Ngày 15/10, trong khuôn khổ Hội nghị Ngày Lương thực Thế giới năm 2026 tại Thành phố Hồ Chí Minh, Văn phòng Đại diện FAO tại Việt Nam phối hợp với Bộ Nông nghiệp và Môi trường tổ chức hoạt động tôn vinh 10 phụ nữ Việt Nam tiêu biểu có đóng góp nổi bật cho lĩnh vực nông nghiệp – thực phẩm và phát triển nông thôn.
Hoạt động hưởng ứng Năm Quốc tế Phụ nữ làm Nông nghiệp 2026, đồng thời nằm trong sáng kiến toàn cầu “100 Phụ nữ tiêu biểu của FAO trong Hệ thống Nông nghiệp – Thực phẩm và Phát triển nông thôn”.
Các ứng viên được hội đồng gồm chuyên gia FAO, Bộ Nông nghiệp và Môi trường cùng các đối tác đánh giá theo bốn tiêu chí: tác động thực tế, vai trò dẫn dắt, đổi mới sáng tạo và phát triển cộng đồng. Những gương mặt được vinh danh hoạt động trong nhiều lĩnh vực, từ sản xuất, kinh doanh nông sản đến nghiên cứu khoa học, đào tạo, khuyến nông và phát triển chuỗi giá trị.
Đổi mới sản xuất, nâng cao giá trị nông sản
Trong lĩnh vực sản xuất và kinh doanh nông nghiệp, bà Thái Hương, Anh hùng Lao động, nhà sáng lập, Chủ tịch Hội đồng Chiến lược Tập đoàn TH, được ghi nhận với vai trò tiên phong phát triển chăn nuôi bò sữa ứng dụng công nghệ cao. Những đóng góp của bà gắn với việc đổi mới phương thức sản xuất, cung ứng sữa tươi tại Việt Nam, đồng thời thúc đẩy dinh dưỡng học đường thông qua chương trình sữa học đường quốc gia và phát triển thực phẩm sạch theo hướng xanh, tuần hoàn.
Tại Cà Mau, bà Lâm Ngọc Bảo Hân, nhà sáng lập thương hiệu “Gia đình Nhà Cua”, phát triển mô hình nuôi tôm, cua và cá dưới tán rừng ngập mặn theo hướng sinh thái, gắn với khả năng truy xuất nguồn gốc. Việc ứng dụng than sinh học từ phụ phẩm nông nghiệp và đổi mới phương thức kinh doanh góp phần kết nối người tiêu dùng với sản phẩm địa phương, đồng thời hướng đến bảo vệ môi trường.
Một mô hình khác gắn với khai thác giá trị tài nguyên bản địa là Sokfarm do bà Thạch Thị Chal Thi, nhà sáng lập kiêm Tổng Giám đốc Công ty TNHH Trà Vinh Farm, phát triển. Doanh nghiệp chế biến mật hoa dừa thành các sản phẩm phục vụ thị trường trong nước và xuất khẩu. Theo thông tin được công bố, mô hình liên kết hơn 150 hộ trồng dừa, tạo việc làm cho hơn 300 lao động địa phương, trong đó phần lớn là phụ nữ và có nhiều lao động người Khmer.
Trong khi đó, bà Nguyễn Phạm Cẩm Tú, đồng sáng lập, Giám đốc Công ty TNHH Năng lượng CAS tại Đà Nẵng, cùng phát triển mô hình AgriSolar, kết hợp sản xuất nông nghiệp với năng lượng mặt trời và công nghệ tự động hóa. Mô hình hướng đến sử dụng đất hiệu quả, tạo ra điện sạch, thực phẩm hữu cơ và việc làm xanh, đặc biệt mở rộng cơ hội cho phụ nữ nông thôn.
Những mô hình này cho thấy sự đa dạng trong cách tiếp cận phát triển nông nghiệp: từ ứng dụng công nghệ cao, khai thác phụ phẩm, xây dựng thương hiệu đặc sản đến kết hợp sản xuất với năng lượng sạch. Điểm chung là nỗ lực nâng cao giá trị sản phẩm, gắn hoạt động kinh doanh với sinh kế cộng đồng và bảo vệ môi trường.
Nghiên cứu khoa học gắn với thực tiễn sản xuất
Trong lĩnh vực nghiên cứu, đào tạo và hoạch định chính sách, Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Thị Lan, Giám đốc Học viện Nông nghiệp Việt Nam, đại biểu Quốc hội khóa XVI, được ghi nhận với những sáng kiến thúc đẩy kết nối giữa nghiên cứu khoa học, đào tạo và thực tiễn sản xuất.
Bà có đóng góp trong nâng cao chất lượng đào tạo, mở rộng hợp tác quốc tế, phát triển nghiên cứu công nghệ sinh học thú y và tư vấn chính sách về nông nghiệp, giáo dục đại học, đổi mới sáng tạo.
Với gần 30 năm nghiên cứu cà phê, bà Đinh Thị Tiếu Oanh, Trưởng Bộ môn Cây công nghiệp, Viện Khoa học Kỹ thuật Nông Lâm nghiệp Tây Nguyên, đã tham gia chọn tạo gần 20 giống được công nhận chính thức. Song song với nghiên cứu, bà thúc đẩy chuyển giao tiến bộ kỹ thuật, tổ chức tập huấn cho nông dân, góp phần nâng cao năng suất, chất lượng cà phê và khả năng thích ứng với biến đổi khí hậu.
Ở lĩnh vực khuyến nông, Tiến sĩ Nguyễn Thị Hải, Trưởng phòng Khuyến nông Chăn nuôi và Thú y, Trung tâm Khuyến nông Quốc gia, Bộ Nông nghiệp và Môi trường, tập trung thúc đẩy các mô hình chăn nuôi an toàn sinh học, bền vững. Thông qua hướng dẫn kỹ thuật và hỗ trợ phục hồi sản xuất sau thiên tai, bà góp phần giúp người chăn nuôi chủ động phòng ngừa dịch bệnh, khôi phục đàn vật nuôi và nâng cao khả năng ứng phó với rủi ro.
Những đóng góp trong nghiên cứu, đào tạo và khuyến nông cho thấy vai trò quan trọng của việc đưa tri thức khoa học đến với người sản xuất. Khi kết quả nghiên cứu được chuyển giao phù hợp với điều kiện thực tế, nông dân có thêm cơ sở để cải thiện năng suất, chất lượng sản phẩm và khả năng thích ứng trước những biến động của môi trường sản xuất.
Minh bạch chuỗi cung ứng, phát triển kinh tế cộng đồng
Trong lĩnh vực thủy sản và quản lý chất lượng thực phẩm, Tiến sĩ Nguyễn Thị Hồng Minh, nguyên Thứ trưởng Bộ Thủy sản, Chủ tịch Hiệp hội Thực phẩm minh bạch, được ghi nhận với những đóng góp trong quá trình hiện đại hóa ngành thủy sản Việt Nam. Hiện nay, bà thúc đẩy minh bạch thực phẩm thông qua truy xuất nguồn gốc và nền tảng số, đồng thời hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa nâng cao năng lực quản lý, đáp ứng yêu cầu thị trường và mở rộng cơ hội kinh doanh.
Ở lĩnh vực phát triển kinh tế cộng đồng, bà Nông Thị Thắm, Chủ tịch Hội đồng quản trị kiêm Giám đốc Hợp tác xã Y dược học cổ truyền Yên Thế, xây dựng mô hình liên kết hơn 270 hộ sản xuất dược liệu, cây trồng và hoa tại Lào Cai. Bà cũng chia sẻ kiến thức về công nghệ và quản lý sản xuất với phụ nữ dân tộc thiểu số, góp phần nâng cao năng lực sản xuất và mở rộng cơ hội phát triển sinh kế.
Không chỉ gắn phát triển kinh tế với sản xuất nông nghiệp, bà Lương Thị Hạnh, nhà sáng lập, điều hành Công ty Cổ phần Hanhsilk tại Hà Nội, còn góp phần bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa bản địa thông qua nghề lụa đũi Nam Cao. Doanh nghiệp kết nối các công đoạn từ trồng dâu, nuôi tằm, sản xuất lụa đến phát triển sản phẩm và du lịch trải nghiệm, qua đó tạo sinh kế cho nhiều hộ gia đình, đặc biệt là phụ nữ, đồng thời quảng bá giá trị văn hóa làng nghề đến du khách.
Từ minh bạch thực phẩm, liên kết sản xuất đến bảo tồn nghề truyền thống, các mô hình cho thấy phát triển nông thôn không chỉ dựa vào sản lượng nông nghiệp mà còn cần sự kết nối giữa sản xuất, quản lý chất lượng, thị trường và giá trị văn hóa địa phương.
Mở rộng cơ hội để phụ nữ đóng góp cho nông nghiệp bền vững
Phát biểu tại sự kiện, ông Vinod Ahuja, Trưởng đại diện FAO tại Việt Nam, nhấn mạnh ý nghĩa của việc bảo đảm cơ hội bình đẳng cho phụ nữ trong tiếp cận đất đai, nguồn vốn, tri thức và thị trường. Theo ông, đây là yếu tố thiết thực đối với phát triển nông nghiệp và cải thiện đời sống cộng đồng tại Việt Nam cũng như nhiều quốc gia trên thế giới.
Khi phụ nữ có điều kiện phát huy năng lực, năng suất mùa vụ có thể được nâng cao, trẻ em được chăm sóc dinh dưỡng tốt hơn và cộng đồng có khả năng phục hồi nhanh hơn trước khó khăn, thách thức.
Do đó, việc mở rộng cơ hội tiếp cận tri thức, công nghệ và nguồn lực, đồng thời khuyến khích phụ nữ tham gia quá trình ra quyết định và đảm nhận vai trò lãnh đạo, có ý nghĩa quan trọng đối với phát triển nông nghiệp, nông thôn.
Việc FAO tôn vinh 10 phụ nữ Việt Nam tiêu biểu không chỉ ghi nhận những đóng góp trên nhiều lĩnh vực mà còn làm nổi bật vai trò của phụ nữ trong đổi mới sáng tạo, phát triển sinh kế và xây dựng chuỗi giá trị nông nghiệp bền vững. Đây cũng là cơ sở để tiếp tục thúc đẩy những mô hình phát triển gắn với hiệu quả kinh tế, trách nhiệm môi trường và lợi ích của cộng đồng.