Khuyến công: Từ hỗ trợ máy móc đến thay đổi trong sản xuất
Trong sản xuất công nghiệp nông thôn, máy móc và công nghệ thường là điểm khởi đầu cho một bước chuyển mới. Một thiết bị phù hợp có thể giúp cơ sở giảm lao động thủ công, nâng năng suất, ổn định chất lượng và tạo điều kiện mở rộng quy mô. Vì vậy, hỗ trợ đúng nhu cầu sản xuất vẫn là một trong những cách quan trọng để giúp cơ sở CNNT nâng năng lực.
Thực tế giai đoạn 2021–2025 cho thấy quy mô hỗ trợ khuyến công đã tạo ra nguồn lực đáng kể cho khu vực này. Theo số liệu được công bố, tổng kinh phí khuyến công được phê duyệt đạt khoảng 1.436 tỷ đồng, thu hút gần 1.525 tỷ đồng vốn đối ứng từ doanh nghiệp và cơ sở sản xuất. Trong giai đoạn này, chương trình hỗ trợ 883 cơ sở tiếp nhận chuyển giao công nghệ, ứng dụng máy móc tiên tiến; xây dựng 52 mô hình trình diễn kỹ thuật và tổ chức các hoạt động đào tạo về quản trị, 5S, Kaizen, ISO, sản xuất sạch hơn, marketing và bán hàng trực tuyến cho hơn 1.500 lượt cơ sở.
Những con số trên cho thấy khuyến công không chỉ tạo ra một khoản hỗ trợ tài chính, mà đang góp phần đưa công nghệ và phương thức sản xuất mới đến gần hơn với khu vực nông thôn. Giá trị tiếp theo nằm ở việc các nguồn lực ấy được chuyển hóa như thế nào trong hoạt động sản xuất, kinh doanh.
Sau đầu tư, giá trị nằm ở những gì thay đổi
Một dây chuyền mới chỉ thực sự phát huy giá trị khi đi vào sản xuất và tạo ra những thay đổi cụ thể. Đó có thể là năng suất cao hơn, sản phẩm đồng đều hơn, chi phí hợp lý hơn, điều kiện lao động tốt hơn hoặc khả năng đáp ứng những đơn hàng lớn hơn.
Tại Công ty TNHH Sản xuất gạch không nung Vĩnh Long Phước, một đề án khuyến công quốc gia năm 2025 đã hỗ trợ doanh nghiệp ứng dụng dây chuyền sản xuất gạch không nung QT4-18 bán tự động. Đề án có tổng kinh phí 660 triệu đồng, trong đó kinh phí khuyến công quốc gia hỗ trợ 300 triệu đồng. Việc đưa thiết bị vào sản xuất giúp tăng mức độ cơ giới hóa, nâng năng lực sản xuất và góp phần cải thiện tính ổn định của sản phẩm. Đây là ví dụ cho thấy giá trị của hỗ trợ không dừng ở việc hình thành một hạng mục đầu tư, mà nằm ở khả năng thiết bị tiếp tục tạo ra hiệu quả trong quá trình vận hành.
Một trường hợp khác là Doanh nghiệp tư nhân Phú Hà. Theo thông tin được công bố, sau khi được hỗ trợ đầu tư máy móc, doanh nghiệp đã nâng năng suất lao động; doanh thu năm 2025 đạt khoảng 6 tỷ đồng, tăng 40–50% so với năm trước. Trong 6 tháng đầu năm 2026, doanh thu tiếp tục đạt hơn 6 tỷ đồng; sản phẩm được đưa vào hệ thống siêu thị và hoạt động sản xuất tạo việc làm cho khoảng 30 lao động. Những kết quả này cho thấy khi thiết bị được lựa chọn phù hợp và khai thác hiệu quả, nguồn lực hỗ trợ có thể tiếp tục tạo giá trị trong sản xuất, thị trường và việc làm.
Điểm đáng chú ý là mỗi cơ sở có một thước đo hiệu quả khác nhau. Với nơi này, đó có thể là năng suất; với nơi khác là chất lượng, doanh thu, thị trường, việc làm, tiết kiệm năng lượng hay giảm chất thải. Vì thế, nhìn vào những thay đổi sau đầu tư sẽ giúp bức tranh về hiệu quả khuyến công đầy đủ hơn.
Đo thêm kết quả để nguồn lực lan tỏa
Chương trình khuyến công quốc gia giai đoạn 2026–2030 được phê duyệt tại Quyết định số 2646/QĐ-BCT ngày 23/9/2025 đã đặt trọng tâm vào khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, chuyển đổi xanh, nâng cao năng suất, chất lượng, giá trị gia tăng và năng lực cạnh tranh của cơ sở CNNT. Chương trình đặt mục tiêu hỗ trợ 1.600 cơ sở ứng dụng máy móc, thiết bị hiện đại và dây chuyền công nghệ tiên tiến, đồng thời phát triển các mô hình trình diễn kỹ thuật, sản xuất sạch hơn, xúc tiến thương mại và liên kết sản xuất – tiêu thụ – logistics.
Trong bối cảnh đó, việc theo dõi kết quả sau hỗ trợ có thể được xem như một lớp thông tin bổ sung, giúp kết nối rõ hơn giữa nguồn lực được đầu tư và giá trị tạo ra. Không phải mọi hiệu quả đều có thể quy đổi ngay thành doanh thu, nhưng những thay đổi về năng suất, chất lượng, chi phí, thị trường, lao động, môi trường hay khả năng tham gia chuỗi giá trị đều có thể trở thành những chỉ dấu quan trọng.
Khi một thiết bị được đầu tư đúng mục tiêu, được vận hành hiệu quả và tạo ra năng lực sản xuất mới, giá trị của nguồn lực khuyến công không dừng lại ở một đề án hoàn thành. Giá trị đó có thể tiếp tục lan sang đơn hàng, người lao động, vùng nguyên liệu, nhà cung cấp và các mắt xích dịch vụ liên quan. Đây cũng là cách để khuyến công thời mới không chỉ hỗ trợ cơ sở sản xuất có thêm nguồn lực, mà còn giúp những nguồn lực ấy tạo ra nhiều giá trị hơn cho công nghiệp nông thôn.