Xuất khẩu rau quả Việt Nam đang đứng trước cơ hội tăng trưởng mạnh, nhưng bài toán logistics, đặc biệt là bảo quản và vận chuyển lạnh, vẫn là điểm nghẽn lớn. Khi tỷ lệ tổn thất sau thu hoạch còn cao, chi phí logistics chiếm tỷ trọng đáng kể trong giá thành, đầu tư một hệ thống logistics chuyên nghiệp không còn là lựa chọn, mà trở thành điều kiện quan trọng để nông sản Việt giữ chất lượng, giảm chi phí và nâng sức cạnh tranh trên thị trường quốc tế.

Khi các thị trường nhập khẩu ngày càng siết chặt yêu cầu về truy xuất nguồn gốc, an toàn thực phẩm và tính minh bạch của vùng nguyên liệu, mã số vùng trồng không còn đơn thuần là một thủ tục hành chính. Tại Đắk Lắk, việc số hóa, chuẩn hóa và quản lý mã số đang được đẩy nhanh, trước mắt tập trung vào khoảng 41.000ha sầu riêng, hướng tới xây dựng vùng nguyên liệu có dữ liệu, có trách nhiệm và đủ sức cạnh tranh trên thị trường quốc tế.

Sầu riêng đã nhanh chóng trở thành mặt hàng rau quả xuất khẩu chủ lực của Việt Nam, mang về hàng tỷ USD và tạo sinh kế cho hàng trăm nghìn hộ dân. Tuy nhiên, tốc độ phát triển quá nhanh cũng đang bộc lộ nhiều điểm nghẽn về vùng trồng, chất lượng, truy xuất nguồn gốc, chế biến và thông quan, đòi hỏi ngành hàng phải chuyển từ tăng trưởng nóng sang phát triển bền vững.

Kho lạnh không chỉ tốn điện ở máy nén. Cách nhiệt, cửa kho, dàn trao đổi nhiệt, cách xếp hàng và phương thức vận hành đều có thể làm thay đổi mức tiêu thụ năng lượng. Với kho quy mô lớn, những khoản điện tưởng nhỏ có thể cộng thành chi phí đáng kể.

Trước khi động cơ quá nhiệt, vòng bi xuống cấp hay băng tải dừng lại, thiết bị thường đã phát ra những tín hiệu bất thường. Cảm biến đang giúp nhà máy biến những thay đổi rất nhỏ về nhiệt độ, độ rung, tốc độ hay áp suất thành dữ liệu để phát hiện sớm nguy cơ sự cố.

Điện, nhiên liệu và nguyên liệu thường hiện rõ trên bảng chi phí của nhà máy. Nhưng phía sau đó còn những khoản “rò rỉ” khó nhìn thấy: nhiệt thất thoát, thiết bị tiêu thụ năng lượng nhưng chưa tạo ra sản lượng tương xứng, nước và nguyên liệu hao hụt, thời gian máy dừng chờ và chi phí bảo trì phát sinh từ thiết bị vận hành chưa tối ưu. Khi sản xuất ở quy mô lớn, những khoản nhỏ này có thể cộng lại thành áp lực đáng kể lên giá thành mỗi tấn sản phẩm.

Diện tích sầu riêng cả nước năm 2026 ước đạt khoảng 200.000ha, gấp đôi quy mô từng được xác định trong quy hoạch ngành hàng trước đây. Khi sản lượng dự kiến vượt 2 triệu tấn và hơn 1,3 triệu tấn bước vào cao điểm thu hoạch những tháng cuối năm, bài toán đặt ra không còn là mở rộng diện tích mà là kiểm soát chất lượng, tổ chức vùng nguyên liệu, tăng chế biến và đa dạng hóa thị trường để bảo đảm đầu ra bền vững.

Vụ Hè Thu 2026 tại Huế đặt cây lúa trước áp lực nắng nóng, nền nhiệt cao, nguy cơ thiếu nước và sâu bệnh. Trên diện tích 0,5 ha tại HTX An Nông 2, giống lúa thuần chất lượng cao TBR125 của ThaiBinh Seed được đưa vào sản xuất và ghi nhận những kết quả bước đầu từ thực tế đồng ruộng.

Từ mô hình “sông trong ao”, hệ thống sục khí, cho ăn tự động đến camera giám sát và điều khiển thiết bị qua điện thoại thông minh, công nghệ đang từng bước thay đổi cách nuôi thủy sản tại Hà Nội. Không chỉ tăng năng suất, những mô hình mới còn giúp kiểm soát môi trường, tiết kiệm chi phí và mở ra hướng sản xuất thủy sản hiện đại, bền vững hơn.

Khi thị trường ngày càng đòi hỏi cao hơn về chất lượng, an toàn thực phẩm, sự tiện lợi và khả năng truy xuất nguồn gốc, giá trị của nông sản không còn chỉ được quyết định ở khâu sản xuất. Đầu tư chế biến sâu, xây dựng vùng nguyên liệu và hoàn thiện chuỗi liên kết đang trở thành hướng đi quan trọng để Hà Nội chuyển từ bán nông sản thô sang phát triển những sản phẩm có giá trị gia tăng cao và thị trường ổn định hơn.

Không phải cơ sở chế biến nông sản nào cũng cần một dây chuyền công suất lớn. Với xưởng nhỏ, làng nghề hay nhà máy quy mô vừa, một thiết bị phù hợp đôi khi phải được tính từ mặt bằng, nguyên liệu, năng suất đến cách kết nối với dây chuyền sẵn có. Khi nhu cầu sản xuất ngày càng đa dạng, “máy may đo” đang mở thêm dư địa cho các doanh nghiệp cơ khí trong nước.