El Niño có thể duy trì cường độ rất mạnh
Theo Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn quốc gia, từ tuần thứ hai của tháng 9/2026, El Niño bước vào giai đoạn rất mạnh. Trong thời kỳ tháng 10–12/2026, hiện tượng này được dự báo gần như chắc chắn tiếp tục duy trì cường độ rất mạnh và có khả năng đạt cực đại.
Diễn biến này được đánh giá có nét tương đồng với mùa khô 2015–2016, thời kỳ từng xảy ra tình trạng hạn hán và xâm nhập mặn nghiêm trọng tại Việt Nam.
Từ tháng 1–3/2027, El Niño nhiều khả năng vẫn duy trì ở cường độ rất mạnh, dù xác suất và cường độ có xu hướng giảm dần. Các đài khí tượng thế giới cũng chưa loại trừ khả năng hiện tượng này tiếp tục duy trì đến nửa đầu mùa hè năm 2027.
El Niño thường làm gia tăng nguy cơ nền nhiệt cao, nắng nóng, khô hạn và thiếu hụt nguồn nước, đặc biệt trong mùa khô. Sự thay đổi của hoàn lưu khí quyển cũng có thể ảnh hưởng đến phân bố mưa, hoạt động của bão và áp thấp nhiệt đới.
Tuy nhiên, El Niño mạnh không đồng nghĩa hoàn toàn với việc không có mưa lớn hay bão mạnh. Theo cơ quan khí tượng, từ nay đến cuối năm 2026, số lượng bão và áp thấp nhiệt đới trên Biển Đông cũng như ảnh hưởng đến đất liền nước ta có khả năng thấp hơn trung bình nhiều năm. Dù vậy, vẫn có thể xuất hiện bão mạnh, mưa cực đoan, lũ, lũ quét hoặc sạt lở đất do tác động đồng thời của các hình thế thời tiết khu vực và điều kiện khí quyển ngắn hạn.
Miền Trung, Tây Nguyên và Nam Bộ là những khu vực cần lưu ý
Theo Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn quốc gia, lượng mưa từ nay đến cuối năm 2026 có xu thế thiếu hụt trên phần lớn cả nước, rõ nhất tại Duyên hải Nam Trung Bộ, Tây Nguyên và Nam Bộ, với mức thiếu hụt phổ biến khoảng 20–40%. Mùa mưa tại những khu vực này cũng có khả năng kết thúc sớm.
Sang những tháng đầu năm 2027, các khu vực trên tiếp tục có khả năng ít mưa. Trong khi đó, nền nhiệt cao và nắng nóng xuất hiện sớm có thể làm gia tăng nhu cầu sử dụng nước cũng như lượng bốc thoát hơi.
Vì vậy, trong các tháng mùa khô đầu năm 2027, nguy cơ hạn hán, thiếu nước và xâm nhập mặn tại Duyên hải Nam Trung Bộ, Tây Nguyên và Nam Bộ được đánh giá ở mức rất cao.
Ông Mai Văn Khiêm, Giám đốc Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn quốc gia, cho biết tác động của El Niño không xuất hiện đồng đều trên cả nước mà có xu hướng rõ hơn tại miền Trung, Tây Nguyên và Nam Bộ.
Tại Duyên hải Nam Trung Bộ và Tây Nguyên, một số khu vực có thể bắt đầu xuất hiện dấu hiệu khô hạn từ cuối năm 2026. Nguy cơ hạn và thiếu nước sau đó có xu hướng gia tăng trong những tháng đầu năm 2027.
Duyên hải Nam Trung Bộ vốn thường chịu áp lực về nguồn nước trong mùa khô, nhất là tại những khu vực phụ thuộc vào hồ chứa nhỏ hoặc có hệ thống công trình thủy lợi hạn chế.
Trong khi đó, Tây Nguyên là vùng sản xuất tập trung nhiều cây công nghiệp và cây ăn quả lâu năm, với nhu cầu nước lớn và chu kỳ sản xuất kéo dài. Tình trạng thiếu nước kéo dài vì vậy có thể gây áp lực đối với việc duy trì sản xuất.
Hạn, thiếu nước và xâm nhập mặn cùng tạo áp lực tại Nam Bộ
Đối với Nam Bộ, nguy cơ cần được nhìn nhận đồng thời ở ba khía cạnh: hạn, thiếu nước và xâm nhập mặn.
Khi nguồn nước ngọt từ thượng nguồn giảm, kết hợp với triều cường và điều kiện dòng chảy, nước mặn có thể xâm nhập sâu theo các cửa sông.
Theo ông Mai Văn Khiêm, trong những tháng cao điểm của mùa khô, theo kịch bản đang được theo dõi, vùng có độ mặn từ 4 g/l trở lên có thể ảnh hưởng sâu trong các đợt triều cường, tùy từng thời điểm và từng hệ thống sông.
Diễn biến này có thể tạo thêm áp lực đối với sản xuất lúa, cây ăn quả và nuôi trồng thủy sản. Do đó, việc theo dõi độ mặn, chủ động lấy nước và trữ nước ngọt trước các đợt triều cường có ý nghĩa quan trọng đối với sản xuất.
Về thời gian, nguy cơ hạn hán và thiếu nước được dự báo tăng dần từ cuối năm 2026, rõ nét hơn từ tháng 1/2027 và có khả năng đạt mức cao trong khoảng tháng 2–4/2027 tại nhiều khu vực miền Trung, Tây Nguyên và Nam Bộ.
Trong đó, tháng 2 và tháng 3/2027 là giai đoạn cần đặc biệt lưu ý do nhiều khu vực có nguy cơ thiếu nước cao, thậm chí xuất hiện hạn khắc nghiệt. Sang tháng 4, một số khu vực phía Bắc có dấu hiệu cải thiện, nhưng miền Trung, Tây Nguyên và Nam Bộ vẫn có thể chịu áp lực về nguồn nước. Đến tháng 5, nguy cơ vẫn còn tại một số khu vực.
Chủ động nguồn nước, điều chỉnh sản xuất
Trước nguy cơ El Niño kéo dài, yêu cầu quan trọng được đặt ra là chủ động ứng phó từ trước mùa khô, thay vì chờ đến khi hạn hán, thiếu nước hoặc xâm nhập mặn xảy ra mới triển khai giải pháp.
Theo ông Mai Văn Khiêm, các địa phương cần rà soát, cân đối và chủ động tích trữ nguồn nước từ hồ chứa, ao, đập đến hệ thống thủy lợi. Đồng thời, cần xác định sớm những khu vực có nguy cơ thiếu nước cao để xây dựng phương án phân bổ nước phù hợp, ưu tiên cho những thời kỳ sản xuất quan trọng.
Lịch thời vụ cũng cần được điều chỉnh theo khả năng cung cấp nước thực tế. Với những khu vực được dự báo thiếu nước nghiêm trọng, cần cân nhắc thời điểm xuống giống, diện tích sản xuất và cơ cấu cây trồng, tránh duy trì lịch sản xuất cứng nhắc khi điều kiện nguồn nước đã thay đổi.
Đối với cây trồng, việc lựa chọn giống phù hợp với điều kiện hạn, tăng cường tưới tiết kiệm, giữ ẩm đất và sử dụng nước hiệu quả cần được chú trọng. Với cây công nghiệp và cây ăn quả lâu năm, phương án bảo đảm nguồn nước trong các giai đoạn sinh trưởng nhạy cảm càng cần được tính toán sớm.
Tại Đồng bằng sông Cửu Long, giải pháp ứng phó cần đồng thời tính đến cả hạn và mặn. Người dân cần theo dõi diễn biến độ mặn, kiểm tra chất lượng nước trước khi đưa vào ruộng, vườn hoặc ao nuôi; chủ động trữ nước ngọt và tranh thủ lấy nước khi điều kiện cho phép, nhất là trước các đợt triều cường.
“Khi chúng ta biết trước nguy cơ thiếu nước ở đâu, xảy ra vào thời điểm nào và tác động đến nhóm sản xuất nào thì hoàn toàn có thể điều chỉnh lịch thời vụ, cơ cấu sản xuất, kế hoạch tưới và tích trữ nước để giảm thiểu thiệt hại”, ông Khiêm nói.
Cần chuẩn bị sớm cho mùa khô 2026–2027
Diễn biến El Niño trong những tháng tới vẫn cần tiếp tục được theo dõi, đặc biệt tại các khu vực có nguy cơ cao về thiếu nước. Với sản xuất nông nghiệp, việc cập nhật dự báo khí tượng thủy văn và chuyển hóa thông tin dự báo thành kế hoạch sản xuất cụ thể sẽ có ý nghĩa quan trọng.
Chủ động nguồn nước, điều chỉnh lịch thời vụ, lựa chọn cơ cấu cây trồng phù hợp và theo dõi xâm nhập mặn là những nội dung cần được tính toán từ sớm, nhất là tại Duyên hải Nam Trung Bộ, Tây Nguyên và Nam Bộ trong mùa khô 2026–2027.