Hoạt động thu hoạch, sơ chế và đóng gói nông sản phục vụ xuất khẩu. Xuất khẩu nông, lâm, thủy sản Việt Nam 10 tháng năm 2026 ước đạt gần 62,9 tỷ USD, tăng 7,8% so với cùng kỳ.
Xuất khẩu tăng trưởng nhưng còn nhiều thách thức
Theo thông tin tại cuộc họp về tình hình sản xuất, tiêu thụ và xuất nhập khẩu nông, lâm, thủy sản ngày 30/10, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Võ Văn Hưng cho biết, trong 10 tháng năm 2026, phần lớn các chỉ tiêu của ngành đạt yêu cầu.
Quý IV/2026, ngành dự kiến tăng trưởng khoảng 4,3-4,4%, phấn đấu hoàn thành mục tiêu tăng trưởng 4% cả năm.
Tổng kim ngạch xuất khẩu nông, lâm, thủy sản 10 tháng ước đạt 62,891 tỷ USD, tăng 7,8% so với cùng kỳ năm 2025, bằng 84,7% kế hoạch năm. Kim ngạch nhập khẩu đạt 44,287 tỷ USD, tăng 9,2%; toàn ngành xuất siêu khoảng 18,6 tỷ USD, tăng 4,7%. Trong đó, lâm sản tiếp tục đóng góp lớn nhất vào cán cân xuất siêu của ngành.
Rau quả tiếp tục là một trong những điểm sáng của hoạt động xuất khẩu. Tháng 10/2026, kim ngạch xuất khẩu rau quả ước đạt hơn 1 tỷ USD, tăng 8,1% so với cùng kỳ năm trước. Lũy kế 10 tháng đạt hơn 8,27 tỷ USD, tăng 17,2%.
Trung Quốc tiếp tục là thị trường tiêu thụ lớn nhất, chiếm hơn 64,8% tổng trị giá xuất khẩu rau quả của Việt Nam trong 9 tháng đầu năm. Bên cạnh đó, Mỹ, Hàn Quốc, Nhật Bản và Hà Lan cũng là những thị trường quan trọng.
Tổng Thư ký Hiệp hội Rau quả Việt Nam Đặng Phúc Nguyên nhận định, xuất khẩu rau quả những tháng cuối năm dự kiến tiếp tục khả quan nhờ nhu cầu tiêu dùng tăng tại Trung Quốc, các nước châu Á, châu Âu và châu Mỹ. Động lực tăng trưởng đến từ nhu cầu đối với trái cây nhiệt đới, nhất là những sản phẩm đã hình thành chuỗi cung ứng phục vụ xuất khẩu.
Tuy nhiên, bức tranh xuất khẩu giữa các ngành hàng chưa đồng đều. Một số mặt hàng ghi nhận sản lượng xuất khẩu tăng nhưng giá trị thu về giảm, phản ánh áp lực về giá và hiệu quả thương mại.
Trong 10 tháng năm 2026, lượng cà phê xuất khẩu tăng 18,1% nhưng kim ngạch giảm 5,4%, giá xuất khẩu bình quân giảm 19,9%. Xuất khẩu gạo giảm 5,7% về lượng và 10,8% về giá trị; cao su giảm 15,5% về lượng, trong khi kim ngạch giảm 1,1%.
Những diễn biến này cho thấy tăng trưởng xuất khẩu không chỉ phụ thuộc vào sản lượng mà còn chịu tác động lớn từ giá cả, nhu cầu thị trường và chi phí sản xuất, vận chuyển.
Bên cạnh đó, thị trường tiêu thụ của một số ngành hàng vẫn tập trung vào một số đối tác lớn, tiềm ẩn rủi ro khi chính sách nhập khẩu hoặc sức mua thay đổi. Chi phí logistics tăng, liên kết giữa sản xuất, thu mua, chế biến và phân phối chưa chặt chẽ cũng ảnh hưởng đến khả năng cạnh tranh của nông sản Việt Nam.
Sản xuất còn phân tán, hợp đồng bao tiêu thiếu tính bền vững, trong khi yêu cầu về chất lượng, an toàn thực phẩm và truy xuất nguồn gốc tại các thị trường nhập khẩu ngày càng khắt khe.
Đáng chú ý, công suất vận hành thực tế của các cơ sở chế biến chỉ đạt khoảng 60-80% công suất thiết kế. Hệ thống kho lạnh, trung tâm logistics dùng chung và công nghệ chế biến sâu còn thiếu, làm hạn chế khả năng điều tiết nguồn hàng, bảo quản nông sản và gia tăng giá trị xuất khẩu, nhất là trong thời điểm thu hoạch tập trung.
Chủ động điều hành sản xuất, mở rộng thị trường tiêu thụ
Để hoàn thành mục tiêu xuất khẩu và tăng trưởng năm 2026, Bộ Nông nghiệp và Môi trường xác định tăng cường theo dõi, dự báo thị trường và giá cả theo từng ngành hàng, vùng sản xuất và chuỗi tiêu thụ là nhiệm vụ quan trọng.
Thông tin về giá tại vùng sản xuất, giá xuất khẩu, tồn kho, đơn hàng, chi phí đầu vào, vận tải và thông quan cần được cập nhật thường xuyên, làm cơ sở điều chỉnh kế hoạch sản xuất, kinh doanh phù hợp với diễn biến thị trường.
Đặc biệt, trước mỗi vụ thu hoạch lớn, cần xây dựng dự báo cung cầu và phương án tiêu thụ theo từng kịch bản; chủ động cảnh báo nguy cơ dư cung, giảm giá hoặc ùn tắc. Qua đó, hạn chế tình trạng sản xuất tự phát, chỉ tìm giải pháp tiêu thụ khi nông sản đã vào vụ và giá giảm sâu.
Sản xuất cần gắn chặt hơn với nhu cầu thị trường và hợp đồng tiêu thụ. Bộ Nông nghiệp và Môi trường phối hợp với UBND các tỉnh, thành phố hướng dẫn cơ cấu mùa vụ, quy mô và tiêu chuẩn sản xuất phù hợp với tín hiệu thị trường, đơn hàng và năng lực chế biến.
Cùng với đó, cần củng cố liên kết giữa nông dân, hợp tác xã với doanh nghiệp thu mua, chế biến và phân phối, bảo đảm ổn định đầu ra, nâng cao khả năng tổ chức sản xuất theo chuỗi giá trị.
Đối với hoạt động xuất khẩu, duy trì thị trường truyền thống cần đi đôi với đa dạng hóa thị trường, giảm phụ thuộc vào một số đối tác lớn. Các địa phương, doanh nghiệp và cơ sở sản xuất cần kiểm soát chặt chất lượng, mã số vùng trồng, cơ sở đóng gói và truy xuất nguồn gốc, đáp ứng tiêu chuẩn của từng thị trường nhập khẩu.
Đầu tư kho lạnh, logistics và chế biến sâu cũng là giải pháp quan trọng nhằm giảm áp lực tiêu thụ trong mùa thu hoạch, kéo dài thời gian bảo quản và nâng cao giá trị gia tăng cho nông sản.
Hoạt động thu hoạch, chế biến và xuất khẩu gạo trong bối cảnh kim ngạch xuất khẩu mặt hàng này 10 tháng năm 2026 giảm 10,8% so với cùng kỳ.
Tăng cường quản lý vùng nguyên liệu, thúc đẩy kết nối giao thương
Nhấn mạnh nhiệm vụ những tháng cuối năm, Phó Thủ tướng Chính phủ Hồ Quốc Dũng yêu cầu Bộ Nông nghiệp và Môi trường phối hợp chặt chẽ với Bộ Công Thương theo dõi sát tình hình sản xuất, thu hoạch, chế biến và tiêu thụ các mặt hàng nông, lâm, thủy sản chủ lực.
Các bộ, ngành cần chủ động cân đối cung cầu, dự báo chính xác sản lượng mùa vụ và hướng dẫn sản xuất theo tiêu chuẩn kỹ thuật, bảo đảm phù hợp với nhu cầu thị trường.
Phó Thủ tướng cũng yêu cầu khẩn trương quy hoạch vùng trồng, vùng nuôi, chấm dứt tình trạng phát triển tự phát theo phong trào; đẩy mạnh số hóa, chuẩn hóa và kết nối dữ liệu về vùng trồng, vùng nuôi, cơ sở đóng gói.
Công tác quản lý truy xuất nguồn gốc cần được tăng cường nhằm ngăn chặn gian lận mã số, gian lận xuất xứ và bảo đảm an toàn thực phẩm, qua đó nâng cao uy tín và năng lực cạnh tranh của nông sản Việt Nam trên thị trường quốc tế.
Đáng chú ý, Phó Thủ tướng giao Bộ Nông nghiệp và Môi trường chủ trì, phối hợp với Bộ Công Thương nghiên cứu xây dựng đề án thành lập sàn giao dịch nông, thủy sản nhằm quảng bá sản phẩm, kết nối giao thương và tăng tính minh bạch của thị trường.
Đây được xem là một trong những hướng đi nhằm cải thiện khả năng kết nối giữa người sản xuất, doanh nghiệp và thị trường, góp phần nâng cao hiệu quả tiêu thụ nông sản.
Với mục tiêu tăng trưởng quý IV khoảng 4,3-4,4%, việc tháo gỡ những điểm nghẽn trong sản xuất, chế biến và tiêu thụ có ý nghĩa quan trọng đối với toàn ngành.
Chủ động dự báo thị trường, tổ chức sản xuất theo nhu cầu, củng cố liên kết chuỗi và nâng cao chất lượng nông sản không chỉ góp phần hoàn thành mục tiêu tăng trưởng 4% năm 2026 mà còn tạo nền tảng cho xuất khẩu phát triển ổn định, bền vững trong thời gian tới.