Doanh nghiệp nông thôn đang thay đổi cách làm OCOP như thế nào?

Sau hơn 7 năm triển khai, Chương trình Mỗi xã một sản phẩm (OCOP) đã trở thành động lực quan trọng thúc đẩy phát triển kinh tế nông thôn trên phạm vi cả nước. Nếu như giai đoạn đầu, nhiều chủ thể chủ yếu tập trung hoàn thiện sản phẩm để đạt hạng sao, thì hiện nay, ngày càng nhiều doanh nghiệp đã chủ động thay đổi tư duy, xem OCOP là nền tảng để xây dựng thương hiệu và chinh phục thị trường.

Sự chuyển mình ấy đang tạo nên diện mạo mới cho khu vực kinh tế nông thôn, nơi những đặc sản địa phương không chỉ được nâng tầm về chất lượng mà còn từng bước khẳng định vị thế trên thị trường trong nước và quốc tế.

Doanh nghiệp nông thôn: Từ sản xuất nhỏ lẻ đến phát triển theo chuỗi giá trị

Một trong những thay đổi rõ nét nhất của các doanh nghiệp nông thôn hiện nay là chuyển từ tư duy sản xuất nhỏ lẻ sang phát triển theo chuỗi giá trị khép kín.

Thay vì chỉ tập trung vào khâu sản xuất, nhiều doanh nghiệp đã chủ động xây dựng vùng nguyên liệu ổn định, liên kết với nông dân và hợp tác xã nhằm kiểm soát chất lượng đầu vào, đồng thời đầu tư máy móc, công nghệ chế biến để gia tăng giá trị sản phẩm.

Điển hình như Công ty TNHH Đầu tư Xây dựng và Thương mại Việt Tú (Quảng Ninh). Từ vùng nguyên liệu chè được quy hoạch bài bản tại xã Đường Hoa, doanh nghiệp đã đầu tư đồng bộ công nghệ chế biến, đóng gói hiện đại, xây dựng hệ thống quản lý chất lượng theo các tiêu chuẩn quốc tế nhằm tạo ra những dòng trà cao cấp phục vụ thị trường trong và ngoài nước.

Đặc biệt, tại đợt đánh giá, phân hạng sản phẩm OCOP cấp quốc gia năm 2025 vừa được công bố vào tháng 4/2026, doanh nghiệp có 6 sản phẩm trà được công nhận đạt OCOP 5 sao quốc gia. Nhiều sản phẩm của Việt Tú cũng từng giành giải thưởng quốc tế The Golden Leaf Awards 2024 do Australia Tea Masters tổ chức. Đây là minh chứng rõ nét cho việc doanh nghiệp nông thôn hoàn toàn có thể tạo ra những sản phẩm đạt tiêu chuẩn cao nếu biết đầu tư bài bản vào chất lượng và thương hiệu.

Từ “bán sản phẩm” sang “bán câu chuyện”

Trong bối cảnh cạnh tranh ngày càng gay gắt, chất lượng sản phẩm thôi chưa đủ để tạo nên lợi thế khác biệt. Nhiều doanh nghiệp nông thôn đã chuyển hướng từ “bán sản phẩm” sang “bán câu chuyện”, chú trọng khai thác các giá trị văn hóa, lịch sử và bản sắc vùng miền.

Bao bì, mẫu mã, nhận diện thương hiệu và câu chuyện gắn với sản phẩm ngày càng được đầu tư bài bản hơn. Những giá trị truyền thống, tri thức bản địa hay nét đặc trưng của từng vùng đất đang trở thành yếu tố quan trọng giúp sản phẩm OCOP chinh phục người tiêu dùng.

Xu hướng này không chỉ góp phần gia tăng giá trị sản phẩm mà còn giúp bảo tồn, phát huy các giá trị văn hóa truyền thống của địa phương, tạo nên sự khác biệt trong bối cảnh hội nhập.

Chuyển đổi số và chế biến sâu mở rộng không gian phát triển

Bên cạnh đổi mới tư duy sản xuất, chuyển đổi số đang trở thành "chìa khóa" giúp doanh nghiệp nông thôn mở rộng thị trường.

Nhiều chủ thể đã chủ động ứng dụng công nghệ số trong quản lý sản xuất, truy xuất nguồn gốc, quảng bá và tiêu thụ sản phẩm trên các nền tảng thương mại điện tử. Việc áp dụng mã QR truy xuất nguồn gốc, xây dựng website, đẩy mạnh truyền thông số đang dần trở thành xu hướng phổ biến.

Song song với đó, đầu tư chế biến sâu cũng được xem là giải pháp quan trọng nhằm nâng cao sức cạnh tranh cho sản phẩm OCOP. Thay vì tiêu thụ nguyên liệu thô, nhiều doanh nghiệp nông thôn đã phát triển các sản phẩm có giá trị gia tăng cao, đáp ứng nhu cầu ngày càng đa dạng của thị trường.

Công ty CP Ong Tam Đảo (Honeco) (Vĩnh Phúc) là một ví dụ tiêu biểu. Từ hoạt động nuôi ong truyền thống, doanh nghiệp đã đầu tư công nghệ chế biến hiện đại, phát triển đa dạng các sản phẩm từ mật ong và xây dựng hệ thống quản lý chất lượng chặt chẽ. Đến nay, doanh nghiệp có 4 sản phẩm được công nhận đạt OCOP 5 sao cấp quốc gia. Thành công của Ong Tam Đảo cho thấy, khi chú trọng khoa học công nghệ, xây dựng thương hiệu và phát triển theo chuỗi giá trị, các sản phẩm nông thôn hoàn toàn có khả năng cạnh tranh trên thị trường.

OCOP không chỉ là danh hiệu

Thực tế cho thấy, ngày càng nhiều doanh nghiệp không còn xem OCOP đơn thuần là một chứng nhận chất lượng hay một danh hiệu để quảng bá sản phẩm. Thay vào đó, OCOP đang trở thành động lực để đổi mới tư duy sản xuất, nâng cao năng lực quản trị, xây dựng thương hiệu và mở rộng thị trường.

Từ những cơ sở sản xuất nhỏ giữa làng quê, nhiều doanh nghiệp nông thôn hôm nay đã mạnh dạn đầu tư công nghệ, chuẩn hóa quy trình sản xuất và kể câu chuyện văn hóa thông qua sản phẩm. Hành trình ấy không chỉ làm thay đổi giá trị của một sản phẩm, mà còn góp phần thay đổi diện mạo kinh tế nông thôn Việt Nam trong thời kỳ mới.

Trong bối cảnh hội nhập sâu rộng, chỉ khi đặt chất lượng, đổi mới sáng tạo và nhu cầu thị trường làm trung tâm, các sản phẩm OCOP mới có thể đi xa, góp phần đưa đặc sản Việt trở thành những thương hiệu mạnh của quốc gia.