469 hộ chăn nuôi kết nối với chuỗi chế biến
Tại Mộc Châu, lợi thế vùng chăn nuôi bò sữa được gắn với hoạt động thu mua và chế biến. Theo thông tin công bố tháng 5/2025, Công ty Cổ phần Giống Bò sữa Mộc Châu (Mộc Châu Milk) ký hợp đồng với 469 hộ chăn nuôi. Doanh nghiệp đặt kế hoạch thu mua 75.500 tấn sữa trong năm 2025; đến hết tháng 4/2025 đã thu mua 28.436 tấn, tương đương khoảng 37,6% kế hoạch năm.
Những con số này cho thấy quy mô vùng nguyên liệu có vai trò trực tiếp đối với hoạt động chế biến. Việc tổ chức thu mua theo hợp đồng giúp doanh nghiệp xây dựng nguồn sữa đầu vào ổn định, đồng thời duy trì mối liên kết với các hộ chăn nuôi trong vùng.
Cùng với tổ chức vùng nguyên liệu, kiểm soát chất lượng được thực hiện xuyên suốt chuỗi. Theo thông tin doanh nghiệp công bố, Mộc Châu Milk áp dụng các hệ thống ISO 9001:2015, FSSC 22000 và ISO 14001:2015; các trang trại áp dụng quy trình VietGAHP. Đây là cơ sở để quản lý chất lượng từ hoạt động chăn nuôi, thu mua đến chế biến sản phẩm.
Nhà máy hiện diện tại vùng chăn nuôi
Tại Hà Nội, Công ty Cổ phần Sữa Quốc tế duy trì Nhà máy Ba Vì tại xã Tản Lĩnh và Nhà máy Trường Yên tại Chương Mỹ. Theo thông tin giới thiệu trên website doanh nghiệp, đây là hai cơ sở thuộc hệ thống sản xuất của IDP tại Hà Nội.
Trong đó, Nhà máy Ba Vì được đặt tại khu vực có lịch sử phát triển chăn nuôi bò sữa của Hà Nội. Quy hoạch phát triển chăn nuôi của thành phố xác định Ba Vì là một trong những khu vực trọng điểm về chăn nuôi bò sữa. Việc có cơ sở chế biến trong khu vực tạo điều kiện để hoạt động sản xuất sữa được tổ chức gắn với đặc điểm của vùng chăn nuôi.
Ở góc độ công nghiệp nông thôn, mô hình này cho thấy vùng nguyên liệu không chỉ cung cấp sản phẩm đầu vào mà còn có thể trở thành địa điểm hình thành các cơ sở chế biến, đóng gói và các dịch vụ hỗ trợ sản xuất. Khi khoảng cách giữa vùng nguyên liệu và cơ sở chế biến được tổ chức hợp lý, chuỗi sản xuất có thêm điều kiện để kiểm soát chất lượng và nâng giá trị sản phẩm.
Chế biến sâu để gia tăng giá trị
Từ nguồn sữa nguyên liệu, các sản phẩm như sữa chua, bơ, phô mai và các sản phẩm sữa chế biến khác mở rộng giá trị của nguyên liệu sau chăn nuôi. Mộc Châu Milk hiện công bố nhiều nhóm sản phẩm chế biến trên hệ thống thông tin chính thức, trong đó có sữa tươi, bơ tươi và phô mai.
Với những vùng có đàn bò sữa tập trung, phát triển chế biến gần vùng nguyên liệu còn kéo theo nhu cầu về thu mua, kiểm nghiệm, bảo quản, đóng gói, logistics và phân phối. Các công đoạn này tạo thành chuỗi hoạt động bổ trợ, giúp giá trị từ sản phẩm chăn nuôi tiếp tục được gia tăng trước khi đến thị trường.
Hai trường hợp Mộc Châu Milk và Công ty Cổ phần Sữa Quốc tế cho thấy doanh nghiệp có thể tổ chức chuỗi theo những cách khác nhau: một bên nổi bật ở quy mô liên kết với các hộ chăn nuôi và sản lượng thu mua; bên còn lại có cơ sở sản xuất tại khu vực có truyền thống chăn nuôi bò sữa. Điểm chung là vùng nguyên liệu trở thành nền tảng để phát triển chế biến và mở rộng giá trị sản phẩm.
Đây cũng là hướng tiếp cận phù hợp với công nghiệp nông thôn: lấy vùng nguyên liệu làm nền tảng, lấy chế biến làm khâu gia tăng giá trị và kết nối các dịch vụ hỗ trợ để đưa sản phẩm đến thị trường.