Đây cũng là định hướng phát triển nông nghiệp đa giá trị mà ngành nông nghiệp đang thúc đẩy, nhằm chuyển từ tư duy sản xuất sang tư duy kinh tế nông nghiệp, nâng cao hiệu quả sử dụng tài nguyên và gia tăng thu nhập cho người sản xuất.
Không chỉ tạo ra nông sản, mà tạo ra nhiều giá trị hơn
Nếu trước đây một hecta đất chủ yếu mang lại nguồn thu từ việc bán nông sản tươi thì hiện nay, cùng diện tích đó có thể tạo ra nhiều giá trị kinh tế hơn thông qua việc tổ chức lại chuỗi sản xuất.
Nông sản sau thu hoạch được đưa vào chế biến để kéo dài thời gian bảo quản và nâng cao giá trị gia tăng. Phụ phẩm trong quá trình sản xuất được tận dụng làm phân bón hữu cơ, thức ăn chăn nuôi hoặc nguyên liệu cho các ngành công nghiệp khác. Nhiều vùng sản xuất còn kết hợp phát triển du lịch trải nghiệm, xây dựng thương hiệu địa phương và ứng dụng chuyển đổi số để gia tăng khả năng tiếp cận thị trường.
Việc khai thác đa giá trị không chỉ giúp nâng cao hiệu quả kinh tế trên mỗi đơn vị diện tích mà còn góp phần giảm lãng phí tài nguyên, thúc đẩy kinh tế tuần hoàn và tăng sức cạnh tranh cho nông sản Việt Nam.
Betrimex khai thác tối đa giá trị từ cây dừa
Một trong những doanh nghiệp tiêu biểu cho mô hình nông nghiệp đa giá trị là Betrimex. Thay vì chỉ xuất khẩu dừa nguyên liệu, doanh nghiệp đầu tư phát triển chuỗi chế biến sâu với nhiều dòng sản phẩm như nước dừa, sữa dừa, kem dừa, nước cốt dừa, dầu dừa nguyên chất và các sản phẩm hữu cơ phục vụ thị trường trong nước và xuất khẩu.
Không chỉ dừng lại ở phần cơm và nước dừa, nhiều phụ phẩm như xơ dừa, mụn dừa hay gáo dừa cũng được khai thác để sản xuất giá thể trồng cây, nguyên liệu công nghiệp và các sản phẩm phục vụ xuất khẩu. Theo thông tin doanh nghiệp công bố, Betrimex hiện liên kết phát triển hơn 15.000 ha vùng nguyên liệu dừa hữu cơ, sản phẩm đã có mặt tại hơn 80 quốc gia và vùng lãnh thổ, đạt nhiều chứng nhận quốc tế như USDA Organic, EU Organic, JAS, Halal và Kosher. Mô hình này giúp gia tăng giá trị cho mỗi quả dừa, đồng thời nâng cao thu nhập của người trồng dừa thông qua chuỗi liên kết bền vững.
TH Group phát triển chuỗi giá trị từ trang trại đến sản phẩm
Một ví dụ khác là TH Group với mô hình phát triển nông nghiệp công nghệ cao gắn với kinh tế tuần hoàn. Doanh nghiệp không chỉ đầu tư trang trại bò sữa quy mô lớn mà còn xây dựng chuỗi khép kín từ vùng nguyên liệu thức ăn chăn nuôi, chăn nuôi bò sữa, chế biến, phân phối đến xử lý chất thải và sản xuất phân bón hữu cơ.
Theo doanh nghiệp, chất thải từ trang trại được xử lý bằng công nghệ hiện đại để sản xuất phân bón hữu cơ và năng lượng sinh học, góp phần giảm phát thải và tái sử dụng tài nguyên trong sản xuất. Cùng với đó, nguồn sữa tươi nguyên liệu được chế biến thành nhiều dòng sản phẩm có giá trị gia tăng như sữa tươi, sữa hạt, đồ uống dinh dưỡng và thực phẩm chế biến. Việc phát triển chuỗi giá trị đồng bộ giúp TH Group không chỉ gia tăng hiệu quả kinh tế trên cùng một vùng sản xuất mà còn tạo thêm nhiều giá trị từ chế biến, thương hiệu và đổi mới sáng tạo.
VRG nâng cao giá trị trên cùng diện tích cao su
Một ví dụ tiêu biểu khác là Tập đoàn Công nghiệp Cao su Việt Nam (VRG). Thay vì chỉ khai thác và bán mủ cao su thiên nhiên như trước đây, VRG đang từng bước phát triển chuỗi giá trị đa dạng trên cùng diện tích trồng cao su. Theo doanh nghiệp, ngoài mủ cao su phục vụ sản xuất lốp xe, găng tay và các sản phẩm công nghiệp, cây cao su sau chu kỳ khai thác còn được sử dụng để sản xuất gỗ, đồ nội thất và nguyên liệu cho ngành chế biến gỗ, góp phần nâng cao giá trị kinh tế của vùng nguyên liệu.
Bên cạnh đó, VRG đẩy mạnh đầu tư chế biến sâu, phát triển các sản phẩm cao su kỹ thuật, đồng thời triển khai quản lý vùng nguyên liệu theo các tiêu chuẩn phát triển bền vững. Đến tháng 6/2026, tập đoàn đã hoàn thiện hồ sơ đáp ứng các yêu cầu của Quy định chống mất rừng của Liên minh châu Âu (EUDR) trên khoảng 305.905 ha, tương đương 81% tổng diện tích cao su do tập đoàn quản lý; trong đó 23 đơn vị thành viên đã được cấp chứng nhận PEFC-EUDR hoặc được khách hàng quốc tế công nhận đáp ứng yêu cầu EUDR. Việc phát triển đồng thời giá trị từ mủ, gỗ và các sản phẩm chế biến, cùng với đầu tư vào chuỗi cung ứng bền vững, đang giúp VRG gia tăng hiệu quả kinh tế trên cùng diện tích đất và nâng cao năng lực cạnh tranh của ngành cao su Việt Nam trên thị trường quốc tế.
Từ tư duy sản lượng sang tư duy nông nghiệp đa giá trị
Thực tế cho thấy, giá trị của một hecta đất không còn được quyết định bởi sản lượng thu hoạch mà phụ thuộc vào khả năng tạo ra nhiều nguồn thu từ cùng một nguồn tài nguyên. Khi sản xuất được gắn với chế biến, kinh tế tuần hoàn, chuyển đổi số, thương hiệu và các dịch vụ đi kèm, giá trị gia tăng của nông sản sẽ được nâng lên đáng kể.
Trong bối cảnh cạnh tranh toàn cầu ngày càng gay gắt và yêu cầu về phát triển bền vững trở thành xu thế tất yếu, phát triển nông nghiệp đa giá trị không chỉ giúp doanh nghiệp nâng cao năng lực cạnh tranh mà còn mở ra hướng đi mới để gia tăng thu nhập cho người nông dân, sử dụng hiệu quả tài nguyên và xây dựng nền nông nghiệp hiện đại, xanh và bền vững.