Từ “máy phun thuốc” đến công cụ thu thập dữ liệu đồng ruộng
Trong vài năm gần đây, drone nông nghiệp đã được sử dụng ngày càng nhiều trong các hoạt động phun thuốc bảo vệ thực vật, rải phân, gieo sạ và chăm sóc cây trồng. Lợi ích dễ thấy nhất là giảm lao động thủ công, hạn chế tiếp xúc trực tiếp với hóa chất và tăng tốc độ xử lý trên diện tích lớn.
Tuy nhiên, giá trị của drone không chỉ nằm ở khả năng phun thuốc. Các dòng thiết bị hiện đại ngày càng được tích hợp GPS RTK, cảm biến đo độ cao, camera quang học độ phân giải cao và camera đa phổ, cho phép thu thập dữ liệu chi tiết về hiện trạng đồng ruộng trong quá trình bay.
Sau khi hoàn thành nhiệm vụ phun thuốc, drone có thể tiếp tục thực hiện các chuyến bay chụp ảnh, lập bản đồ hiện trạng cây trồng, đo diện tích, theo dõi độ che phủ và ghi nhận sự thay đổi của ruộng theo thời gian. Điều này giúp thiết bị bay chuyển từ vai trò “công cụ tác nghiệp” sang “công cụ giám sát và quản lý sản xuất”.
Đây là xu hướng đang được nhiều quốc gia thúc đẩy trong phát triển nông nghiệp thông minh, nơi dữ liệu đồng ruộng trở thành cơ sở để tối ưu hóa vật tư, giảm chi phí và nâng cao hiệu quả sản xuất.
Công việc tiếp theo của drone nông nghiệp là quan sát và hỗ trợ ra quyết định sản xuất
Một trong những ứng dụng có tiềm năng lớn nhất của drone nông nghiệp sau phun thuốc là giám sát sức khỏe cây trồng.
Thông qua camera đa phổ, drone có thể ghi nhận sự khác biệt về khả năng phản xạ ánh sáng của cây, từ đó hỗ trợ phát hiện sớm các khu vực có dấu hiệu sinh trưởng bất thường, thiếu dinh dưỡng, thiếu nước hoặc có nguy cơ sâu bệnh. Công nghệ này không thay thế việc kiểm tra thực địa của kỹ thuật viên nông nghiệp, nhưng giúp xác định nhanh những khu vực cần được kiểm tra ưu tiên.
Dữ liệu thu thập được có thể được xử lý để tạo ra bản đồ sinh trưởng theo từng vùng nhỏ trên ruộng, giúp nông dân hoặc hợp tác xã xác định chính xác khu vực cần bổ sung phân bón, điều chỉnh tưới tiêu hoặc theo dõi sâu bệnh thay vì xử lý đồng loạt trên toàn bộ diện tích.
Trong sản xuất lúa, việc phát hiện sớm các vùng sinh trưởng yếu, ngập úng hoặc có nguy cơ đổ ngã có thể giúp giảm thất thoát năng suất. Với cây ăn quả hoặc cây công nghiệp, dữ liệu từ drone còn hỗ trợ đánh giá mật độ tán cây, mức độ che phủ và sự phát triển không đồng đều giữa các lô sản xuất.
Quan trọng hơn, các chuyến bay giám sát có thể được thực hiện định kỳ theo tuần hoặc theo giai đoạn sinh trưởng, tạo ra chuỗi dữ liệu liên tục để theo dõi biến động của đồng ruộng theo thời gian.
Drone đang tiến gần hơn đến hệ sinh thái nông nghiệp số
Xu hướng đáng chú ý hiện nay là kết nối dữ liệu từ drone với phần mềm quản lý nông nghiệp và hệ thống truy xuất nguồn gốc.
Trong lĩnh vực giải pháp máy bay nông nghiệp, Công ty Cổ phần Đại Thành là đơn vị phân phối và triển khai các giải pháp máy bay nông nghiệp Globalcheck tại Việt Nam, đồng thời cung cấp các dịch vụ liên quan đến đào tạo vận hành, bảo trì thiết bị và hỗ trợ kỹ thuật cho hoạt động sản xuất nông nghiệp.
Bên cạnh đó, Công ty Cổ phần Thiết bị bay AgriDrone Việt Nam hoạt động trong lĩnh vực giải pháp máy bay nông nghiệp, cung cấp thiết bị và các dịch vụ hỗ trợ vận hành phục vụ hoạt động phun thuốc, rải phân và ứng dụng thiết bị bay trong sản xuất nông nghiệp.
Các ví dụ này cho thấy xu hướng phát triển của thị trường hiện nay không chỉ dừng ở cung cấp thiết bị bay, mà đang mở rộng sang dịch vụ kỹ thuật, đào tạo vận hành và hỗ trợ ứng dụng công nghệ số trong sản xuất nông nghiệp.
Tuy nhiên, cần lưu ý rằng việc sử dụng dữ liệu drone để quản lý sản xuất theo thời gian thực, phân tích chỉ số thực vật hay kết nối đồng bộ với hệ thống truy xuất nguồn gốc hiện vẫn đang trong quá trình phát triển và chưa thể xem là mô hình đã được triển khai phổ biến trên diện rộng tại khu vực công nghiệp nông thôn Việt Nam.
Dù vậy, xu hướng này cho thấy drone nông nghiệp trong tương lai có thể trở thành một “trạm cảm biến bay”, liên tục thu thập dữ liệu phục vụ quản lý sản xuất, thay vì chỉ xuất hiện khi cần phun thuốc.
Trong ngắn hạn, phun thuốc và rải phân vẫn sẽ là ứng dụng phổ biến nhất của drone nông nghiệp tại Việt Nam. Nhưng về dài hạn, giá trị lớn hơn có thể nằm ở khả năng quan sát, đo đạc và hỗ trợ ra quyết định dựa trên dữ liệu.
Khi kết hợp với cảm biến đồng ruộng, phần mềm quản lý sản xuất và trí tuệ nhân tạo, drone có thể hỗ trợ các hoạt động như theo dõi sinh trưởng, phát hiện bất thường, ước tính năng suất, lập kế hoạch thu hoạch và lưu trữ dữ liệu phục vụ truy xuất nguồn gốc.
Đối với công nghiệp nông thôn, đây là cơ hội để hình thành các dịch vụ mới như bay giám sát cây trồng, lập bản đồ đồng ruộng, phân tích dữ liệu nông nghiệp và hỗ trợ quản lý vùng nguyên liệu số.
Vì vậy, câu hỏi “drone nông nghiệp sau phun thuốc sẽ làm gì tiếp theo?” có lẽ không còn chỉ là câu chuyện của một thiết bị bay. Đó là câu chuyện về việc nông nghiệp Việt Nam sẽ khai thác dữ liệu đồng ruộng như thế nào để bước sang giai đoạn nông nghiệp chính xác và quản trị sản xuất bằng công nghệ số.