Ngày 14/9/2026 tại Hà Nội, Tổ chức ActionAid Quốc tế tại Việt Nam tổ chức Hội thảo “Nông nghiệp sinh thái cho tương lai bền vững”. Sự kiện quy tụ hơn 100 đại biểu, trong đó gần 30 đại biểu đến từ các quốc gia châu Á và châu Phi, cùng đại diện cơ quan quản lý nhà nước, viện nghiên cứu, trường đại học, doanh nghiệp, hợp tác xã, tổ chức phi chính phủ và các đối tác phát triển quốc tế.
Nông nghiệp sinh thái không chỉ là thay đổi cách sản xuất
Tại Hội thảo, các tham luận tập trung làm rõ vai trò của nông nghiệp sinh thái trong việc xây dựng sinh kế bền vững, thích ứng với biến đổi khí hậu và tạo ra những cơ hội phát triển mới cho cộng đồng.
Một trong những thông điệp xuyên suốt được các đại biểu nhấn mạnh là phụ nữ và thanh niên cần được nhìn nhận là chủ thể, người tham gia và dẫn dắt quá trình thay đổi, thay vì chỉ là đối tượng hưởng lợi.
Trong thực tế, phụ nữ vẫn phải đối mặt với nhiều rào cản trong tiếp cận nguồn lực cũng như tham gia các quyết định liên quan đến sản xuất và sinh kế. Trong khi đó, thanh niên có nhiều lợi thế về đổi mới sáng tạo, ứng dụng công nghệ và phát triển các mô hình kinh doanh mới.
Việc trao thêm cơ hội, nguồn lực và tiếng nói cho hai nhóm này được đánh giá là yếu tố quan trọng để các sáng kiến nông nghiệp sinh thái có thể tạo ra tác động lâu dài và được nhân rộng.
Ông Jagat Ballav Pattanaik, Giám đốc Chương trình Châu Á, ActionAid Quốc tế phát biểu chào mừng Hội thảo.
Ông Tạ Việt Anh, Chủ tịch Hội đồng quản lý Quỹ Hỗ trợ chương trình, dự án an sinh xã hội Việt Nam (AFV), phát biểu khai mạc Hội thảo.
Những mô hình thực tiễn tạo sinh kế cho người dân
Chia sẻ tại Hội thảo, bà Hoàng Phương Thảo, Trưởng đại diện Tổ chức ActionAid Quốc tế tại Việt Nam, cho biết tại Đồng bằng sông Cửu Long, trong giai đoạn 2023-2025, ActionAid đã đồng hành cùng cộng đồng và các đối tác xây dựng, duy trì một số mô hình chăn nuôi và thủy sản theo hướng giảm phát thải.
Các mô hình này giúp giảm phát thải hơn 11%, đồng thời chi phí năng lượng hàng tháng của các hộ tham gia giảm từ 480.000 đến 1.200.000 đồng/hộ.
Đáng chú ý, đã có 837 hộ dân, trong đó phần lớn là phụ nữ làm chủ, tham gia và hưởng lợi từ các mô hình.
Những kết quả này cho thấy nông nghiệp sinh thái không chỉ được đặt trong câu chuyện bảo vệ môi trường, mà còn gắn trực tiếp với bài toán thu nhập, chi phí sản xuất và sinh kế của người dân.
Theo bà Hoàng Phương Thảo, ActionAid sẽ tiếp tục thúc đẩy hợp tác Nam - Nam nhằm chia sẻ kinh nghiệm, học hỏi, sáng tạo, kết nối tri thức, sáng kiến và nguồn lực, từ đó tạo ra những thay đổi bền vững hơn.
Cần đồng bộ chính sách, thị trường và nguồn lực
Phát biểu tại Hội thảo, bà Pauline Tamesis, Điều phối viên thường trú Liên hợp quốc tại Việt Nam, nhấn mạnh năm 2026 là Năm Quốc tế nữ nông dân, trong khi thế giới chỉ còn bốn năm để hoàn thành các Mục tiêu Phát triển bền vững đến năm 2030.
Trong bối cảnh đó, bà cho rằng nông nghiệp sinh thái mang lại một hướng đi đã được chứng minh là hiệu quả cho tương lai bền vững.
Điểm đáng chú ý của nông nghiệp sinh thái là đặt con người và hệ sinh thái ở vị trí trung tâm, đồng thời có khả năng góp phần thúc đẩy việc thực hiện tới 10 Mục tiêu Phát triển bền vững cùng lúc.
Tuy nhiên, để các mô hình có thể tạo ra tác động ở quy mô lớn, lâu dài và hiệu quả, theo bà Pauline Tamesis, các quốc gia cần đồng thời xây dựng sinh kế bền vững và thị trường xanh; phát huy vai trò của phụ nữ, thanh niên như những động lực của sự thay đổi; đồng thời đồng bộ chính sách, quan hệ đối tác và nguồn tài chính.
Từ thay đổi phương thức canh tác đến xây dựng chuỗi giá trị
Các ý kiến tại Hội thảo cho thấy chuyển đổi sang nông nghiệp sinh thái không đơn thuần là thay đổi phương thức sản xuất. Quan trọng hơn, quá trình này phải đồng thời tạo ra sinh kế khả thi, mở rộng cơ hội thị trường và tăng khả năng chống chịu trước biến đổi khí hậu.
Để làm được điều đó, cần từng bước giảm những rào cản về chi phí, vốn và rủi ro trong sản xuất; phát triển các chuỗi giá trị có sức cạnh tranh; bảo đảm người sản xuất được hưởng phần giá trị công bằng hơn.
Cùng với đó là tăng cường hợp tác giữa các bên và huy động nguồn lực để những sáng kiến đã chứng minh hiệu quả có thể được triển khai ở quy mô rộng hơn.
Đây cũng là yêu cầu đặt ra trong bối cảnh sản xuất nông nghiệp ngày càng chịu tác động của biến đổi khí hậu, trong khi thị trường liên tục thay đổi và yêu cầu về sản phẩm bền vững ngày càng cao.
Ba hướng thảo luận để thúc đẩy nông nghiệp sinh thái
Trong khuôn khổ Hội thảo, các đại biểu đã tham gia ba phiên thảo luận chuyên đề, tập trung vào những vấn đề có ý nghĩa then chốt đối với quá trình chuyển đổi.
Phiên thứ nhất có chủ đề “Phụ nữ và thanh niên - động lực của nông nghiệp sinh thái”, tập trung vào việc phát huy vai trò và tiếng nói của hai lực lượng này trong sản xuất, đổi mới sáng tạo và dẫn dắt thay đổi.
Phiên thứ hai với chủ đề “Chính sách, hợp tác và huy động nguồn lực”, trao đổi về những điều kiện cần thiết để các mô hình nông nghiệp sinh thái có thể phát triển bền vững và được nhân rộng.
Phiên thứ ba có chủ đề “Sinh kế bền vững, thị trường và chuỗi giá trị”, hướng tới giải quyết bài toán thị trường, giá trị sản phẩm và khả năng bảo đảm thu nhập lâu dài cho người sản xuất.
Cam kết cùng hành động vì tương lai bền vững
Phát biểu bế mạc, bà Hoàng Phương Thảo nhấn mạnh, điều quan trọng nhất đạt được từ Hội thảo không chỉ nằm ở những khuyến nghị mà còn là cam kết cùng hành động.
Theo bà, nông nghiệp sinh thái không chỉ là câu chuyện về phương thức canh tác. Đó còn là câu chuyện về cách sử dụng tài nguyên, ứng phó với biến đổi khí hậu, tạo sinh kế và phân bổ giá trị.
Thông điệp này cho thấy chuyển đổi nông nghiệp chỉ có thể tạo ra kết quả bền vững khi các yếu tố môi trường, kinh tế và xã hội được đặt trong cùng một bài toán.
Khi người sản xuất có sinh kế ổn định, phụ nữ và thanh niên có cơ hội tham gia và dẫn dắt, sản phẩm có thị trường và chuỗi giá trị được tổ chức tốt, nông nghiệp sinh thái sẽ không chỉ góp phần giảm tác động tới môi trường mà còn mở ra hướng phát triển bền vững hơn cho cộng đồng nông thôn.
Hội thảo vì vậy trở thành một diễn đàn để kết nối kinh nghiệm từ nhiều quốc gia, thúc đẩy hợp tác và cùng tìm kiếm những giải pháp có khả năng đưa các sáng kiến nông nghiệp sinh thái từ mô hình thực tiễn trở thành những thay đổi có quy mô và sức lan tỏa lớn hơn.