Hơn 20.000 giấy phép xây dựng được cấp trong 6 tháng
Sở Xây dựng TP.HCM đang xây dựng dự thảo Quyết định quy định các công trình được miễn giấy phép xây dựng trên địa bàn thành phố. Dự thảo được xây dựng trên cơ sở Luật Xây dựng năm 2025 và Luật Phát triển đô thị năm 2026, trong đó đề xuất bổ sung thêm một số trường hợp được miễn giấy phép so với quy định hiện hành.
Theo số liệu trong tờ trình, trong 6 tháng đầu năm 2026, toàn TP.HCM đã cấp 20.222 giấy phép xây dựng, với tổng diện tích sàn hơn 14,83 triệu m². Trong số này, các xã, phường đã cấp 20.050 giấy phép, còn Sở Xây dựng cấp 85 giấy phép.
Thành phố cũng cấp 1.845 giấy phép xây dựng tạm, với tổng diện tích sàn gần 358.933 m².
Với số lượng hồ sơ lớn, việc miễn giấy phép xây dựng đối với các công trình đáp ứng điều kiện được kỳ vọng sẽ giúp giảm thời gian, chi phí thực hiện thủ tục cho người dân, đồng thời giảm áp lực xử lý hồ sơ cho cơ quan quản lý.
Nhà dưới 7 tầng, dưới 500 m² có thể được miễn giấy phép
Theo nội dung dự thảo, nhà ở riêng lẻ của hộ gia đình, cá nhân và tổ chức trên địa bàn TP.HCM sẽ được miễn giấy phép xây dựng nếu đáp ứng đồng thời các điều kiện.
Cụ thể, công trình phải có quy mô dưới 7 tầng, tính trên cao độ mặt đất đặt công trình; tổng diện tích sàn xây dựng dưới 500 m² và nằm trong khu vực đã có một trong các cơ sở pháp lý gồm quy chế quản lý kiến trúc đô thị, quy hoạch chi tiết tỷ lệ 1/500 hoặc thiết kế đô thị riêng được phê duyệt.
Như vậy, điều kiện quan trọng không chỉ nằm ở số tầng và diện tích sàn. Căn nhà còn phải thuộc khu vực đã được xác lập rõ các chỉ tiêu về quy hoạch, kiến trúc và quản lý không gian đô thị.
Các chỉ tiêu này có thể bao gồm tầng cao, chiều cao công trình, khoảng lùi, mật độ xây dựng, hệ số sử dụng đất và những yêu cầu kiến trúc khác.
Đây cũng là điểm người dân cần lưu ý. Không phải mọi căn nhà dưới 7 tầng tại TP.HCM đều mặc nhiên được miễn giấy phép xây dựng. Nếu khu đất chưa có quy hoạch, quy chế kiến trúc hoặc thiết kế đô thị làm cơ sở xác định các chỉ tiêu xây dựng thì chủ đầu tư vẫn có thể phải thực hiện thủ tục cấp phép theo quy định.
Có thể được xây tối đa một tầng hầm
Một nội dung đáng chú ý khác trong dự thảo là trường hợp hồ sơ quy hoạch, kiến trúc được phê duyệt chưa quy định việc xây dựng tầng hầm, nhà ở riêng lẻ vẫn có thể được xây dựng tối đa một tầng hầm và được miễn giấy phép xây dựng.
Tuy nhiên, việc xây tầng hầm phải bảo đảm các yêu cầu kỹ thuật, trong đó có an toàn cho công trình lân cận và hệ thống hạ tầng kỹ thuật ngầm.
Quy định này nếu được thông qua có thể tháo gỡ một phần vướng mắc cho các hộ gia đình xây nhà tại khu vực đô thị, nơi nhu cầu bố trí chỗ đậu xe và không gian kỹ thuật dưới mặt đất ngày càng lớn.
Trong một số trường hợp, chủ đầu tư vẫn có thể yêu cầu cơ quan có thẩm quyền cấp giấy phép xây dựng. Khi đó, UBND xã, phường, đặc khu và Sở Xây dựng sẽ thực hiện việc cấp phép theo thẩm quyền được phân công.
Miễn giấy phép không có nghĩa là được xây dựng tùy ý
Dự thảo cũng nhấn mạnh việc miễn giấy phép xây dựng không đồng nghĩa với miễn tuân thủ pháp luật.
Các công trình thuộc diện miễn phép vẫn phải đáp ứng quy định về đất đai, quy hoạch, kiến trúc, phòng cháy chữa cháy, môi trường, giao thông, hạ tầng kỹ thuật và an toàn công trình.
Trước khi xây dựng, chủ đầu tư có thể vẫn phải thực hiện thông báo khởi công và cung cấp hồ sơ, tài liệu liên quan theo quy định. Cơ quan quản lý sẽ chuyển mạnh từ cơ chế kiểm tra trước thông qua giấy phép sang hình thức quản lý dựa trên quy hoạch, thông báo khởi công và hậu kiểm.
Theo hướng này, chính quyền địa phương sẽ chịu trách nhiệm công khai quy hoạch phân khu, quy hoạch chi tiết, chỉ giới đường đỏ, chỉ giới xây dựng và quy chế quản lý kiến trúc để người dân có thể tự kiểm tra trước khi xây nhà.
Trụ sạc xe điện cũng được đề xuất miễn giấy phép
Ngoài nhà ở riêng lẻ, dự thảo còn đề xuất miễn giấy phép xây dựng đối với trụ sạc và tủ đổi pin được lắp đặt trên đất phi nông nghiệp hoặc đất do Nhà nước quản lý.
Đề xuất này gắn với mục tiêu chuyển đổi xanh giao thông của TP.HCM. Thành phố đặt mục tiêu đến năm 2040, 100% phương tiện lưu thông sử dụng điện hoặc năng lượng xanh, kéo theo nhu cầu phát triển hệ thống trạm sạc và tủ đổi pin.
Một nhóm khác cũng được đề xuất miễn giấy phép là công trình tạm không dựa trên quy hoạch, gồm bến bãi, nhà để xe thông minh, nhà vệ sinh công cộng, bến thủy nội địa và một số công trình trên đất công, đất công viên, hành lang bảo vệ sông, kênh, rạch.
Dù vậy, các công trình này vẫn phải bảo đảm trật tự, an toàn giao thông, mỹ quan đô thị, không gây cản trở dòng chảy hoặc làm gia tăng nguy cơ sạt lở.
Dự thảo Quyết định dự kiến được trình thông qua trong tháng 9/2026. Do chưa phải văn bản có hiệu lực, người dân chưa thể căn cứ vào các đề xuất này để tự ý xây dựng khi chưa có quy định chính thức.
Đăng Thy