Sự thay đổi này không chỉ xuất phát từ yêu cầu của các thị trường như Trung Quốc, Hoa Kỳ, Liên minh châu Âu (EU), Nhật Bản hay Hàn Quốc, mà còn phản ánh tư duy phát triển mới của doanh nghiệp Việt: thay vì tìm kiếm lợi nhuận ngắn hạn, nhiều đơn vị đang đầu tư bài bản vào vùng nguyên liệu, nhà máy đóng gói, truy xuất nguồn gốc và hệ thống quản trị chất lượng để tạo lợi thế cạnh tranh bền vững.
Xuất khẩu chính ngạch trở thành xu hướng tất yếu
Những năm gần đây, nhiều thị trường nhập khẩu đã chuyển mạnh sang quản lý bằng tiêu chuẩn kỹ thuật và các quy định kiểm dịch. Đối với thị trường Trung Quốc, nhiều mặt hàng nông sản muốn xuất khẩu phải đáp ứng các yêu cầu theo nghị định thư, có mã số vùng trồng, mã số cơ sở đóng gói và hệ thống truy xuất nguồn gốc. Trong khi đó, các thị trường cao cấp như EU, Hoa Kỳ hay Nhật Bản tiếp tục siết chặt các tiêu chuẩn về dư lượng thuốc bảo vệ thực vật, an toàn thực phẩm và phát triển bền vững.
Trong bối cảnh đó, xuất khẩu chính ngạch không chỉ giúp doanh nghiệp hạn chế rủi ro ùn tắc tại cửa khẩu hay biến động về chính sách, mà còn tạo điều kiện ký kết các hợp đồng dài hạn, xây dựng thương hiệu và mở rộng thị trường. Đây cũng là hướng đi được nhiều doanh nghiệp lựa chọn nhằm nâng cao giá trị gia tăng cho nông sản Việt.
Lương Quới đầu tư chuỗi giá trị để mở rộng xuất khẩu chính ngạch
Là một trong những doanh nghiệp chế biến dừa hàng đầu Việt Nam, Công ty TNHH Chế biến Dừa Lương Quới (Lương Quới) kiên định chiến lược phát triển xuất khẩu chính ngạch thông qua đầu tư đồng bộ từ vùng nguyên liệu đến chế biến sâu. Doanh nghiệp xây dựng chuỗi giá trị khép kín với các sản phẩm như nước dừa, sữa dừa, dầu dừa, nước cốt dừa và nhiều sản phẩm chế biến khác, đáp ứng các tiêu chuẩn của những thị trường có yêu cầu cao về chất lượng và truy xuất nguồn gốc. Theo thông tin doanh nghiệp công bố, Lương Quới được thành lập từ năm 1997, hiện có doanh thu trên 50 triệu USD mỗi năm và sản phẩm đã được xuất khẩu tới hơn 60 quốc gia và vùng lãnh thổ.
Việc đầu tư bài bản vào chế biến sâu, hệ thống quản lý chất lượng và chuỗi cung ứng giúp Lương Quới mở rộng thị trường tại Hoa Kỳ, Liên minh châu Âu (EU), Nhật Bản, Hàn Quốc và Australia. Năm 2024, doanh nghiệp tiếp tục được Bộ Công Thương công nhận là Doanh nghiệp xuất khẩu uy tín, khẳng định năng lực đáp ứng các yêu cầu ngày càng khắt khe của hoạt động xuất khẩu chính ngạch.
Doveco gia tăng giá trị nông sản bằng chế biến sâu và xuất khẩu chính ngạch
Doveco là một trong những doanh nghiệp tiên phong xây dựng chuỗi liên kết từ vùng nguyên liệu đến chế biến và xuất khẩu rau quả. Doanh nghiệp đầu tư hệ thống nhà máy hiện đại tại Ninh Bình, Gia Lai và Sơn La, phát triển các sản phẩm đông lạnh (IQF), nước ép, nước cô đặc, puree và rau quả đóng hộp nhằm đáp ứng nhu cầu của nhiều thị trường quốc tế. Theo thông tin doanh nghiệp, sản phẩm của Doveco hiện đã xuất khẩu tới khoảng hơn 50 quốc gia, trong đó có Nhật Bản, Hoa Kỳ, Israel và nhiều nước thuộc EU.
Một trong những lợi thế của Doveco là chiến lược đầu tư vùng nguyên liệu gắn với nhà máy chế biến. Trung tâm chế biến rau quả Doveco Gia Lai được xây dựng với công suất chế biến khoảng 500 tấn nguyên liệu/ngày, tương đương 50.000–52.000 tấn sản phẩm mỗi năm, đồng thời hình thành vùng liên kết sản xuất quy mô 10.000–15.000 ha tại Gia Lai và khu vực Tây Nguyên. Mô hình này giúp doanh nghiệp chủ động nguồn nguyên liệu đạt chuẩn, nâng cao tỷ trọng sản phẩm chế biến sâu và mở rộng xuất khẩu chính ngạch vào các thị trường có giá trị gia tăng cao.
Đầu tư cho tiêu chuẩn để đổi lấy giá trị dài hạn
Thực tế cho thấy, chuyển sang xuất khẩu chính ngạch đồng nghĩa với việc doanh nghiệp phải đầu tư nhiều hơn cho vùng nguyên liệu, hệ thống quản lý chất lượng, cơ sở đóng gói và công nghệ truy xuất nguồn gốc. Chi phí ban đầu có thể lớn hơn, nhưng đổi lại là khả năng tiếp cận các thị trường có giá trị cao, xây dựng thương hiệu và giảm thiểu rủi ro trong hoạt động xuất khẩu.
Trong bối cảnh thương mại toàn cầu ngày càng coi trọng tính minh bạch, phát triển bền vững và chất lượng sản phẩm, xuất khẩu chính ngạch không còn đơn thuần là lựa chọn mà đang trở thành chiến lược phát triển dài hạn của nhiều doanh nghiệp nông sản Việt. Đây cũng là nền tảng để nông sản Việt từng bước nâng cao năng lực cạnh tranh và khẳng định vị thế trên thị trường quốc tế.