Từ cuốn sổ đến dữ liệu dùng chung
Trong chuỗi cung ứng nông sản, một thông tin tưởng như đơn giản như diện tích sản xuất, ngày xuống giống, lượng vật tư sử dụng hay thời điểm thu hoạch lại liên quan trực tiếp đến kế hoạch thu mua, chế biến và giao hàng. Khi dữ liệu nằm rải rác trong sổ tay, bảng tính hoặc nhiều nhóm trao đổi khác nhau, người quản lý khó có được một bức tranh thống nhất để ra quyết định.
Đây là lý do phần mềm quản lý sản xuất và truy xuất nguồn gốc đang trở thành một trong những lớp công nghệ dễ tiếp cận đối với doanh nghiệp, HTX nông nghiệp. Cơ quan quản lý ngành nông nghiệp cũng xác định việc ứng dụng nhật ký sản xuất điện tử, phần mềm quản lý sản xuất và quản lý vùng nguyên liệu là một nội dung quan trọng trong chuyển đổi số nông nghiệp.
Điểm đáng chú ý là doanh nghiệp không nhất thiết phải số hóa toàn bộ ngay từ đầu. Chỉ cần thống nhất những dữ liệu cốt lõi như ai sản xuất, sản xuất ở đâu, sản lượng bao nhiêu, thời điểm nào và lô hàng đang ở công đoạn nào, nhà quản lý đã có thêm cơ sở để điều phối nguyên liệu, kiểm soát chất lượng và truy xuất khi cần.
HTX quản lý hàng trăm hécta bằng dữ liệu số
Hợp tác xã Dịch vụ Nông nghiệp Thắng Lợi tại Đồng Tháp là một ví dụ. Theo thông tin được công bố tháng 6/2026, HTX có 95 thành viên, quản lý hơn 447 ha sản xuất của 289 hộ nông dân. HTX đã ứng dụng số hóa dữ liệu, nhật ký điện tử và truy xuất nguồn gốc bằng phần mềm FaceFarm trong sản xuất lúa.
Việc thay đổi cách ghi chép giúp dữ liệu sản xuất được tập trung hơn, từ khâu xuống giống, chăm sóc đến thu hoạch. Với một HTX quản lý hàng trăm hécta và hàng trăm hộ sản xuất, đây là cơ sở để ban quản trị theo dõi mùa vụ, kiểm soát quy trình và cung cấp thông tin truy xuất cho sản phẩm thay vì phải tổng hợp thủ công từ nhiều nguồn.
Một mô hình khác là Hợp tác xã Nông nghiệp Công nghệ cao Kim Long. Nguồn thông tin của địa phương cho biết HTX đã áp dụng nhật ký điện tử FaceFarm trong sản xuất. Từ quy mô ban đầu 7 thành viên và 1,7 ha, HTX từng bước mở rộng lên hàng chục thành viên và vùng sản xuất lớn hơn; hoạt động số hóa được triển khai cùng với các giải pháp công nghệ khác trong quá trình tổ chức sản xuất.
Đáng chú ý, số liệu được địa phương công bố cho thấy chi phí sản xuất tại mô hình này giảm khoảng 20%, lượng thuốc bảo vệ thực vật sử dụng giảm 70%. Tuy nhiên, đây là kết quả của tổng thể quá trình ứng dụng khoa học kỹ thuật và công nghệ trong sản xuất, không nên quy toàn bộ mức giảm này cho riêng phần mềm FaceFarm.
Phần mềm chỉ hiệu quả khi dữ liệu được cập nhật đều
Từ những mô hình trên, bài toán quan trọng không nằm ở việc doanh nghiệp lựa chọn phần mềm càng nhiều chức năng càng tốt, mà là thiết kế được quy trình dữ liệu phù hợp với quy mô thực tế. Một HTX có thể bắt đầu bằng nhật ký điện tử và quản lý vùng nguyên liệu; doanh nghiệp chế biến có thể bổ sung quản lý lô hàng, kho, đơn hàng và giao nhận khi quy mô tăng lên.
Định hướng này cũng phù hợp với Đề án phát triển vùng nguyên liệu nông lâm thủy sản giai đoạn 2026–2030. Quyết định 3411/QĐ-BNNMT đặt mục tiêu nâng cao năng lực quản trị số vùng nguyên liệu, trong đó có cơ sở dữ liệu về thành viên, diện tích, sản lượng, mùa vụ, chất lượng, thu hoạch, giao nhận và truy xuất nguồn gốc.
Ở góc độ doanh nghiệp công nghiệp nông thôn, giá trị lớn nhất của phần mềm vì vậy không nằm ở một màn hình nhiều biểu đồ, mà ở việc biến những thông tin rời rạc thành dữ liệu có thể sử dụng chung. Khi người thu mua biết lượng nguyên liệu sắp về, bộ phận sản xuất biết nguồn nguyên liệu đang ở đâu, kho biết lượng hàng còn lại và người phụ trách bán hàng nắm được tiến độ giao, chuỗi vận hành sẽ giảm phụ thuộc vào việc hỏi lại từng bộ phận.
Quan trọng hơn, dữ liệu phải được cập nhật đúng và đều. Phần mềm không thể thay thế quy trình quản lý nếu người sử dụng nhập thiếu, nhập chậm hoặc không thống nhất cách ghi nhận. Với doanh nghiệp và HTX quy mô vừa và nhỏ, bắt đầu từ một hệ thống đơn giản, ít thao tác nhưng được sử dụng thường xuyên có thể là bước đầu để hình thành nền tảng quản trị chuỗi cung ứng bằng dữ liệu.