Doanh nghiệp nông thôn có thể bắt đầu từ khoảng trống nào?
Một sản phẩm ít người bán chưa chắc đã là cơ hội. Nhưng nếu khách hàng đang có nhu cầu, phải mua từ nơi khác hoặc chưa tìm được sản phẩm phù hợp về chất lượng, quy cách và giá, đó lại có thể là một thị trường tiềm năng.
Với doanh nghiệp nông thôn, lợi thế thường nằm ngay tại địa phương: vùng nguyên liệu, lao động, nghề truyền thống và nguồn phụ phẩm. Thay vì cạnh tranh trực diện ở những ngành hàng đã đông người bán, doanh nghiệp có thể tìm những nhu cầu nhỏ nhưng ổn định, từ đó phát triển sản phẩm chuyên biệt.
Quy mô thị trường là rất lớn. Năm 2025, xuất khẩu rau quả Việt Nam đạt khoảng 8,6 tỷ USD, tăng 19,8% so với năm 2024. Nguồn nguyên liệu ngày càng lớn cũng đồng nghĩa với dư địa phát triển thêm các sản phẩm chế biến sâu.
Chế biến sâu mở thêm một tầng giá trị
Một quả trái cây không nhất thiết chỉ bán dưới dạng quả tươi. Nó có thể trở thành nước ép, puree, sản phẩm đông lạnh, trái cây sấy hoặc nguyên liệu cho ngành thực phẩm.
Công ty Cổ phần Nafoods Group là một ví dụ về hướng khai thác giá trị gia tăng từ nông sản. Năm 2025, doanh nghiệp ghi nhận doanh thu thuần hợp nhất 2.063,7 tỷ đồng, tăng 43,6% so với năm trước và đạt mức cao nhất kể từ khi thành lập. Năm 2026, Nafoods đặt mục tiêu doanh thu thuần 3.000 tỷ đồng. Doanh nghiệp tiếp tục đẩy mạnh chế biến sâu và phát triển các sản phẩm giá trị gia tăng, trong đó có nhóm trái cây sấy.
Bài học ở đây không nằm ở quy mô của Nafoods mà ở cách nhìn một nguyên liệu có thể tạo ra nhiều thị trường.
Đối với doanh nghiệp nhỏ, cơ hội có thể bắt đầu từ một sản phẩm rất cụ thể: nông sản sấy phục vụ người tiêu dùng, nguyên liệu sơ chế cho nhà hàng, sản phẩm đông lạnh cho ngành thực phẩm hoặc nguyên liệu đạt quy cách cho một nhà máy lớn.
Cùng với chế biến sâu, phụ phẩm nông nghiệp cũng là một khoảng trống đáng chú ý. Số liệu được Cục Chất lượng, Chế biến và Phát triển thị trường dẫn lại cho thấy năm 2020 Việt Nam tạo ra hơn 156,8 triệu tấn phụ phẩm nông nghiệp. Đây là số liệu nền của năm 2020, nhưng cho thấy quy mô nguồn nguyên liệu thứ cấp rất lớn.
Từ rơm rạ, trấu, bã mía đến phụ phẩm chăn nuôi, doanh nghiệp có thể nghiên cứu các hướng như vật liệu, phân bón, nhiên liệu hoặc nguyên liệu sản xuất. Đi cùng với đó là cơ hội cho các doanh nghiệp cơ khí, thiết bị sấy, nghiền, ép, xử lý và logistics.
Khoảng trống thị trường không nhất thiết phải là sản phẩm mới
Muốn tìm cơ hội, doanh nghiệp không nhất thiết phải hỏi: “Mình có thể sản xuất thứ gì chưa từng có?” Câu hỏi hiệu quả hơn là: “Khách hàng đang gặp vấn đề gì mà chưa có nhà cung cấp đáp ứng tốt?”
Đó có thể là sản phẩm cần bảo quản lâu hơn, nguyên liệu cần đồng nhất hơn, bao bì phù hợp hơn, phụ phẩm cần được xử lý hoặc một nhóm khách hàng đang phải mua hàng từ nơi khác.
Đây cũng là hướng phù hợp với chính sách phát triển công nghiệp nông thôn. Nghị định 235/2025/NĐ-CP mở rộng đối tượng và nội dung hỗ trợ khuyến công, trong đó chú trọng sản xuất sạch hơn, chuyển đổi số, phát triển sản phẩm và mở rộng thị trường.
Với doanh nghiệp nông thôn, lợi thế không nhất thiết nằm ở quy mô. Một doanh nghiệp nhỏ có thể thắng bằng việc hiểu rất rõ một vùng nguyên liệu, một sản phẩm hoặc một nhóm khách hàng.
Một phụ phẩm có thể trở thành nguyên liệu mới. Một nông sản quen thuộc có thể trở thành sản phẩm chế biến sâu. Một nhu cầu nhỏ có thể trở thành thị trường riêng.
Khoảng trống thị trường vì thế không phải lúc nào cũng nằm ở thứ chưa từng tồn tại. Đôi khi, cơ hội lớn lại nằm trong một thứ đã có sẵn nhưng chưa được làm đủ tốt, chưa được chế biến đủ sâu hoặc chưa được đưa đến đúng khách hàng.
Và đó có thể chính là khoảng trống để doanh nghiệp nông thôn bước vào.