Đổi mới tư duy, nâng tầm vai trò của hợp tác xã
Theo Liên minh HTX tỉnh Đắk Lắk, toàn tỉnh hiện có 1.255 HTX, 8 liên hiệp HTX và 510 tổ hợp tác, trong đó hơn 69% hoạt động trong lĩnh vực nông nghiệp.
Với lợi thế về các ngành hàng chủ lực như cà phê, hồ tiêu, sầu riêng, ca cao, lúa gạo, lâm nghiệp và thủy sản, khu vực kinh tế tập thể ngày càng khẳng định vai trò là cầu nối giữa nông dân, doanh nghiệp và thị trường, góp phần tổ chức lại sản xuất theo hướng chuyên nghiệp và hiệu quả.
Điểm nổi bật là nhiều HTX đã mạnh dạn thay đổi phương thức hoạt động. Nếu trước đây chủ yếu cung ứng giống, vật tư và các dịch vụ đầu vào thì nay các HTX đã chủ động xây dựng vùng nguyên liệu, kiểm soát quy trình sản xuất, đầu tư chế biến sâu, phát triển thương hiệu và mở rộng kênh tiêu thụ sản phẩm.
Đến nay, khoảng 185 HTX đã liên kết với 34 doanh nghiệp, 276 trang trại, gia trại, hơn 15.500 hộ sản xuất cùng 5 tổ chức khoa học, hình thành nhiều chuỗi liên kết sản xuất - chế biến - tiêu thụ ổn định, đáp ứng ngày càng tốt hơn các yêu cầu của thị trường.
Nhiều mô hình HTX tạo dấu ấn bằng chất lượng và giá trị gia tăng
Sự chuyển đổi tư duy đã giúp nhiều HTX tại Đắk Lắk trở thành những mô hình tiêu biểu trong phát triển nông nghiệp bền vững.
Điển hình là HTX Nông nghiệp, Dịch vụ công bằng Ea Kiết, đơn vị liên kết với doanh nghiệp để sản xuất và chế biến cà phê đạt tiêu chuẩn Fairtrade, góp phần nâng cao giá trị hạt cà phê Đắk Lắk trên thị trường quốc tế.
Trong khi đó, HTX Nông nghiệp, Dịch vụ công bằng Ea Tu tập trung phát triển vùng nguyên liệu cà phê đặc sản theo các tiêu chuẩn quốc tế, hướng tới phân khúc có giá trị gia tăng cao.
Bên cạnh hoạt động sản xuất, nhiều HTX còn đầu tư chế biến nông sản, phát triển du lịch cộng đồng và du lịch trải nghiệm. Mô hình này không chỉ mở rộng không gian kinh doanh mà còn gia tăng giá trị sản phẩm, tạo thêm nguồn thu cho thành viên và góp phần quảng bá hình ảnh nông nghiệp Đắk Lắk.
Chuyển đổi số mở đường cho HTX kiểu mới
Ứng dụng khoa học - công nghệ đang trở thành xu hướng nổi bật trong quá trình đổi mới của khu vực kinh tế tập thể.
Đến giữa năm 2026, toàn tỉnh có 104 HTX nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao với nhiều giải pháp như tưới tiết kiệm, truy xuất nguồn gốc bằng mã QR, chế biến sau thu hoạch, sử dụng phần mềm quản trị, hóa đơn điện tử và các nền tảng số để quảng bá, tiêu thụ sản phẩm.
Đây là nền tảng quan trọng giúp các HTX nâng cao năng suất, giảm chi phí sản xuất, tăng tính minh bạch và từng bước đáp ứng các tiêu chuẩn của thị trường trong nước cũng như xuất khẩu.
Song hành với quá trình chuyển đổi số, các chương trình khuyến công, xúc tiến thương mại, phát triển sản phẩm OCOP và hỗ trợ đổi mới công nghệ tiếp tục tạo thêm nguồn lực cho khu vực HTX.
Riêng năm 2026, 3 đề án khuyến công với tổng kinh phí hơn 1,529 tỷ đồng đã hỗ trợ đầu tư máy sấy thăng hoa, thiết bị chế biến ca cao và các dây chuyền chế biến nông sản, góp phần nâng cao chất lượng sản phẩm và gia tăng sức cạnh tranh trên thị trường.
Hướng tới xây dựng những HTX đủ sức cạnh tranh quốc tế
Theo Ủy viên Trung ương Đảng, Bí thư Tỉnh ủy, Trưởng đoàn Đại biểu Quốc hội tỉnh Đắk Lắk Lương Nguyễn Minh Triết, Liên minh HTX tỉnh cần chủ động tham mưu các giải pháp mang tính đột phá nhằm xây dựng mô hình HTX kiểu mới gắn với công nghệ, kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn và phát triển chuỗi giá trị.
Mục tiêu là đưa khu vực kinh tế tập thể trở thành một trong những động lực quan trọng đóng góp vào mục tiêu tăng trưởng kinh tế hai con số của tỉnh trong những năm tới.
Đánh giá về tiềm năng phát triển của Đắk Lắk, Chủ tịch Liên minh HTX Việt Nam Cao Xuân Thu Vân cho rằng địa phương hội tụ nhiều lợi thế để phát triển mạnh kinh tế tập thể, từ vùng nguyên liệu quy mô lớn đến tiềm năng về chế biến, du lịch và bản sắc văn hóa.
Theo bà, trong bối cảnh kinh tế số, HTX không chỉ là mô hình liên kết sản xuất mà cần trở thành hạt nhân của nền nông nghiệp hiện đại, làm chủ công nghệ, dữ liệu, thương hiệu và chế biến sâu để dẫn dắt chuỗi giá trị nông sản, từng bước đưa sản phẩm địa phương chinh phục thị trường quốc tế.
Kỳ vọng bứt phá trong giai đoạn mới
Bước sang năm 2027, Đắk Lắk đặt mục tiêu thành lập mới 60 HTX, nâng số HTX nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao lên 175 đơn vị và mở rộng mạng lưới 250 HTX liên kết với doanh nghiệp theo chuỗi giá trị.
Với lợi thế về vùng nguyên liệu rộng lớn, hệ sinh thái nông nghiệp đa dạng cùng sự đồng hành của chính quyền địa phương trong phát triển kinh tế tập thể, các HTX Đắk Lắk đang đứng trước cơ hội bứt phá mạnh mẽ.
Việc chuyển đổi từ mô hình cung ứng dịch vụ sang tổ chức sản xuất hiện đại, ứng dụng công nghệ và phát triển chuỗi giá trị không chỉ giúp nâng cao thu nhập cho thành viên mà còn tạo nền tảng để nông sản Đắk Lắk gia tăng sức cạnh tranh, mở rộng thị trường và khẳng định vị thế trên bản đồ nông nghiệp Việt Nam cũng như quốc tế.