Mở rộng quy mô khi có dư địa thị trường
Với những doanh nghiệp có khả năng xác định nhu cầu thị trường, vùng nguyên liệu và nguồn lực đầu tư phù hợp, tăng công suất có thể tạo thêm dư địa phát triển, đồng thời nâng khả năng chế biến sâu và đa dạng hóa sản phẩm.
Một trường hợp đáng chú ý là Công ty CP CPT Food với dự án Nhà máy chế biến nông sản – thực phẩm CPT Food tại Vĩnh Long. Theo thông tin được công bố, dự án có tổng vốn đầu tư 200 tỷ đồng, diện tích 31.814,8 m², công suất thiết kế 15.000 tấn bột gạo/năm và 20.000 tấn trái cây, nông sản khác/năm. Dự án được triển khai theo hai giai đoạn; giai đoạn 1 đã hoàn thành và vận hành thử từ tháng 2/2025, toàn bộ dự án dự kiến hoạt động trong quý I/2028.
Quy mô đầu tư cho thấy hướng phát triển dựa trên công suất đòi hỏi doanh nghiệp phải đồng thời chuẩn bị mặt bằng, thiết bị, vùng nguyên liệu, nhân lực và hệ thống chế biến. Khi các điều kiện tương ứng được bảo đảm, mở rộng quy mô có thể giúp doanh nghiệp nâng năng lực cung ứng và tạo nền tảng để phát triển các thị trường mới.
Doanh nghiệp nông thôn: Nâng giá trị thay vì chỉ tăng sản lượng
Ở chiều ngược lại, những doanh nghiệp sở hữu sản phẩm có lợi thế về chất lượng, vùng nguyên liệu hoặc đặc trưng riêng có thể lựa chọn nâng giá trị thay vì đặt trọng tâm vào việc tăng sản lượng.
Tại Điện Biên, Công ty TNHH Trà Phan Nhất là một trường hợp có thể tham khảo. Theo thông tin được công bố, doanh nghiệp bắt đầu với 5 ha chè từ năm 2019, sau đó mở rộng lên khoảng 16 ha và hiện sản xuất khoảng 14–15 tấn chè búp khô mỗi năm. Doanh nghiệp phát triển 7 dòng sản phẩm, trong đó có sản phẩm đạt OCOP 4 sao, đồng thời sản xuất theo hướng hữu cơ và đưa sản phẩm Bạch trà Phan Nhất tiếp cận thị trường Hàn Quốc.
Điểm đáng chú ý là giá trị được tạo ra không chỉ dựa vào lượng chè thu hoạch mà còn đến từ tiêu chuẩn sản xuất, chất lượng nguyên liệu, chế biến, đa dạng hóa sản phẩm và xây dựng thương hiệu. Đây là hướng tiếp cận phù hợp với những doanh nghiệp có quy mô nguyên liệu vừa phải nhưng có khả năng tạo sự khác biệt cho sản phẩm.
Chọn hướng tăng trưởng theo từng giai đoạn
Hai trường hợp trên cho thấy doanh nghiệp nông thôn có thể tạo động lực tăng trưởng từ những nền tảng khác nhau. Một hướng tập trung nâng công suất và quy mô chế biến; hướng còn lại chú trọng nâng chất lượng, tiêu chuẩn, thương hiệu và giá trị trên mỗi sản phẩm.
Trên thực tế, hai hướng này không nhất thiết tách rời. Doanh nghiệp có thể nâng giá trị sản phẩm trước để củng cố thị trường, sau đó đầu tư thêm công suất khi nhu cầu tăng; hoặc doanh nghiệp đã có quy mô sản xuất cũng có thể tiếp tục đầu tư vào tiêu chuẩn, chế biến sâu và thương hiệu để gia tăng giá trị.
Vì vậy, thay vì chỉ đặt mục tiêu tăng sản lượng, doanh nghiệp nông thôn có thể xác định rõ lợi thế và nhu cầu của từng giai đoạn để lựa chọn cách phân bổ nguồn lực phù hợp. Khi dư địa nằm ở công suất, mở rộng quy mô; khi lợi thế nằm ở chất lượng và sự khác biệt, nâng giá trị sản phẩm. Cách tiếp cận linh hoạt này giúp quá trình tăng trưởng gắn chặt hơn với năng lực thực tế và nhu cầu của thị trường.