Khi ngành thép bước vào chu kỳ biến động mạnh
Trong hơn một thập kỷ qua, ngành thép đóng vai trò trụ cột trong quá trình công nghiệp hóa và phát triển hạ tầng tại Việt Nam. Tuy nhiên, đây cũng là một trong những ngành chịu ảnh hưởng rất lớn từ chu kỳ kinh tế toàn cầu.
Biến động giá nguyên liệu, nhu cầu bất động sản suy giảm và áp lực cạnh tranh quốc tế từng khiến nhiều doanh nghiệp thép đối mặt giai đoạn khó khăn trong các năm 2022–2023.
Theo Hiệp hội Thép Việt Nam (VSA), thị trường thép trong nước từng ghi nhận mức suy giảm mạnh về tiêu thụ trong giai đoạn thị trường bất động sản chững lại và chi phí đầu vào tăng cao.
Trong bối cảnh đó, bài toán lớn với các tập đoàn công nghiệp không còn chỉ là mở rộng quy mô sản xuất, mà là làm sao duy trì sự ổn định trước các chu kỳ biến động của thị trường.
Theo giới chuyên môn, đây là lý do nhiều tập đoàn lớn trên thế giới thường xây dựng hệ sinh thái đa ngành nhằm giảm phụ thuộc tuyệt đối vào một lĩnh vực kinh doanh cốt lõi.
Vì sao Hòa Phát từng mở rộng mạnh sang nông nghiệp?
Hòa Phát bắt đầu đầu tư mạnh vào nông nghiệp từ nhiều năm trước với các mảng:
- thức ăn chăn nuôi,
- chăn nuôi heo,
- bò Úc,
- và gia cầm.
Theo báo cáo thường niên của doanh nghiệp, nông nghiệp từng được xác định là một trong những lĩnh vực chiến lược nhằm đa dạng hóa nguồn thu bên cạnh thép và công nghiệp.
Ở thời điểm đó, đây được xem là bước đi hợp lý bởi nhu cầu thực phẩm và chăn nuôi tại Việt Nam tăng nhanh cùng với quá trình đô thị hóa và sự mở rộng của tầng lớp trung lưu.
Ngoài ra, ngành nông nghiệp cũng được đánh giá có tiềm năng dài hạn nhờ quy mô dân số lớn và nhu cầu tiêu dùng thực phẩm ổn định.
Theo các chuyên gia kinh tế, việc một tập đoàn công nghiệp lớn tham gia lĩnh vực nông nghiệp còn phản ánh xu hướng công nghiệp hóa chăn nuôi và thực phẩm tại Việt Nam.
Bởi khi ngành nông nghiệp chuyển sang mô hình quy mô lớn và công nghệ cao, lợi thế sẽ thuộc về các doanh nghiệp có năng lực quản trị, logistics và kiểm soát chuỗi cung ứng tốt hơn.
Nhưng trọng tâm chiến lược hiện nay đã thay đổi
Dù vẫn duy trì hoạt động nông nghiệp, thực tế cho thấy trọng tâm chiến lược của Hòa Phát hiện nay đang quay trở lại lĩnh vực thép và công nghiệp nặng.
Đặc biệt, dự án Khu liên hợp gang thép Dung Quất tiếp tục được xem là ưu tiên đầu tư lớn của tập đoàn trong giai đoạn hiện nay.
Theo báo cáo tài chính doanh nghiệp, lĩnh vực thép vẫn đóng vai trò nguồn doanh thu và lợi nhuận chủ lực của Hòa Phát.
Theo giới phân tích, điều này phản ánh chiến lược tập trung nguồn lực vào lĩnh vực có lợi thế cạnh tranh lớn nhất của tập đoàn.
Bởi ngành thép dù biến động mạnh theo chu kỳ, nhưng vẫn là lĩnh vực Hòa Phát sở hữu quy mô, hệ thống sản xuất và năng lực cạnh tranh hàng đầu tại Việt Nam.
Trong khi đó, nông nghiệp hiện đóng vai trò bổ trợ hơn thay vì trở thành động lực tăng trưởng trung tâm như kỳ vọng giai đoạn trước.
Nông nghiệp vẫn giữ vai trò quan trọng trong hệ sinh thái Hòa Phát
Dù không còn là lĩnh vực được mở rộng quá mạnh, nông nghiệp vẫn được xem là một mắt xích đáng chú ý trong hệ sinh thái kinh doanh của Hòa Phát.
Theo các chuyên gia, việc duy trì mảng nông nghiệp giúp doanh nghiệp:
- đa dạng nguồn thu,
- giảm phụ thuộc tuyệt đối vào thép,
- tận dụng hệ thống logistics,
- và mở rộng hiện diện trong lĩnh vực tiêu dùng thiết yếu.
Đặc biệt, trong những giai đoạn thị trường thép biến động mạnh, các lĩnh vực tiêu dùng và thực phẩm thường có độ ổn định cao hơn.
Đây cũng là lý do nhiều tập đoàn công nghiệp lớn trên thế giới vẫn duy trì các lĩnh vực kinh doanh ngoài ngành cốt lõi nhằm cân bằng rủi ro dài hạn.
Theo giới chuyên môn, bài toán của các tập đoàn đa ngành hiện nay không phải “mở rộng càng nhiều lĩnh vực càng tốt”, mà là xây dựng hệ sinh thái đủ hợp lý để tạo sự ổn định trước biến động thị trường.
Cuộc cạnh tranh mới không còn chỉ nằm ở quy mô sản xuất
Một trong những thay đổi lớn nhất của nền kinh tế hiện nay là doanh nghiệp không còn cạnh tranh đơn thuần bằng quy mô sản xuất.
Thay vào đó, năng lực quản trị rủi ro, tối ưu dòng tiền và khả năng thích ứng với chu kỳ thị trường đang trở thành yếu tố quyết định.
Theo các chuyên gia kinh tế, những giai đoạn biến động vừa qua cho thấy doanh nghiệp nào sở hữu hệ sinh thái linh hoạt hơn sẽ có khả năng chống chịu tốt hơn trước biến động toàn cầu.
Ở góc độ này, câu chuyện của Hòa Phát phản ánh rõ quá trình điều chỉnh chiến lược của nhiều tập đoàn lớn tại Việt Nam:
- tập trung hơn vào lĩnh vực cốt lõi,
- nhưng vẫn duy trì các mảng bổ trợ nhằm cân bằng hệ sinh thái kinh doanh.
Tương lai của doanh nghiệp lớn sẽ nằm ở khả năng thích ứng
Thực tế cho thấy, thị trường đang thay đổi nhanh hơn rất nhiều so với trước đây.
Biến động kinh tế toàn cầu, chi phí nguyên liệu và áp lực cạnh tranh khiến các doanh nghiệp lớn buộc phải liên tục điều chỉnh chiến lược phát triển.
Việc Hòa Phát duy trì lĩnh vực nông nghiệp trong khi tập trung mạnh trở lại cho thép vì thế phản ánh bài toán cân bằng giữa tăng trưởng và ổn định – điều mà nhiều tập đoàn công nghiệp lớn hiện nay đang theo đuổi.
Trong dài hạn, doanh nghiệp nào sở hữu năng lực quản trị tốt hơn, thích ứng nhanh hơn với biến động thị trường và xây dựng được hệ sinh thái hợp lý hơn sẽ là những doanh nghiệp có lợi thế lớn nhất trong cuộc cạnh tranh mới.
