Khác với hệ thống điện mặt trời mái nhà truyền thống thường yêu cầu lắp đặt cố định, đấu nối dây dẫn phức tạp và cần đến thợ kỹ thuật, điện mặt trời dạng cắm có thiết kế nhỏ gọn hơn, chỉ gồm một hoặc hai tấm pin tích hợp bộ biến tần vi mô (micro-inverter). Người dùng có thể đặt thiết bị ở ban công, sân vườn hoặc không gian ngoài trời rồi cắm trực tiếp vào ổ điện trong nhà mà không cần đi dây bổ sung. Giải pháp này giúp giảm lượng điện tiêu thụ từ lưới quốc gia, qua đó cắt giảm đáng kể hóa đơn tiền điện cho hộ gia đình.
Tiết kiệm chi phí, tăng cường an ninh năng lượng
Trong bối cảnh khủng hoảng chi phí sinh hoạt và giá điện tăng cao, Chính phủ Anh vừa công bố gói biện pháp năng lượng sạch mới nhằm củng cố an ninh năng lượng quốc gia. Điểm đáng chú ý là việc cho phép phổ biến điện mặt trời dạng cắm trên toàn lãnh thổ, dự kiến sẽ được bán tại các chuỗi bán lẻ lớn như Lidl và Sainsbury’s trong thời gian tới.
Theo báo cáo thị trường, Đức hiện là quốc gia dẫn đầu xu hướng này với hơn 1 triệu hệ thống được đăng ký chính thức, trong khi số lượng thực tế có thể lên tới 4 triệu do nhiều thiết bị chưa đăng ký. Các thị trường như Pháp, Tây Ban Nha, Hà Lan và Mỹ cũng ghi nhận tốc độ tăng trưởng mạnh. Tại Anh, sản phẩm của EcoFlow – một trong những nhà cung cấp lớn – thậm chí đã “cháy hàng” trực tuyến trước khi chính phủ đưa ra thông báo chính thức.
Dù vậy, Chính phủ Anh vẫn khuyến cáo người dân cần kiểm tra hệ thống điện trong nhà trước khi lắp đặt để bảo đảm an toàn. Viện Kỹ thuật và Công nghệ Anh (IET) cho rằng việc rà soát dây dẫn và ổ cắm điện là cần thiết nhằm hạn chế rủi ro trong quá trình sử dụng.
Theo dữ liệu từ Hệ thống Thông tin Địa lý Quang điện của Ủy ban châu Âu (PVGIS), các tấm pin đặt theo hướng Nam với góc nghiêng khoảng 40 độ có thể tạo ra khoảng 820 kWh điện mỗi năm tại London. Tuy nhiên, sản lượng thực tế thường thấp hơn do điều kiện lắp đặt không tối ưu hoặc bị che bóng. Báo cáo của Solar Power Europe cho biết sản lượng có thể giảm từ 30 – 60% so với mức tối ưu.
Nếu hộ gia đình sử dụng trực tiếp khoảng 90% sản lượng điện tạo ra, hệ thống có thể đáp ứng khoảng 15% nhu cầu điện sinh hoạt mỗi năm. Người dùng cũng có thể tối ưu hiệu quả bằng cách vận hành các thiết bị như máy giặt, máy rửa bát vào khung giờ nắng mạnh từ 10 giờ sáng đến 3 giờ chiều.
Với mức giá điện dự báo khoảng 27 pence/kWh vào tháng 7/2026, một hệ thống công suất 800W có thể giúp tiết kiệm khoảng 110 bảng Anh mỗi năm. Trong khi đó, chi phí đầu tư ban đầu chỉ khoảng 500 bảng, đồng nghĩa thời gian hoàn vốn khoảng 5 năm. Với tuổi thọ trung bình 15 năm, tổng lợi ích tài chính có thể lên tới hơn 1.100 bảng Anh.
Trong trường hợp giá điện tiếp tục tăng mạnh như giai đoạn khủng hoảng khí đốt năm 2022, khoản tiết kiệm có thể đạt tới 140 bảng mỗi năm, rút ngắn thời gian hoàn vốn xuống dưới 4 năm. Ngoài ra, khi giá tấm pin và bộ biến tần tiếp tục giảm, lợi ích kinh tế cho người dùng càng trở nên hấp dẫn hơn.
Mở rộng cơ hội tiếp cận năng lượng sạch
Dù tác động tổng thể đến sản lượng điện quốc gia còn khiêm tốn, điện mặt trời dạng cắm lại mang ý nghĩa lớn về mặt xã hội và phân phối lợi ích. Nếu khoảng 3 triệu hộ gia đình tại Anh áp dụng mô hình này – tương đương mức triển khai hiện nay của Đức – tổng sản lượng điện tạo ra sẽ đạt khoảng 1,2 TWh mỗi năm, đồng thời giúp các hộ dân tiết kiệm hơn 330 triệu bảng Anh và giảm phụ thuộc vào khí hóa lỏng nhập khẩu.
Quan trọng hơn, công nghệ này đang mở ra cơ hội tiếp cận năng lượng sạch cho những nhóm dân cư trước đây gần như bị “đứng ngoài cuộc chơi”. Tại Anh, khoảng 1/3 số hộ gia đình là người thuê nhà, không có quyền lắp đặt hệ thống điện mặt trời cố định hoặc cải tạo mái nhà. Các hộ sống trong chung cư hay nhà có kết cấu không phù hợp cũng gặp rào cản tương tự.
Điện mặt trời dạng cắm đã phần nào tháo gỡ những hạn chế đó nhờ chi phí đầu tư thấp, không cần can thiệp xây dựng, không phải xin phép chủ nhà và có thể tháo dỡ dễ dàng khi chuyển nơi ở. Điều này giúp năng lượng sạch không còn là “đặc quyền” của các hộ có điều kiện kinh tế cao hay sở hữu nhà riêng, mà dần trở thành lựa chọn khả thi cho nhiều nhóm dân cư khác nhau.
Có thể thấy, điện mặt trời dạng cắm không chỉ là một thiết bị công nghệ mới, mà còn là giải pháp góp phần dân chủ hóa quá trình chuyển dịch năng lượng, giúp hàng triệu hộ gia đình tham gia trực tiếp vào xu hướng phát triển xanh và bền vững trên toàn cầu./.
Thúy Hà
