Mây tre đan Giang Huyền tìm đường xuất khẩu từ nguồn nguyên liệu bản địa
Tiếp chúng tôi ngay tại công xưởng mây tre đan Giang Huyền, anh Lê Văn Giang – chủ cơ sở mây tre đan Giang Huyền, dù đang tất bật điều hành công việc và xử lý các đơn hàng nhưng vẫn dành cho đoàn công tác sự đón tiếp vô cùng nồng hậu. Anh bắt đầu câu chuyện bằng một nụ cười hiền hậu, mộc mạc đúng chất người làng nghề.
Hơn 30 năm gắn bó với nghiệp đan lát được truyền lại từ đời bố mẹ, anh Giang bảo cái nghề này nhìn thì giản dị vậy thôi chứ đã vận vào người rồi thì khó buông lắm. Bằng sự nhạy bén và tư duy không ngừng đổi mới, người đàn ông này đã tìm cách đưa những sản phẩm mang đậm hồn cốt làng quê Việt Nam tiếp cận trực tiếp với các thị trường quốc tế có tiêu chuẩn vô cùng khắt khe.
Nhìn những món đồ gia dụng, trang trí tinh xảo xếp ngăn nắp chờ đóng gửi đi, ít ai biết rằng chúng được khởi nguồn từ một chuỗi liên kết bền vững từ miền ngược về miền xuôi. Anh Giang chủ cơ sơ mây tre đan Giang Huyền tâm sự, bản thân luôn trăn trở làm sao để tối ưu hóa nguồn nguyên liệu thô đầu vào nhằm giảm thiểu chi phí trung gian. Nghĩ là làm, anh lặn lội lên vùng rừng núi Tân Lạc (Hòa Bình), khéo léo kết nối và thu mua những thứ tưởng chừng như bỏ đi trong rừng như các loại dây, cây đan lát của bà con bản địa.
Việc tận dụng nguồn lâm sản phụ này không chỉ giúp xưởng sản xuất tại Hà Nội luôn chủ động được phôi đan, mà còn mở ra một hướng đi đầy nhân văn. Chính chuỗi cung ứng này đã trực tiếp tạo thêm công ăn việc làm, mang lại nguồn thu nhập ổn định cho đồng bào vùng cao tham gia khai thác. Một sợi mây mỏng manh nhưng khi được kết nối đúng cách đã trở thành sợi dây thắt chặt chuỗi giá trị kinh tế tuần hoàn, giúp nâng cao đời sống cho người dân ở cả hai đầu tuyến.
Những "mái đầu bạc" và đôi bàn tay vàng
Ngồi ngay trong không gian ấy, một khung cảnh ấm áp hiện ra trước mắt chúng tôi khi chứng kiến quy trình làm việc được phân đoạn vô cùng tỉ mẩn. Giữa nhịp sống hiện đại khi máy móc dần thay thế con người, tại đây, giá trị thủ công vẫn được tôn vinh tuyệt đối qua bàn tay của một "đội quân" đặc biệt. Hiện cơ sở đang duy trì việc làm thường xuyên cho khoảng mười lao động địa phương, và điều khiến chúng tôi xúc động là đa số họ đều là những người đã lớn tuổi, tóc đã bạc trắng theo thời gian.
Ngồi ở góc xưởng quen thuộc, đôi bàn tay thoăn thoắt xếp từng sợi mây, cô Đáng (sinh năm 1956) bồi hồi nhớ lại quãng thời gian gần 40 năm gắn bó với gia đình anh Giang qua hai thế hệ chủ xưởng. Gương mặt hằn in vết thời gian nhưng ánh mắt cô vẫn ngời lên niềm tự hào khi chia sẻ về kinh nghiệm lâu năm của mình. Cô cười bảo, do làm từ thời bố mẹ anh Giang đến giờ, nên nhiều khi đối tác nước ngoài chưa kịp hoàn thiện bản vẽ, chỉ cần đưa ý tưởng sơ bộ là những người thợ gạo cội như cô đã biết phải đan thế nào cho đúng phom dáng.
Ngồi ngay cạnh bên, chị Hoàng Thị Huyền – vợ anh Giang, cũng đang tất bật đan lát cùng các bà, các cô với sự ân cần và khéo léo của người phụ nữ đã có gần 30 năm giữ lửa nghề. Hình ảnh người chủ xưởng cùng ngồi làm việc, tỉ tê tâm sự chuyện gia đình, làng xóm với những người thợ lớn tuổi tạo nên một bầu không khí thân thương như một gia đình lớn. Dù tuổi tác của đội ngũ nhân công tại đây đã cao, nhưng kinh nghiệm, sự kiên nhẫn và nhiệt huyết của họ chính là năng lực cốt lõi giúp Giang Huyền giữ vững chất lượng sản phẩm trong suốt nhiều năm qua.
Khúc quanh thử thách và bài toán nội tại
Thế nhưng, đằng sau những đơn hàng xuất khẩu đều đặn và không khí rộn ràng ấy, câu chuyện của anh Giang lại chùng xuống với những trăn trở của một người luôn hết lòng với nghề. Anh thẳng thắn nhìn nhận, khó khăn lớn nhất của làng nghề hiện nay chính là sự chuyển dịch lao động trẻ. Thanh niên trong làng sau khi học xong thường chọn ly hương lập nghiệp hoặc vào các khu công nghiệp làm việc, rất hiếm người mặn mà ngồi hàng giờ đồng hồ để tỉ mẩn với từng sợi mây, cọng tre.
Việc phụ thuộc chủ yếu vào nguồn nhân lực lớn tuổi cũng kéo theo một bài toán nan giải khác về tính mùa vụ và tiến độ sản xuất. Bà con ở nông thôn thường vướng bận việc đồng áng hoặc gặp những vấn đề về sức khỏe khi thời tiết thay đổi, dẫn đến việc không thể đi làm đều đặn. Điều này vô hình trung tạo áp lực rất lớn cho cơ sở, bởi các đơn hàng từ Mỹ hay Đan Mạch luôn bị siết chặt về mặt thời gian và cam kết giao hàng không thể chậm trễ.
Áp lực càng tăng lên khi đặc thù của hàng thủ công mỹ nghệ xuất khẩu là mẫu mã thay đổi liên tục theo đơn đặt hàng và xu hướng tiêu dùng toàn cầu. Sản phẩm của tháng này hoàn toàn có thể khác biệt hoàn toàn so với tháng trước, đòi hỏi mỗi người thợ tại xưởng luôn luôn phải tự học hỏi, thích ứng và cập nhật kỹ thuật đan mới liên tục. Rõ ràng, để tồn tại trên sân chơi quốc tế, xưởng nghề không thể áp dụng một công thức sản xuất cố định mà phải linh hoạt chuyển mình từng ngày.
Điểm tựa bền vững cho định hướng tương lai
Nhìn một cách tổng thể, mô hình sản xuất mây tre đan Giang Huyền xuất khẩu tại xã Ứng Thiên không chỉ đơn thuần là câu chuyện kinh doanh của một hộ gia đình. Việc tạo điều kiện cho những lao động lớn tuổi có thu nhập ổn định, được làm việc phù hợp với sức khỏe ngay tại quê hương chính là câu trả lời thực tế cho bài toán an sinh xã hội. Đây cũng là minh chứng sống động cho định hướng "ly nông bất ly hương" mà chính quyền địa phương luôn khuyến khích và tìm giải pháp nhân rộng.
Sự hỗ trợ, đồng hành sát sao từ các cơ quan quản lý nhà nước như Phòng Kinh tế thời gian qua đã tạo động lực quan trọng để những hạt nhân kinh tế như cơ sở mây tre đan Giang Huyền tiếp tục duy trì và phát triển ổn định. Định hướng đúng đắn và sự tiếp sức kịp thời từ chính quyền đã giúp các cơ sở kinh tế hộ gia đình có thêm sự chủ động và nguồn lực để chuyển mình hội nhập. Điều này vừa giúp địa phương gìn giữ được nét đẹp truyền thống, vừa tạo ra giá trị kinh tế thặng dư, giảm tải đáng kể áp lực an sinh cho khu vực nông thôn.
Chia tay xưởng nghề Phú Lương Thượng khi trời đã ngả về gần trưa, cái nắng nhẹ của ngày hè sau cơn mưa như làm bừng sáng thêm nụ cười và tiếng cười nói tiễn khách của những người thợ nơi đây. Khi doanh nghiệp giữ được chữ tâm, chính quyền sát sao đồng hành thì những hạt nhân kinh tế như cơ sở mây tre đan Giang Huyền sẽ còn nhiều dư địa để phát triển mạnh mẽ. Đó không chỉ là câu chuyện về những con số tăng trưởng xuất khẩu, mà còn là nền tảng vững chắc để xây dựng một vùng quê nông thôn mới nâng cao đầy bền vững./.
