Cuộc đua trí tuệ nhân tạo (AI) lâu nay thường được nhắc đến với những tên tuổi lớn của Mỹ như Google, Meta, OpenAI hay Anthropic. Tuy nhiên, ở một thước đo khác của thị trường – mức độ phổ biến của các mô hình AI nguồn mở – Alibaba đang nổi lên với những con số đáng chú ý.
Theo dữ liệu từ Hugging Face được Digital Trends dẫn lại, các mô hình thuộc hệ sinh thái Qwen của Alibaba đã đạt hơn 3 tỷ lượt tải trong vòng sáu tháng. Trong khi đó, tính trong năm 2026, các mô hình của Google ghi nhận khoảng 418 triệu lượt tải, còn Meta đạt khoảng 227 triệu.
Khoảng cách này cho thấy Qwen đang có mức độ tiếp cận đáng kể trong cộng đồng phát triển AI. Tuy nhiên, số lượt tải không đồng nghĩa các mô hình của Alibaba đã vượt Google hay Meta về chất lượng hoặc năng lực công nghệ.
Lượt tải chủ yếu phản ánh số lần các nhà phát triển lấy mô hình về để sử dụng, nghiên cứu, tùy chỉnh hoặc xây dựng sản phẩm. Hugging Face cũng lưu ý dữ liệu này không phản ánh đầy đủ thị phần thương mại, lượng sử dụng thông qua API hay những hệ thống AI được triển khai trên hạ tầng riêng.
Sức hút từ khả năng tải về và tùy biến
Dù không phải thước đo toàn diện về sức mạnh AI, hơn 3 tỷ lượt tải của Qwen vẫn phản ánh một chuyển động đáng chú ý trên thị trường.
Thay vì chỉ sử dụng các mô hình AI quy mô lớn thông qua hạ tầng và dịch vụ của những tập đoàn công nghệ, một bộ phận ngày càng lớn nhà phát triển và doanh nghiệp muốn có khả năng tải mô hình về, tùy chỉnh và triển khai phù hợp với nhu cầu riêng.
Đây cũng là hướng đi mà Alibaba đang khai thác mạnh.
Hãng đã phát hành hàng trăm mô hình với nhiều kích thước và cấu hình khác nhau. Một số phiên bản nhỏ có thể hoạt động trên phần cứng phổ thông, trong khi những mô hình lớn hơn hướng đến các tác vụ phức tạp, đòi hỏi năng lực xử lý cao.
Cách tiếp cận này tạo nên một hệ sinh thái đa dạng, cho phép nhà phát triển lựa chọn mô hình phù hợp với bài toán, năng lực hạ tầng và chi phí thay vì phụ thuộc vào một lựa chọn duy nhất.
Đặc biệt, đối với doanh nghiệp muốn chủ động kiểm soát dữ liệu, hạ tầng và cách vận hành hệ thống AI, khả năng triển khai và tùy biến mô hình trở thành một yếu tố ngày càng quan trọng.
AI Trung Quốc gia tăng sức ép trong cuộc đua mô hình mở
Sự phổ biến của Qwen cũng phản ánh một mặt trận cạnh tranh ngày càng rõ nét giữa các mô hình mở và những hệ thống AI được cung cấp chủ yếu thông qua dịch vụ hoặc API.
Google, OpenAI và Anthropic chủ yếu đưa các mô hình tiên tiến tới người dùng dưới dạng dịch vụ hoặc API. Trong khi đó, mô hình nguồn mở hoặc mở trọng số mang đến cho doanh nghiệp và lập trình viên nhiều quyền kiểm soát hơn đối với quá trình triển khai và tùy chỉnh.
Meta cũng đang điều chỉnh chiến lược trong bối cảnh cạnh tranh mới. Hãng đã công bố Muse Glimmer, mô hình mở trọng số được thiết kế để xử lý các tác vụ AI trên máy tính cá nhân, đồng thời chuẩn bị phát hành Muse Spark 1.2.
CEO Mark Zuckerberg tiếp tục nhấn mạnh vai trò của AI mở trong việc đưa công nghệ tới phạm vi người dùng rộng hơn.
Ở chiều ngược lại, các doanh nghiệp AI Trung Quốc đang gia tăng hiện diện trong phân khúc mô hình mở. Những mô hình có chi phí thấp và khả năng tùy biến cao đang thu hút sự quan tâm của cộng đồng phát triển quốc tế.
Reuters nhận định xu hướng này đang tạo thêm sức ép cạnh tranh đối với các doanh nghiệp Mỹ, thúc đẩy họ tăng tốc phát triển những sản phẩm có đặc tính tương tự.
Cuộc đua AI không còn chỉ nằm ở mô hình mạnh nhất
Trong nhiều năm, sức mạnh của các mô hình AI thường được so sánh thông qua quy mô tham số, khả năng suy luận hoặc kết quả trên các bài kiểm tra benchmark. Tuy nhiên, sự nổi lên của Qwen cho thấy thị trường đang hình thành thêm một thước đo khác: mô hình nào được cộng đồng sử dụng rộng rãi và dễ dàng đưa vào ứng dụng thực tế.
Với nhà phát triển và doanh nghiệp, một mô hình AI không nhất thiết phải dẫn đầu mọi bảng xếp hạng mới trở thành lựa chọn hấp dẫn. Chi phí vận hành, khả năng triển khai trên hạ tầng riêng, mức độ tùy biến và quyền kiểm soát dữ liệu có thể ảnh hưởng trực tiếp đến quyết định sử dụng.
Bởi vậy, việc Qwen vượt Google và Meta về lượt tải không đơn thuần là cuộc so sánh những con số trên Hugging Face.
Đằng sau đó là dấu hiệu cho thấy cuộc cạnh tranh AI đang dịch chuyển từ câu hỏi “mô hình nào mạnh nhất” sang cả câu hỏi “mô hình nào dễ tiếp cận, dễ triển khai và phù hợp nhất với nhu cầu thực tế”.
Trong mặt trận mới này, sự gia tăng ảnh hưởng của các mô hình AI Trung Quốc đang trở thành một yếu tố mà những tập đoàn công nghệ lớn của Mỹ khó có thể bỏ qua.