Rà soát toàn bộ các trọng điểm đê điều, sẵn sàng ứng phó mưa bão
Trong bối cảnh thời tiết ngày càng cực đoan do tác động của biến đổi khí hậu, hệ thống đê điều tiếp tục giữ vai trò là "lá chắn" quan trọng bảo vệ khu dân cư, vùng sản xuất nông nghiệp cùng nhiều công trình kinh tế - xã hội trọng yếu.
Nhằm chủ động trước mùa mưa bão năm 2026, tỉnh Thanh Hóa đã tổ chức kiểm tra, đánh giá toàn diện hiện trạng hệ thống đê sông, đê biển để kịp thời phát hiện các vị trí có nguy cơ mất an toàn, từ đó xây dựng phương án xử lý phù hợp.
Hiện toàn tỉnh có hơn 1.008 km đê sông và đê biển, bảo vệ trên 2,8 triệu người tại 84 xã, phường, cùng hàng nghìn héc-ta đất sản xuất và nhiều công trình quan trọng về kinh tế, quốc phòng, an ninh.
Mặc dù nhiều tuyến đê đã được đầu tư nâng cấp trong những năm gần đây, song diễn biến thiên tai ngày càng bất thường khiến áp lực lên hệ thống phòng chống lũ ngày càng lớn.
Thực tế trong năm 2025, nhiều tuyến đê từng xuất hiện tình trạng nước dâng sát đỉnh đê, một số vị trí bị tràn hoặc ghi nhận mực nước vượt mức lũ lịch sử. Đây là cơ sở quan trọng để ngành chức năng tiếp tục rà soát, đánh giá kỹ hiện trạng công trình trước mùa mưa bão năm nay.
Qua kiểm tra, Thanh Hóa xác định 46 trọng điểm đê điều xung yếu cần được theo dõi đặc biệt và xây dựng phương án bảo vệ, gồm các khu vực có nguy cơ cao xảy ra sự cố khi xuất hiện mưa lớn, lũ cao hoặc triều cường.
Theo ông Khương Anh Tấn, Phó Chi cục trưởng Chi cục Thủy lợi Thanh Hóa, năm 2026 tỉnh đã xây dựng 46 phương án bảo vệ trọng điểm đê điều, trong đó có 17 trọng điểm trên đê cấp I đến cấp III và 29 trọng điểm trên đê cấp IV, V cùng đê biển.
Đến nay, tất cả các phương án đã được địa phương phê duyệt và triển khai. Ban Chỉ huy Phòng thủ dân sự cấp xã cùng các lực lượng xử lý sự cố đã được kiện toàn; nhân lực, phương tiện và vật tư được chuẩn bị đầy đủ theo phương châm "4 tại chỗ", bảo đảm sẵn sàng xử lý ngay khi có tình huống phát sinh.
Song song với đó, Ban Chỉ huy Phòng thủ dân sự tỉnh yêu cầu các địa phương tiếp tục kiểm tra thực địa, cập nhật diễn biến mới để kịp thời điều chỉnh phương án phù hợp với thực tế.
Đáng chú ý, Thanh Hóa hiện đã xây dựng hệ thống quan trắc gồm các trạm khí tượng, thủy văn, đo mưa tự động, đo mực nước và độ mặn tại nhiều khu vực trọng điểm, góp phần nâng cao năng lực dự báo, cảnh báo và chỉ đạo ứng phó thiên tai.
Theo ngành chuyên môn, trong bối cảnh thiên tai xuất hiện với tần suất ngày càng dày đặc, việc thường xuyên kiểm tra công trình, cập nhật phương án ứng phó và chuẩn bị đầy đủ nguồn lực vẫn là yếu tố quyết định nhằm bảo đảm an toàn hệ thống đê điều, hạn chế thấp nhất thiệt hại do thiên tai gây ra.
Chủ động bảo đảm an toàn hồ chứa và nguồn nước phục vụ sản xuất
Bên cạnh hệ thống đê điều, các công trình thủy lợi đóng vai trò đặc biệt quan trọng trong việc bảo đảm nguồn nước tưới, tiêu úng và phòng chống hạn hán.
Hiện Thanh Hóa quản lý 610 hồ chứa, 1.023 đập dâng, 895 trạm bơm cùng hơn 15.900 km kênh mương, đáp ứng nhu cầu tưới ổn định cho khoảng 310.000 ha cây trồng mỗi năm.
Qua rà soát, toàn tỉnh vẫn còn 58 hồ chứa bị xuống cấp hoặc chưa bảo đảm an toàn, cần tiếp tục đầu tư sửa chữa, nâng cấp. Đây là những công trình được đưa vào diện giám sát thường xuyên để kịp thời phát hiện và xử lý các nguy cơ mất an toàn trong mùa mưa lũ.
Theo ông Lê Minh Trường, Phó Chi cục trưởng Chi cục Thủy lợi Thanh Hóa, những năm gần đây lượng mưa phân bố không đều, mùa mưa đến muộn và kết thúc sớm khiến tình trạng hạn hán, thiếu nước diễn ra thường xuyên hơn.
Năm 2024, toàn tỉnh có hơn 4.200 ha cây trồng bị ảnh hưởng bởi hạn hán; đến năm 2025, diện tích này giảm còn gần 2.000 ha, tuy nhiên nguy cơ thiếu nước vẫn hiện hữu.
Ngoài hạn hán, xâm nhập mặn tại các cửa sông ven biển tiếp tục diễn biến phức tạp, ảnh hưởng trực tiếp đến việc lấy nước phục vụ sản xuất nông nghiệp.
Trước thực trạng đó, ngành thủy lợi Thanh Hóa đang tăng cường theo dõi diễn biến nguồn nước, vận hành linh hoạt các công trình, chủ động nạo vét hệ thống kênh mương, sử dụng nước tiết kiệm và đẩy mạnh ứng dụng khoa học - công nghệ nhằm nâng cao hiệu quả quản lý, khai thác công trình.
Các đơn vị quản lý hồ chứa cũng được yêu cầu xây dựng phương án vận hành theo từng kịch bản thời tiết; chuẩn bị đầy đủ vật tư, thiết bị và lực lượng để xử lý kịp thời mọi tình huống, bảo đảm an toàn công trình cũng như nguồn nước phục vụ sản xuất.
Song song với đó, ngành chuyên môn tiếp tục kiểm tra hệ thống trạm bơm, đập dâng, kênh dẫn; chủ động khơi thông dòng chảy và xây dựng phương án tiêu úng tại những vùng có nguy cơ ngập sâu khi xảy ra mưa lớn.
Theo dự báo, nguồn nước tại các hồ chứa lớn cơ bản đáp ứng nhu cầu sản xuất trong mùa cạn năm 2026. Tuy nhiên, nếu nắng nóng kéo dài, khoảng 14.000–15.000 ha đất sản xuất vẫn có nguy cơ chịu tác động của hạn hán và xâm nhập mặn; trong đó 8.600–9.800 ha có thể bị ảnh hưởng đến năng suất cây trồng.
Để giảm thiểu rủi ro, ngành nông nghiệp Thanh Hóa đang triển khai đồng bộ nhiều giải pháp như theo dõi sát nguồn nước tại các hồ chứa, điều tiết hợp lý giữa các vùng, vận hành linh hoạt hệ thống trạm bơm, chủ động tích trữ nước từ đầu vụ, tăng cường quan trắc độ mặn và hướng dẫn địa phương sử dụng nước tiết kiệm, hiệu quả.
Với sự chuẩn bị chủ động, đồng bộ từ hệ thống đê điều, hồ chứa đến các phương án ứng phó thiên tai, Thanh Hóa đang từng bước nâng cao năng lực phòng, chống thiên tai trong lĩnh vực nông nghiệp. Đây không chỉ là giải pháp bảo vệ sản xuất trước những diễn biến bất thường của thời tiết mà còn góp phần xây dựng nền nông nghiệp thích ứng với biến đổi khí hậu, phát triển ổn định và bền vững trong những năm tới.