Động thái này diễn ra trong bối cảnh nhu cầu nguyên liệu cho ngành thép ngày càng lớn, trong khi phần lớn quặng sắt phục vụ sản xuất trong nước vẫn phải phụ thuộc vào nhập khẩu.
Bài toán tự chủ nguyên liệu của ngành thép
Theo văn bản gửi cơ quan chức năng, Hòa Phát cho biết tập đoàn hiện tiêu thụ khoảng 25 triệu tấn quặng sắt mỗi năm cho hoạt động sản xuất thép, tương đương giá trị nhập khẩu khoảng 3 tỷ USD.
Do nguồn cung trong nước còn hạn chế, gần như toàn bộ nguyên liệu quặng sắt của doanh nghiệp hiện vẫn phụ thuộc vào thị trường quốc tế.
Không riêng Hòa Phát, đây cũng là bài toán chung của ngành thép Việt Nam khi khả năng tự chủ nguyên liệu còn thấp, trong khi giá quặng và chuỗi cung ứng toàn cầu liên tục biến động trong những năm gần đây.
Trong bối cảnh đó, mỏ sắt Thạch Khê được xem là một trong những nguồn tài nguyên có ý nghĩa chiến lược đối với ngành công nghiệp thép nội địa.
Mỏ quặng hơn 500 triệu tấn nhiều năm chưa khai thác
Mỏ sắt Thạch Khê nằm tại tỉnh Hà Tĩnh, được đánh giá có trữ lượng hơn 500 triệu tấn và đã được đưa vào quy hoạch thăm dò, khai thác, chế biến theo Quyết định 866/QĐ-TTg ngày 18/7/2023 của Thủ tướng Chính phủ.
Theo Hòa Phát, nhiều chuyên gia trong và ngoài nước đánh giá quặng tại Thạch Khê có chất lượng phù hợp để sản xuất các dòng thép chất lượng cao như thép dập nguội, thép tirecord, thép phục vụ đường sắt tốc độ cao hay thép chế tạo công nghiệp.
Tuy nhiên, sau nhiều năm, dự án vẫn chưa được triển khai khai thác do liên quan tới nhiều vấn đề về công nghệ, điều kiện khai thác, môi trường và hiệu quả kinh tế.
Theo giới chuyên môn, đây là mỏ có điều kiện khai thác phức tạp do nằm gần biển, tầng quặng sâu và yêu cầu kỹ thuật cao trong xử lý nước ngầm cũng như kiểm soát tác động môi trường.
Đề xuất liên danh doanh nghiệp Việt
Hòa Phát cho rằng với quy mô lớn và tính chất phức tạp của dự án, việc triển khai cần các doanh nghiệp có tiềm lực tài chính mạnh và kinh nghiệm trong lĩnh vực công nghiệp nặng.
Doanh nghiệp đề xuất được liên danh cùng các tập đoàn lớn trong nước như Vinacomin, Thaco và các đối tác Việt Nam khác để nghiên cứu triển khai dự án.
Theo Hòa Phát, mỏ Thạch Khê là dự án có yếu tố chiến lược liên quan đến an ninh nguyên liệu và công nghiệp nên cần ưu tiên vai trò của doanh nghiệp nội địa.
Trước mắt, doanh nghiệp kiến nghị cơ quan chức năng cho phép mời các đơn vị tư vấn và chuyên gia quốc tế trong lĩnh vực khai khoáng, luyện kim tham gia đánh giá độc lập về công nghệ khai thác, an toàn vận hành, tác động môi trường và hiệu quả đầu tư của dự án.
Hòa Phát cũng cho biết sẵn sàng tham gia đóng góp chi phí nghiên cứu và phối hợp cùng cơ quan quản lý trong quá trình triển khai đánh giá.
Áp lực nguồn cung cho ngành thép
Theo giới phân tích, nhu cầu thép tại Việt Nam vẫn được dự báo duy trì ở mức cao trong dài hạn nhờ làn sóng đầu tư hạ tầng, công nghiệp và xây dựng.
Trong bối cảnh đó, việc phụ thuộc lớn vào nguyên liệu nhập khẩu tiếp tục là một trong những rủi ro đáng chú ý đối với các doanh nghiệp thép trong nước, đặc biệt khi thị trường hàng hóa toàn cầu biến động mạnh về giá và nguồn cung.
Nếu được triển khai hiệu quả, mỏ sắt Thạch Khê có thể trở thành nguồn nguyên liệu quan trọng cho ngành thép nội địa, đồng thời góp phần gia tăng giá trị chế biến sâu và giảm phụ thuộc nhập khẩu trong dài hạn.
