OCOP là nền tảng để phát triển sản phẩm công nghiệp nông thôn
Đến tháng 9/2025, cả nước có gần 17.400 sản phẩm OCOP đạt từ 3 sao trở lên của hơn 9.300 chủ thể. Quy mô ngày càng lớn cho thấy OCOP đã trở thành một kênh quan trọng để nâng chất lượng và nhận diện sản phẩm nông thôn, đồng thời đặt ra yêu cầu cao hơn về khả năng cạnh tranh trên thị trường.
Khi số lượng sản phẩm ngày càng nhiều, lợi thế không còn chỉ nằm ở việc được công nhận OCOP. Chủ thể cần tiếp tục phát triển sản phẩm theo nhu cầu thực tế, từ quy cách đóng gói, thiết kế, công năng đến phương thức đưa hàng vào từng kênh tiêu thụ. Cùng một sản phẩm nền, nếu được tổ chức phù hợp, có thể tiếp cận nhiều nhóm khách hàng khác nhau.
Đây cũng là cách để chứng nhận OCOP trở thành điểm khởi đầu cho quá trình nâng cấp sản phẩm thay vì là đích đến cuối cùng. Giá trị được tạo ra không chỉ từ số sao mà còn từ khả năng biến sản phẩm thành hàng hóa có sức cạnh tranh và có thị trường ổn định.
Đa dạng quy cách để mở rộng đầu ra
Công ty TNHH một thành viên Minh Dương (Minh Dương) là một ví dụ rõ về hướng phát triển này. Doanh nghiệp hiện có khoảng 7 sản phẩm đạt OCOP 5 sao, trong đó sản phẩm ngô nếp được phát triển với nhiều quy cách đóng gói, phù hợp với những nhóm nhu cầu khác nhau.
Theo thông tin được công bố, sản phẩm của doanh nghiệp đã có mặt tại nhiều hệ thống bán lẻ như WinMart, Aeon, GO! và Lan Chi. Riêng kênh siêu thị, doanh thu trong giai đoạn 2025-2026 đạt hơn 10 tỷ đồng mỗi năm. Doanh nghiệp cũng đã xuất khẩu thử nghiệm một phần sản phẩm sang thị trường Bắc Mỹ, dù quy mô còn nhỏ.
Điểm đáng chú ý nằm ở cách doanh nghiệp khai thác nhiều hướng tiêu thụ từ cùng một nền tảng sản phẩm. Việc thay đổi quy cách đóng gói giúp sản phẩm có thể tiếp cận những nhu cầu khác nhau, từ nhóm khách hàng mua dùng thử, hộ gia đình nhỏ đến nhóm có nhu cầu sử dụng lớn hơn. Khi kết hợp với hệ thống bán lẻ và các kênh thương mại khác, doanh nghiệp có thể mở rộng điểm tiếp cận người mua mà không nhất thiết phải thay đổi hoàn toàn sản phẩm cốt lõi.
Đây cũng là một hướng đi đáng chú ý đối với các chủ thể OCOP khi thị trường ngày càng phân hóa. Thay vì chỉ tập trung phát triển một sản phẩm rồi chờ thị trường, việc nghiên cứu nhu cầu, điều chỉnh quy cách và lựa chọn kênh phân phối phù hợp có thể giúp cùng một sản phẩm tiếp cận nhiều nhóm khách hàng hơn, từ đó mở rộng dư địa tiêu thụ.
Chế biến sâu để nâng giá trị sản phẩm
Nếu Công ty TNHH một thành viên Minh Dương cho thấy khả năng mở rộng thị trường từ quy cách sản phẩm và kênh bán, Công ty Cổ phần Tập đoàn Xuất - Nhập khẩu trái cây Chánh Thu (Chánh Thu) lại là một ví dụ về việc gắn sản phẩm OCOP với chế biến sâu và phát triển thị trường quốc tế.
Sản phẩm Sầu riêng cấp đông nguyên trái DuriVy của doanh nghiệp được công nhận OCOP 5 sao cấp quốc gia năm 2024. Theo thông tin được công bố, Chánh Thu phát triển hoạt động thu mua, chế biến và xuất khẩu trái cây, qua đó hình thành chuỗi hoạt động gắn với vùng nguyên liệu và yêu cầu của từng thị trường.
Theo thông tin doanh nghiệp công bố, Chánh Thu hiện xuất khẩu trái cây tới hơn 20 quốc gia và vùng lãnh thổ. Tuy nhiên, đây là con số phản ánh hoạt động xuất khẩu của doanh nghiệp nói chung, không đồng nghĩa toàn bộ các thị trường này đều dành cho riêng sản phẩm Sầu riêng cấp đông nguyên trái DuriVy.
Điểm đáng chú ý ở trường hợp này là sản phẩm OCOP được đặt trong một chuỗi giá trị rộng hơn. Thay vì chỉ phụ thuộc vào tiêu thụ nguyên liệu hoặc sản phẩm tươi, việc đầu tư chế biến và bảo quản cấp đông giúp doanh nghiệp có thêm phương án kéo dài thời gian bảo quản, tổ chức tiêu thụ và tiếp cận những thị trường phù hợp với sản phẩm.
Hai trường hợp cho thấy sau khi được công nhận OCOP, sản phẩm vẫn còn nhiều dư địa để tiếp tục phát triển. Một bên mở rộng khả năng tiếp cận khách hàng thông qua đa dạng quy cách và kênh bán; bên còn lại phát triển sản phẩm gắn với khâu chế biến, bảo quản và mở rộng thị trường quốc tế. Điểm chung là giá trị của sản phẩm không dừng lại ở thời điểm được công nhận OCOP, mà tiếp tục được gia tăng thông qua cách doanh nghiệp tổ chức sản xuất và tiếp cận thị trường.
Trong bối cảnh số lượng sản phẩm OCOP ngày càng lớn, cạnh tranh vì thế sẽ không chỉ nằm ở việc sản phẩm có bao nhiêu sao. Lợi thế dài hạn có thể thuộc về những chủ thể biết tiếp tục đầu tư cho sản phẩm, hiểu nhu cầu từng thị trường và xây dựng được chuỗi giá trị phía sau sản phẩm.
Khi đó, OCOP không chỉ là một chứng nhận về chất lượng mà có thể trở thành nền tảng để sản phẩm nông thôn đi xa hơn, tạo thêm giá trị cho nguyên liệu, doanh nghiệp và cả vùng sản xuất.