phần giảm ô nhiễm môi trường, tiết kiệm chi phí sản xuất và từng bước xây dựng nền chăn nuôi xanh, hiện đại, an toàn và phát triển bền vững.