Từ vùng rau truyền thống đến mô hình sản xuất có kiểm soát
Nghề trồng rau tại khu vực Bắc Hồng có lịch sử lâu đời, được hình thành từ khoảng những năm 1960 và được các thế hệ người dân tiếp nối qua nhiều năm. Với nhiều hộ gia đình, trồng rau không chỉ là một nghề mưu sinh mà còn là một phần của truyền thống sản xuất địa phương.
Tuy nhiên, sản xuất theo phương thức truyền thống cũng đặt ra không ít khó khăn, đặc biệt là bài toán tiêu thụ. Người dân chủ yếu tự sản xuất, tự tìm đầu ra, phụ thuộc nhiều vào thương lái nên có thời điểm sản phẩm khó bán, giá bán thấp và tình trạng được mùa, khó tiêu thụ vẫn xảy ra.
Từ thực tế đó, những người trồng rau đã liên kết với nhau để thành lập HTX Sản xuất và Tiêu thụ Rau an toàn Bắc Hồng. Mục tiêu ban đầu là tập hợp các hộ sản xuất, xây dựng kế hoạch sản xuất chung, từng bước thay đổi phương thức canh tác và quan trọng hơn là tìm đầu ra ổn định cho sản phẩm.
Thay vì sản xuất manh mún, HTX tổ chức sản xuất theo kế hoạch, áp dụng các tiêu chuẩn rau an toàn và tăng cường kiểm soát trong quá trình sản xuất. Cách làm này giúp hạn chế tình trạng sản xuất tự phát, đồng thời tạo điều kiện để sản phẩm đáp ứng tốt hơn yêu cầu của thị trường.
Sau 24 năm hoạt động, HTX đã từng bước tạo được chỗ đứng trên thị trường, đặc biệt tại Hà Nội. Đằng sau kết quả đó là quá trình thay đổi không đơn giản, từ việc quy tụ người dân, thay đổi thói quen sản xuất đến đầu tư cơ sở vật chất, tìm kiếm khách hàng và xây dựng thương hiệu.
Không ngừng thay đổi để đáp ứng yêu cầu thị trường
Theo đại diện HTX, một trong những khó khăn lớn nhất trong quá trình phát triển không chỉ nằm ở thị trường mà còn ở việc thay đổi phương thức sản xuất của người dân. Những người trồng rau lâu năm đã có kinh nghiệm riêng, vì vậy để chuyển sang một quy trình sản xuất thống nhất, có kiểm soát đòi hỏi thời gian và sự kiên trì.
HTX phải từng bước đầu tư nhà màng, cơ sở phục vụ sản xuất, tổ chức các nhóm sản xuất và xây dựng đội ngũ phụ trách kỹ thuật. Việc kiểm soát từ khâu sản xuất đến tiêu thụ cũng ngày càng được chú trọng.
Trong quá trình canh tác, các loại thuốc bảo vệ thực vật được quản lý theo quy định; HTX ưu tiên việc sử dụng các nhóm thuốc được phép, đồng thời hướng người dân tới các giải pháp sinh học, thảo dược phù hợp. Đội ngũ kỹ thuật có trách nhiệm hướng dẫn người dân thực hiện đúng quy trình, theo dõi đồng ruộng và giám sát sản xuất.
Cùng với sản xuất an toàn, chuyển đổi số cũng đang trở thành một yêu cầu mới. HTX từng bước ứng dụng công nghệ trong quản lý hàng hóa, sản xuất, kế toán, thanh toán và truy xuất nguồn gốc. Việc cập nhật thông tin sản xuất lên hệ thống giúp tăng khả năng kiểm soát, đồng thời tạo sự minh bạch hơn đối với sản phẩm.
Đưa rau an toàn Bắc Hồng đến nhiều thị trường
Sản phẩm chủ lực của HTX hiện tập trung vào các nhóm rau ăn lá như cải xanh, cải rồng, cải chít, cải ngọt, rau muống… Bên cạnh đó còn có các loại rau theo mùa như cải bắp, su hào, súp lơ.
Để đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của thị trường, câu chuyện truy xuất nguồn gốc đang được HTX đặc biệt quan tâm. Việc kiểm soát phải được thực hiện từ vùng nguyên liệu, người sản xuất cho tới khâu sơ chế, vận chuyển và tiêu thụ.
Chuyển đổi số vì thế không đơn thuần là đưa phần mềm vào quản lý mà đang trở thành phương thức để HTX nâng cao tính minh bạch của chuỗi sản xuất. Khi thông tin về hàng hóa được cập nhật đầy đủ, cơ quan quản lý, khách hàng và người tiêu dùng có thể dễ dàng hơn trong việc giám sát nguồn gốc sản phẩm.
Đối với một HTX đã có thương hiệu trên thị trường Hà Nội, đây cũng là nền tảng quan trọng để củng cố niềm tin của khách hàng và mở rộng thị trường trong thời gian tới.
Giữ thương hiệu, mở hướng phát triển mới
Trong 3-5 năm tới, HTX Sản xuất và Tiêu thụ Rau an toàn Bắc Hồng xác định không chạy theo việc mở rộng bằng mọi giá mà tập trung nâng giá trị trên chính vùng sản xuất hiện có.
Một trong những định hướng quan trọng là giữ nguyên thương hiệu rau an toàn Bắc Hồng, đồng thời tăng giá trị sản xuất thông qua việc ứng dụng thêm các công nghệ mới. Khi diện tích đất sản xuất chịu sức ép từ quá trình đô thị hóa, bài toán đặt ra là làm thế nào để trên một diện tích không quá lớn vẫn có thể tạo ra sản lượng, chất lượng và giá trị kinh tế cao hơn.
HTX hướng tới việc ứng dụng công nghệ để tăng năng suất nhưng vẫn bảo đảm chất lượng, an toàn của sản phẩm. Đây được xem là hướng đi phù hợp với điều kiện sản xuất hiện nay và cũng là cách để duy trì sức cạnh tranh của vùng rau truyền thống.
Bên cạnh sản xuất, HTX còn có kế hoạch phát triển mô hình du lịch nông thôn trải nghiệm, tạo điều kiện để người dân, học sinh và du khách có thể trực tiếp tìm hiểu về quá trình trồng rau, sản xuất rau an toàn và trải nghiệm không gian nông nghiệp.
Đáng chú ý, HTX cũng hướng tới việc phát huy vai trò cộng đồng thông qua hoạt động nấu các suất ăn từ thiện. Đây không chỉ là hoạt động hỗ trợ những hoàn cảnh khó khăn mà còn thể hiện tinh thần trách nhiệm xã hội của một tổ chức kinh tế tập thể gắn bó với cộng đồng địa phương.
Hành trình 24 năm cho thấy để một HTX tồn tại và phát triển, yếu tố quan trọng không chỉ là đất đai hay sản lượng, mà còn là khả năng thích ứng với thị trường. Với nền tảng từ nghề trồng rau lâu đời và kinh nghiệm tích lũy qua nhiều năm, HTX Bắc Hồng đang từng bước chuyển mình để biến giá trị truyền thống thành lợi thế trong một nền nông nghiệp ngày càng coi trọng chất lượng, công nghệ và tính minh bạch.