Cơ giới hóa không chỉ là những cỗ máy lớn
Kết quả Tổng điều tra nông thôn, nông nghiệp năm 2025 cho thấy cơ giới hóa tiếp tục mở rộng trong sản xuất nông nghiệp. Cả nước có gần 54,6 nghìn máy kéo công suất từ 35 CV trở lên, tăng 69,62% so với năm 2016; 28,6 nghìn máy gặt đập liên hợp, tăng 11,16%. Bên cạnh đó là gần 7.000 thiết bị bay không người lái cùng hàng trăm nghìn máy gieo hạt, máy cấy, máy xới, máy vun luống được sử dụng trong sản xuất.
Đáng chú ý, tại thời điểm 1/7/2025, khu vực nông thôn có gần 15,84 triệu hộ, trong đó khoảng 8,01 triệu hộ có hoạt động nông, lâm nghiệp và thủy sản là ngành sản xuất chính. Tổng điều tra cũng cho thấy sản xuất quy mô nhỏ vẫn phổ biến, trong khi mức độ cơ giới hóa và ứng dụng công nghệ giữa các khu vực còn khác nhau.
Điều này cho thấy bài toán cơ giới hóa không nhất thiết bắt đầu từ những máy kéo lớn hay dây chuyền có mức đầu tư cao. Với diện tích nhỏ, ruộng đất phân tán hoặc những công đoạn cần xử lý riêng, các thiết bị gọn, đa năng có thể tạo thêm lựa chọn cho người sản xuất.
Máy nhỏ giải quyết những khâu rất cụ thể
Một ví dụ đáng chú ý là Công ty TNHH Một thành viên Tư Sang với đơn đăng ký sáng chế “Máy gieo hạt kết hợp bón phân vùi”. Hồ sơ được công bố trong Công báo Sở hữu công nghiệp cho thấy giải pháp được thiết kế để gieo hạt kết hợp bón phân vùi trên ruộng lúa khô, ruộng lúa nước, ruộng ngô; đồng thời có cơ cấu điều khiển tấm trượt nhằm thích ứng với mặt ruộng có bùn, chỗ lún, chỗ gò.
Theo mô tả trong hồ sơ, thiết kế này còn hướng tới hạn chế tình trạng phân bị tan chảy gây tắc nghẽn bộ phận bón phân vùi, qua đó giúp quá trình vận hành được liên tục hơn. Điểm đáng chú ý không nằm ở việc máy lớn hay nhỏ, mà ở cách thiết bị được phát triển để xử lý một công đoạn và điều kiện sản xuất cụ thể.
Ở nhóm thiết bị nhỏ, Công ty TNHH Thiết bị và Công nghệ cao Inteso hiện công bố dòng máy cày mini Trâu Vàng cùng nhiều thiết bị phục vụ sản xuất nông nghiệp. Theo thông tin doanh nghiệp công bố, các dòng máy này được định hướng cho những công việc khác nhau trong canh tác và có thể kết hợp với các bộ công cụ phục vụ từng nhu cầu. Đây là một hướng thiết kế cho thấy máy móc nông nghiệp có thể được phát triển sát hơn với từng điều kiện sản xuất.
Những ví dụ trên cho thấy cơ giới hóa không nhất thiết phải bắt đầu bằng một khoản đầu tư lớn. Khi thiết bị được thiết kế đúng công đoạn, cây trồng và điều kiện đồng ruộng, những khâu trước đây phụ thuộc nhiều vào lao động thủ công cũng có thêm phương án cơ giới hóa.
Từ mua máy sang tính hiệu quả từng công đoạn
Sự đa dạng của máy nông nghiệp cũng đặt ra cách tiếp cận mới trong đầu tư. Thay vì chỉ quan tâm đến công suất, người sản xuất có thể bắt đầu từ câu hỏi thiết bị giải quyết được khâu nào, sử dụng trong bao nhiêu mùa vụ và có phù hợp với diện tích, địa hình thực tế hay không.
Thực tế, cơ giới hóa khâu làm đất và thu hoạch lúa đã đạt tỷ lệ lần lượt 88,09% và 84,97% diện tích. Trong khi đó, sự hiện diện của nhiều nhóm máy gieo hạt, máy cấy, máy xới, máy vun luống cho thấy cơ giới hóa còn có thể tiếp tục mở rộng ở những công đoạn khác của sản xuất.
Với hộ sản xuất nhỏ, việc lựa chọn máy vì thế có thể bắt đầu từ một công đoạn đang thiếu lao động hoặc gây tốn nhiều chi phí. Khi một thiết bị có thể phục vụ nhiều hộ, nhiều thửa ruộng hoặc nhiều công việc, mô hình dùng chung và thuê dịch vụ cơ giới hóa cũng có thể giúp giảm áp lực đầu tư ban đầu.
Máy nông nghiệp vì vậy đang có thêm nhiều cấp độ lựa chọn, từ máy kéo công suất lớn, máy gặt đập liên hợp đến những thiết bị nhỏ phục vụ từng công đoạn. Với doanh nghiệp cơ khí và công nghiệp nông thôn, đây cũng là dư địa để phát triển những sản phẩm không chỉ mạnh về công suất mà còn sát với quy mô, cây trồng và điều kiện sản xuất thực tế.