Máy móc hiện đại hơn nhưng người sửa ngày càng khó tìm
Trong vài năm gần đây, nhiều cơ sở chế biến nông sản đã đầu tư thêm máy sấy tự động, băng tải, hệ thống đóng gói, máy phân loại và thiết bị điều khiển điện – cơ khí tích hợp. Quá trình cơ giới hóa giúp nâng năng suất và giảm phụ thuộc vào lao động thủ công, nhưng đồng thời cũng làm tăng nhu cầu về bảo trì định kỳ và xử lý sự cố kỹ thuật.
Vấn đề nằm ở chỗ nhiều nhà máy đặt tại cụm công nghiệp nông thôn hoặc vùng nguyên liệu, nơi nguồn nhân lực cơ khí có tay nghề thường không dồi dào như các trung tâm công nghiệp lớn. Khi thiết bị gặp sự cố, doanh nghiệp nhiều khi phải gọi kỹ thuật từ tỉnh khác hoặc chờ đơn vị cung cấp máy xuống hỗ trợ, khiến thời gian dừng máy kéo dài.
Nhiều doanh nghiệp cơ khí và chế biến thực phẩm cho biết nhóm lao động có kỹ năng bảo trì cơ khí – điện công nghiệp hiện vẫn thuộc diện khó tuyển tại nhiều địa phương ngoài các vùng công nghiệp lớn.
Dừng máy vài giờ có thể ảnh hưởng cả lô hàng
Đối với ngành chế biến nông sản, thời gian không chỉ là năng suất mà còn liên quan trực tiếp đến chất lượng nguyên liệu.
Nguyên liệu như chuối, mít, xoài, cà phê tươi, hồ tiêu hoặc rau củ sơ chế thường cần được đưa vào dây chuyền trong thời gian ngắn sau thu hoạch. Nếu máy sấy hoặc hệ thống vận chuyển dừng đột ngột, nguyên liệu có thể tăng độ ẩm, lên men, đổi màu hoặc giảm chất lượng cảm quan.
Nhiều chủ cơ sở cho biết điều họ lo nhất không phải là chi phí thay một chi tiết máy, mà là mất cả mẻ hàng hoặc chậm giao đơn cho khách. Với các cơ sở sản xuất theo hợp đồng cho siêu thị hoặc doanh nghiệp xuất khẩu, việc giao hàng chậm có thể ảnh hưởng đến uy tín và khả năng duy trì đơn hàng lâu dài.
Chính vì vậy, nhu cầu hiện nay không chỉ là “có thợ sửa máy”, mà là có người đủ khả năng chẩn đoán nhanh và xử lý sự cố tại chỗ.
Doanh nghiệp cơ khí đang phải mở rộng dịch vụ hậu mãi
Sự thiếu hụt nhân lực bảo trì tại nhà máy cũng tạo áp lực ngược trở lại đối với các doanh nghiệp cơ khí cung cấp thiết bị.
Trong lĩnh vực thiết bị chế biến và đóng gói thực phẩm, Công ty Cổ phần Cơ khí Tân Minh hiện công bố cung cấp các dòng máy sấy công nghiệp, thiết bị đóng gói, băng tải và máy móc phục vụ sản xuất thực phẩm, đồng thời triển khai hoạt động bảo hành, hỗ trợ kỹ thuật và cung cấp phụ tùng thay thế cho khách hàng sử dụng thiết bị. Theo thông tin doanh nghiệp công bố, đơn vị duy trì đội ngũ kỹ thuật phục vụ lắp đặt, vận hành và hậu mãi cho hệ thống máy móc công nghiệp.
Xu hướng này cho thấy thị trường cơ khí nông thôn đang dịch chuyển từ mô hình “bán thiết bị” sang mô hình “cung cấp giải pháp vận hành và hỗ trợ kỹ thuật dài hạn”.
Đối với nhiều cơ sở chế biến nhỏ, việc có thể liên hệ kỹ thuật từ xa, nhận hướng dẫn xử lý sự cố nhanh hoặc được cung cấp phụ tùng thay thế kịp thời giúp giảm đáng kể thời gian dừng máy trong mùa vụ cao điểm.
Thiếu thợ bảo trì đang trở thành bài toán của cả chuỗi chế biến
Cùng với xu hướng sơ chế và chế biến sâu tại địa phương, số lượng cơ sở sử dụng thiết bị cơ khí và điện công nghiệp trong chế biến nông sản ngày càng tăng. Tuy nhiên, nhiều doanh nghiệp nhỏ vẫn chưa có bộ phận bảo trì chuyên trách, mà chủ yếu dựa vào thợ cơ khí địa phương hoặc kỹ thuật của nhà cung cấp máy.
Khi nhiều cơ sở cùng vào vụ cao điểm, nhu cầu sửa chữa và bảo dưỡng tăng mạnh khiến nguồn nhân lực kỹ thuật càng trở nên thiếu hụt.
Một số đơn vị đã bắt đầu thay đổi cách tiếp cận bằng cách đào tạo công nhân vận hành kiêm bảo trì cơ bản, chuẩn hóa quy trình bảo dưỡng định kỳ, kiểm tra bạc đạn, dây curoa, quạt gió, cảm biến nhiệt và hệ thống điện điều khiển để hạn chế sự cố lớn.
Dù vậy, với các dây chuyền ngày càng tự động hóa, nhu cầu về thợ bảo trì có khả năng kết hợp cơ khí, điện và điều khiển vẫn sẽ tiếp tục tăng.
Đối với ngành công nghiệp nông thôn, thiếu thợ bảo trì không còn là vấn đề nội bộ của từng nhà máy, mà đang trở thành một nút thắt mới trong quá trình cơ giới hóa và nâng cấp chế biến nông sản. Nếu không giải quyết được bài toán nhân lực kỹ thuật, nhiều cơ sở có thể rơi vào tình trạng đầu tư được máy móc hiện đại nhưng không khai thác hết hiệu quả vì thiếu người duy trì và vận hành ổn định hệ thống.