Trong một nhà máy chế biến nông sản, mỗi ngày có thể diễn ra hàng trăm lượt cân nguyên liệu đầu vào, bán thành phẩm và hàng xuất kho. Chỉ cần sai lệch vài kilôgam ở mỗi công đoạn, tổng thất thoát cuối tháng có thể trở thành con số đáng kể.
Theo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, kim ngạch xuất khẩu nông, lâm, thủy sản của Việt Nam năm 2025 đạt khoảng 70,6 tỷ USD, tăng khoảng 12% so với năm 2024. Với khối lượng nguyên liệu và hàng hóa lưu chuyển ngày càng lớn, yêu cầu ghi nhận chính xác dữ liệu nhập – xuất, khối lượng sản xuất và truy xuất theo lô hàng đang trở thành áp lực thực tế đối với các nhà máy chế biến nông sản.
Tại nhiều cơ sở nhỏ, việc cân hàng vẫn được thực hiện theo cách quen thuộc: đọc số trên màn hình rồi ghi vào sổ hoặc nhập thủ công vào bảng tính. Quy trình này đơn giản nhưng dễ phát sinh nhầm lẫn, thiếu đồng bộ giữa các ca sản xuất và khó truy xuất khi cần kiểm tra lại dữ liệu.
Đó là lý do các hệ thống cân điện tử công nghiệp kết nối dữ liệu đang được nhiều doanh nghiệp chế biến nông sản quan tâm.
Chiếc cân điện tử công nghiệp đang “ghi nhật ký” cho dây chuyền sản xuất
Điểm khác biệt của các hệ thống cân điện tử thế hệ mới là khả năng ghi nhận và truyền dữ liệu tự động. Mỗi lần cân, thông tin về thời gian, mã lô hàng, khối lượng và vị trí cân có thể được lưu trực tiếp trên phần mềm quản lý, đồng thời đồng bộ về máy tính hoặc điện thoại của người phụ trách sản xuất.
Trong nhà máy nông sản, cân điện tử kết nối thường được sử dụng tại khu tiếp nhận nguyên liệu từ nông dân hoặc hợp tác xã, trên dây chuyền phân loại và đóng gói, trong kho thành phẩm và tại khu vực xuất hàng lên xe hoặc container.
Nhờ dữ liệu được lưu tự động, doanh nghiệp có thể biết chính xác mỗi ca sản xuất đã sử dụng bao nhiêu nguyên liệu, tỷ lệ hao hụt ở từng công đoạn và khối lượng hàng xuất thực tế mà không cần tổng hợp thủ công vào cuối ngày.
Doanh nghiệp Việt đang tham gia số hóa dữ liệu sản xuất
Tại Việt Nam, Công ty CP Thiết bị Đo lường Tân Phát (TACOVINA) là một trong những đơn vị cung cấp các giải pháp cân ô tô , cân bàn, cân sàn, cân treo, cân đếm sản phẩm, cân kĩ thuật, cân trọng lượng, cân băng tải, cân chiết rót, cân kiểm tra sản phẩm, cân định lượng sản phẩm từ 52g đến 150 tấn và các sản phẩm cân sản xuất theo nhu cầu người sử dụng.
Trong lĩnh vực tự động hóa công nghiệp, Công ty Cổ phần Giải pháp Tự động hóa ETEK phát triển các giải pháp giám sát sản xuất, thu thập dữ liệu thiết bị và tích hợp hệ thống điều khiển cho nhà máy. Các giải pháp dạng này có thể được tích hợp với dữ liệu từ hệ thống cân điện tử, giúp doanh nghiệp theo dõi khối lượng nguyên liệu nhập – xuất, kiểm soát dòng vật tư giữa các công đoạn và hỗ trợ quản lý sản xuất chính xác hơn.
Sự kết hợp giữa thiết bị cân điện tử và giải pháp tự động hóa – dữ liệu sản xuất cho thấy quá trình chuyển đổi số trong công nghiệp nông thôn không nhất thiết phải bắt đầu bằng những dây chuyền tự động hóa phức tạp, mà có thể xuất phát từ chính những thiết bị quen thuộc nhất trong nhà máy.
Kiểm soát thất thoát bằng dữ liệu thay vì kinh nghiệm
Đối với các cơ sở chế biến cà phê, hồ tiêu, điều, trái cây sấy hay tinh bột, việc kiểm soát khối lượng nguyên liệu có ý nghĩa rất lớn đối với hiệu quả sản xuất.
Riêng trong 10 tháng năm 2025, Việt Nam xuất khẩu khoảng 1,3 triệu tấn cà phê với giá trị 7,41 tỷ USD, trong khi hạt điều đạt khoảng 624.400 tấn với giá trị 4,25 tỷ USD. Quy mô thương mại lớn khiến việc kiểm soát chính xác khối lượng nguyên liệu đầu vào, bán thành phẩm và hàng xuất kho trở thành yếu tố có ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu quả sản xuất và thanh quyết toán của doanh nghiệp.
Khi dữ liệu cân được ghi nhận tự động, doanh nghiệp có thể so sánh lượng nguyên liệu nhập với lượng thành phẩm thực tế, phát hiện bất thường giữa các ca sản xuất, theo dõi năng suất của từng tổ hoặc từng dây chuyền, rút ngắn thời gian kiểm kê kho và hạn chế tình trạng ghi chép sai hoặc thất lạc chứng từ.
Đặc biệt, với các doanh nghiệp tham gia chuỗi siêu thị, xuất khẩu hoặc chương trình OCOP, việc có dữ liệu cân rõ ràng theo từng lô hàng giúp tăng tính minh bạch và hỗ trợ truy xuất nguồn gốc khi đối tác yêu cầu.
Không giống nhiều công nghệ tự động hóa đòi hỏi vốn đầu tư lớn, hệ thống cân điện tử kết nối có thể triển khai theo từng bước. Doanh nghiệp có thể thay cân cơ hoặc cân điện tử độc lập bằng cân có cổng kết nối dữ liệu, gắn mã lô hàng cho từng lần cân, đồng bộ dữ liệu về máy tính quản lý và từng bước kết nối với hệ thống quản lý kho hoặc phần mềm sản xuất khi có nhu cầu mở rộng.
Chi phí đầu tư không quá lớn nhưng hiệu quả mang lại khá rõ ràng, đặc biệt trong việc giảm thời gian tổng hợp số liệu và nâng cao độ chính xác của dữ liệu sản xuất.
Trong bối cảnh chi phí nguyên liệu, nhân công và yêu cầu truy xuất nguồn gốc ngày càng cao, chiếc cân điện tử đang dần vượt ra khỏi vai trò của một thiết bị đo khối lượng đơn thuần. Khi được kết nối với hệ thống dữ liệu sản xuất, nó trở thành công cụ giúp doanh nghiệp kiểm soát nguyên liệu, giảm thất thoát và quản trị nhà máy theo thời gian thực – một bước đi thiết thực trên hành trình chuyển đổi số của công nghiệp nông thôn Việt Nam.