Đơn hàng xuất khẩu tăng chậm nhất trong 3 tháng
Ngày 2/11, khảo sát độc lập của RatingDog và S&P Global cho thấy đơn hàng xuất khẩu mới của Trung Quốc tăng với tốc độ chậm nhất trong 3 tháng, nối tiếp những tín hiệu kém tích cực từ khảo sát chính thức của chính phủ.
Trước đó, dữ liệu công bố ngày 31/10 cho thấy chỉ số nhà quản trị mua hàng (PMI) ngành sản xuất chính thức của Trung Quốc giảm, trong khi đơn hàng xuất khẩu mới xuống mức thấp nhất kể từ tháng 5.
Theo khảo sát của RatingDog, PMI ngành sản xuất Trung Quốc giảm nhẹ xuống 52 điểm trong tháng 10, nhưng vẫn nằm trên ngưỡng 50 điểm – mức phân định giữa tăng trưởng và suy giảm. Tuy nhiên, tốc độ tăng của đơn hàng xuất khẩu mới đã chậm lại đáng kể.
Ông Yao Yu, nhà sáng lập RatingDog, cho biết đơn hàng mới từ khách hàng tại châu Á, châu Âu và châu Phi vẫn tăng. Dù vậy, mức mở rộng còn khiêm tốn, trong đó tăng trưởng chậm lại ở nhóm doanh nghiệp sản xuất hàng tiêu dùng và hàng trung gian, nhưng cải thiện ở nhóm sản xuất hàng đầu tư.
Diễn biến này cho thấy nhu cầu từ thị trường quốc tế vẫn hỗ trợ hoạt động sản xuất của Trung Quốc, song động lực tăng trưởng đang có dấu hiệu suy yếu.
Tăng trưởng kinh tế ngày càng phụ thuộc vào xuất khẩu
Khảo sát chính thức của Trung Quốc phản ánh bức tranh kém tích cực hơn. Theo Cục Thống kê Quốc gia Trung Quốc (NBS), PMI ngành sản xuất giảm từ 50,1 điểm trong tháng 9 xuống 49,3 điểm trong tháng 10, quay trở lại vùng suy giảm và thấp hơn mức dự báo 49,9 điểm của các nhà kinh tế được Bloomberg khảo sát.
Chỉ số phụ về đơn hàng xuất khẩu mới cũng giảm từ 50 điểm xuống 48,7 điểm. NBS cho biết hoạt động sản xuất chịu ảnh hưởng một phần do nhu cầu được đẩy lên trước kỳ nghỉ lễ Quốc khánh, cùng với những diễn biến phức tạp của môi trường quốc tế.
PMI phi sản xuất, bao gồm lĩnh vực dịch vụ và xây dựng, cũng giảm từ 50,2 điểm xuống 49,7 điểm.
Trong năm qua, khảo sát độc lập của RatingDog, vốn tập trung nhiều hơn vào các doanh nghiệp quy mô nhỏ và định hướng xuất khẩu, thường ghi nhận kết quả tích cực hơn khảo sát chính thức nhờ nhu cầu nước ngoài tăng mạnh.
Sự suy yếu của đơn hàng xuất khẩu đang thu hút sự chú ý trong bối cảnh tăng trưởng kinh tế Trung Quốc ngày càng dựa nhiều vào khu vực này.
Theo NBS, GDP quý III/2026 tăng 4,5% so với cùng kỳ năm trước, cao hơn mức tăng 4,3% của quý II. Tính chung 9 tháng đầu năm, kinh tế Trung Quốc tăng 4,6%, nằm trong khoảng mục tiêu tăng trưởng 4,5-5% mà nước này đặt ra cho cả năm.
Đáng chú ý, xuất khẩu ròng đóng góp gần 40% vào tăng trưởng GDP quý III, mức cao nhất trong một quý kể từ đầu năm 2025.
Dữ liệu từ Tổng cục Hải quan Trung Quốc (GACC) cho thấy kim ngạch xuất khẩu tháng 9 tăng 36,3% so với cùng kỳ năm 2025, đạt 447,18 tỷ USD. Đây là tốc độ tăng nhanh nhất kể từ tháng 2, được hỗ trợ bởi nhu cầu linh kiện phục vụ các trung tâm dữ liệu và công nghệ trí tuệ nhân tạo (AI).
Trong 9 tháng đầu năm, thặng dư thương mại của Trung Quốc đạt khoảng 938 tỷ USD, tiến gần mức kỷ lục khoảng 1.200 tỷ USD của năm 2025.
Trái ngược với diễn biến tích cực của xuất khẩu, nhu cầu trong nước vẫn chưa có dấu hiệu phục hồi rõ nét. Thị trường bất động sản và việc làm còn nhiều khó khăn, trong khi doanh số bán lẻ tháng 9 chỉ tăng 1,1% so với cùng kỳ năm trước.
Hoạt động đầu tư cũng tiếp tục suy yếu. Trong 9 tháng đầu năm, đầu tư tài sản cố định giảm 7,2%; đầu tư tư nhân giảm 10,4% và đầu tư phát triển bất động sản giảm 20,6%.
Những số liệu này cho thấy sự mất cân đối giữa động lực tăng trưởng từ bên ngoài và sức cầu nội địa vẫn là thách thức lớn đối với kinh tế Trung Quốc.
Bà Chang Shu, chuyên gia thuộc bộ phận nghiên cứu Bloomberg Economics, nhận định khảo sát PMI RatingDog cho thấy khu vực xuất khẩu vẫn duy trì tăng trưởng, trái ngược với tình trạng suy yếu của hoạt động sản xuất và xây dựng trong số liệu chính thức.
Theo bà, nhu cầu bên ngoài tiếp tục giữ vai trò quan trọng trong việc duy trì tăng trưởng chung, trong bối cảnh kinh tế trong nước còn trì trệ.
Chi phí đầu vào gia tăng, doanh nghiệp chịu sức ép
Bên cạnh dấu hiệu chững lại của đơn hàng, hoạt động sản xuất Trung Quốc còn đối mặt với áp lực chi phí.
Nhóm nhà kinh tế của Goldman Sachs do ông Andrew Tilton dẫn đầu cho biết cả hai khảo sát PMI đều ghi nhận giá đầu vào tăng nhanh hơn giá bán, cho thấy biên lợi nhuận của doanh nghiệp có thể tiếp tục chịu sức ép.
Số liệu của NBS cũng phản ánh xu hướng này. Giá mua nguyên vật liệu đầu vào của doanh nghiệp công nghiệp trong tháng 9 tăng 6,9% so với cùng kỳ năm 2025, cao hơn mức tăng 5% của chỉ số giá sản xuất (PPI).
Trong bối cảnh đơn hàng xuất khẩu tăng chậm lại, chi phí nguyên liệu gia tăng có thể khiến doanh nghiệp gặp nhiều khó khăn hơn trong việc duy trì sản xuất và lợi nhuận.
Theo Tập đoàn Ngân hàng Australia và New Zealand (ANZ), việc các chỉ số PMI đồng loạt suy yếu có thể báo hiệu những số liệu kinh tế chính thức trong thời gian tới tiếp tục phản ánh đà giảm tốc của hoạt động kinh tế tháng 10.
Nhóm nhà kinh tế ANZ do ông Raymond Yeung dẫn đầu cho rằng, khi triển vọng tăng trưởng quý IV còn nhiều bất định, Trung Quốc có thể cần thêm các biện pháp hỗ trợ chính sách để bảo đảm mục tiêu tăng trưởng cả năm.
Bắc Kinh thận trọng với các biện pháp kích thích
Thời gian gần đây, Trung Quốc đã triển khai một số biện pháp hỗ trợ kinh tế ở mức độ có chừng mực.
Từ ngày 1/10, người mua nhà lần đầu đủ điều kiện được hỗ trợ 1 điểm phần trăm lãi suất mỗi năm đối với khoản vay thế chấp thương mại.
Ngày 9/10, Bộ Tài chính Trung Quốc tiếp tục phân bổ 550 tỷ nhân dân tệ, tương đương khoảng 82,2 tỷ USD, từ hạn mức nợ còn lại của chính quyền địa phương nhằm tăng cường năng lực ngân sách cấp huyện và hỗ trợ mở rộng đầu tư. Cơ quan này cũng dự kiến cấp trước một phần hạn mức nợ mới của năm 2027 ngay trong năm nay.
Tuy nhiên, các biện pháp trên chủ yếu nhằm bảo đảm mục tiêu tăng trưởng, chưa cho thấy tín hiệu về một chu kỳ nới lỏng chính sách quy mô lớn.
Nhóm nhà kinh tế của Citigroup, trong đó có ông Xiangrong Yu, dự báo Trung Quốc có thể triển khai chính sách kinh tế vĩ mô mở rộng hơn trong năm 2027, bao gồm giảm tổng cộng 0,2 điểm phần trăm lãi suất và nâng thâm hụt ngân sách chính phủ chung thêm 2.000 tỷ nhân dân tệ, tương đương khoảng 301 tỷ USD.
Theo nhóm chuyên gia này, số liệu PMI tháng 10 tiếp tục củng cố những lo ngại về triển vọng tăng trưởng của Trung Quốc trong năm 2027 và các năm tiếp theo.
Dù vậy, khi tăng trưởng vẫn được đánh giá có khả năng đạt mục tiêu năm nay, các nhà hoạch định chính sách nhiều khả năng sẽ ưu tiên triển khai những biện pháp đã có thay vì nhanh chóng tung ra một gói kích thích mới quy mô lớn.
Ngoài những khó khăn nội tại, Trung Quốc còn đối mặt với sức ép thương mại từ bên ngoài khi nhiều đối tác ngày càng quan ngại về tình trạng thâm hụt thương mại với nước này.
Thương mại được dự báo sẽ là một trong những chủ đề trọng tâm tại cuộc gặp thượng đỉnh giữa Tổng thống Mỹ Donald Trump và Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình vào giữa tháng 11, bên lề các sự kiện của Diễn đàn Hợp tác Kinh tế châu Á - Thái Bình Dương (APEC) tại Thâm Quyến.
Ông Zhang Zhiwei, nhà kinh tế trưởng tại Pinpoint Asset Management, nhận định xuất khẩu mạnh chưa đủ để duy trì đà tăng trưởng kinh tế nếu nhu cầu nội địa không được cải thiện.
Theo ông, trong trường hợp nhu cầu bên ngoài suy yếu vào năm 2027, Trung Quốc sẽ cần những chính sách hỗ trợ mạnh mẽ hơn nhằm thúc đẩy tiêu dùng và đầu tư trong nước.
Nhìn chung, các khảo sát PMI tháng 10 cho thấy kinh tế Trung Quốc đang đứng trước bài toán duy trì động lực xuất khẩu trong khi từng bước khôi phục sức cầu nội địa. Diễn biến của đơn hàng quốc tế, thị trường bất động sản và chính sách hỗ trợ trong thời gian tới sẽ tiếp tục là những yếu tố quan trọng định hình triển vọng tăng trưởng của nền kinh tế này.