Gia công có thể mở đường cho thương hiệu riêng
Gia công là một cách để doanh nghiệp tận dụng nhà xưởng, máy móc, nhân lực và năng lực kỹ thuật để tham gia chuỗi cung ứng. Với doanh nghiệp công nghiệp nông thôn, mô hình này cũng có thể giúp tích lũy kinh nghiệm về tiêu chuẩn chất lượng, quy trình sản xuất và yêu cầu của khách hàng.
Trường hợp của Công ty TNHH Thương mại Dịch vụ và Sản xuất Trí Việt Phát (Trí Việt Phát) cho thấy một doanh nghiệp có thể phát triển song song năng lực gia công và thương hiệu riêng. Theo thông tin doanh nghiệp công bố, năm 2013, Trí Việt Phát bắt đầu gia công sản phẩm cho các thương hiệu như DH FOOD, LUAVE và một số đối tác khác. Đến năm 2015, doanh nghiệp xuất khẩu sản phẩm sang Mỹ và bắt đầu sản xuất thương hiệu của chính mình. Năm 2022, Trí Việt Phát tiếp tục tham gia thị trường hàng tiêu dùng nhanh với 3 thương hiệu Wil, GUNGON và Guyumi.
Điểm đáng chú ý nằm ở sự thay đổi về vị trí trong chuỗi giá trị. Từ việc chủ yếu cung cấp năng lực sản xuất cho đối tác, doanh nghiệp từng bước phát triển sản phẩm mang thương hiệu của mình. Hai hướng đi không nhất thiết loại trừ nhau; hoạt động B2B vẫn có thể được duy trì trong khi doanh nghiệp mở rộng thị trường cho sản phẩm thương hiệu riêng.
Từ nguyên liệu đến sản phẩm mang tên doanh nghiệp
Với doanh nghiệp nông thôn, xây dựng thương hiệu không nhất thiết bắt đầu bằng một hệ thống phân phối lớn. Một hướng khả thi là nâng giá trị ngay từ nguyên liệu, sau đó chuẩn hóa chế biến, bao bì, chất lượng và từng bước đưa sản phẩm ra thị trường.
Công ty Cổ phần Nông nghiệp Vạn Hoa (Vạn Hoa) đang phát triển theo hướng này. Theo thông tin được công bố, doanh nghiệp liên kết với 30 hộ nuôi ong dưới tán rừng ngập mặn và 20 hộ trồng hoa đu đủ đực để cung ứng nguyên liệu. Mỗi năm doanh nghiệp đưa ra thị trường trên 20 tấn mật ong các loại. Đến nay, Vạn Hoa có 4 sản phẩm đạt chứng nhận OCOP, gồm dưa vàng và dưa lưới đạt 4 sao; mật ong rừng ngập mặn và mật ong hoa đu đủ đực đạt 3 sao.
Mô hình này cho thấy thương hiệu có thể được xây dựng cùng với vùng nguyên liệu và năng lực chế biến. Khi doanh nghiệp kiểm soát được nhiều khâu hơn, từ liên kết nguyên liệu đến hoàn thiện sản phẩm, giá trị tạo ra không còn dừng ở việc bán nguyên liệu ban đầu.
Thương hiệu riêng cần đi cùng thị trường
Sở hữu thương hiệu riêng đồng nghĩa doanh nghiệp phải đảm nhận thêm nhiều công việc so với chỉ sản xuất theo đơn đặt hàng: xác định sản phẩm chủ lực, hoàn thiện bao bì, duy trì chất lượng, xây dựng nhận diện, tìm kênh phân phối và tiếp nhận phản hồi của người mua.
Đây cũng là lý do thương hiệu riêng cần được phát triển từng bước. Với doanh nghiệp nhỏ và HTX, thay vì mở rộng quá nhiều sản phẩm cùng lúc, có thể bắt đầu từ một sản phẩm có lợi thế về nguyên liệu hoặc công nghệ chế biến, sau đó chuẩn hóa chất lượng, hoàn thiện bao bì và thử nghiệm các kênh bán hàng phù hợp.
Thương mại điện tử đang tạo thêm không gian cho cách tiếp cận này. Theo Bộ Công Thương, quy mô thương mại điện tử Việt Nam năm 2025 đạt khoảng 31 tỷ USD, tăng 25,5% so với năm trước và tương đương khoảng 10% tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng.
Với doanh nghiệp công nghiệp nông thôn, đây là một kênh có thể giúp sản phẩm địa phương tiếp cận người mua ngoài phạm vi thị trường truyền thống. Tuy nhiên, việc có thương hiệu không đồng nghĩa tự động có thị trường. Chất lượng ổn định, thông tin sản phẩm rõ ràng, khả năng giao hàng và dịch vụ sau bán hàng vẫn là những yếu tố quyết định khả năng duy trì khách hàng.
Từ gia công đến thương hiệu riêng vì vậy không nhất thiết là câu chuyện “bỏ gia công để làm thương hiệu”. Với một số doanh nghiệp, gia công có thể tiếp tục là một phần của hoạt động B2B, trong khi thương hiệu riêng được phát triển như một hướng mở rộng thị trường. Khi kết hợp được năng lực sản xuất với khả năng làm sản phẩm và tiếp cận người tiêu dùng, doanh nghiệp có thêm cơ hội giữ lại nhiều giá trị hơn trong chuỗi.