Thời lượng sử dụng ChatGPT ở thanh thiếu niên
OpenAI vừa công bố báo cáo đầu tiên về mức độ sử dụng ChatGPT của thanh thiếu niên, trong bối cảnh tác động của chatbot trí tuệ nhân tạo (AI) đối với người dùng trẻ ngày càng nhận được sự quan tâm.
Theo số liệu do công ty công bố, thanh thiếu niên trung bình sử dụng ChatGPT chưa đến 15 phút mỗi ngày. Tỷ lệ người dùng có các phiên tương tác kéo dài hơn 3 giờ chưa đến 2%.
OpenAI cũng cho biết, trong gần một nửa số cuộc trò chuyện của thanh thiếu niên, hệ thống xuất hiện lời nhắc nghỉ giải lao. Sau đó, người dùng đã nghỉ hoặc kết thúc cuộc trò chuyện trong vòng 5 phút.
Theo OpenAI, những số liệu này cho thấy các biện pháp kiểm soát thời gian sử dụng ChatGPT dành cho người dùng trẻ có thể đang phát huy tác dụng. Tuy nhiên, đây là đánh giá từ phía doanh nghiệp cung cấp nền tảng, cần được xem xét cùng các thông tin và kết quả đánh giá độc lập khác.
Mở rộng các tính năng hỗ trợ học tập
Bên cạnh việc kiểm soát thời lượng sử dụng, OpenAI đang phát triển các tính năng nhằm tăng cường khả năng hỗ trợ học tập cho thanh thiếu niên.
Theo công ty, những người dùng được tiếp cận phiên bản ChatGPT dành riêng cho thanh thiếu niên có xu hướng gửi nhiều tin nhắn liên quan đến giáo dục hơn. Nhóm này cũng sử dụng các công cụ trực quan hóa kiến thức và chế độ học tập (Study Mode).
OpenAI đồng thời nghiên cứu những công cụ hỗ trợ học sinh chuẩn bị hồ sơ đại học, theo dõi yêu cầu, thời hạn và các thủ tục liên quan đến hỗ trợ tài chính. Một số tính năng khác, như thẻ ghi nhớ (flashcard) và công cụ tạo câu hỏi trắc nghiệm, cũng được dự kiến bổ sung.
ChatGPT dành cho thanh thiếu niên bắt đầu được triển khai từ tháng 8. Theo thông tin được công bố, chế độ này được kích hoạt dựa trên thông tin độ tuổi hoặc khi hệ thống xác định người dùng dưới 18 tuổi. Nền tảng cũng cho phép phụ huynh thiết lập quyền kiểm soát và hạn chế một số nội dung nhạy cảm.
Những tính năng trên hướng đến việc tạo môi trường sử dụng AI phù hợp hơn với người dùng trẻ, đồng thời mở rộng khả năng ứng dụng công nghệ trong học tập. Tuy vậy, hiệu quả thực tế còn phụ thuộc vào khả năng vận hành của các cơ chế bảo vệ và cách người dùng tương tác với nền tảng.
Những quan ngại về cơ chế bảo vệ người dùng trẻ
Dù các nền tảng AI đang tăng cường tính năng dành cho thanh thiếu niên, hiệu quả của những biện pháp bảo vệ vẫn là chủ đề được các tổ chức độc lập quan tâm.
Trong báo cáo công bố ngày 7/10, tổ chức phi lợi nhuận Common Sense Media cho rằng ChatGPT dành cho thanh thiếu niên, trong một số trường hợp được kiểm thử, thông báo cho phụ huynh muộn hoặc không thông báo khi tài khoản xuất hiện các cuộc trò chuyện liên quan đến tự tử, tự gây tổn thương hoặc rối loạn ăn uống.
Báo cáo dựa trên hơn 10 tài khoản được tạo để kiểm thử. Theo tổ chức này, chatbot chưa nhất quán trong việc đề xuất người dùng liên hệ với đường dây hỗ trợ khẩn cấp hoặc tìm kiếm sự trợ giúp từ chuyên gia.
Trước những nhận định trên, người phát ngôn OpenAI cho rằng kết quả kiểm thử “không phản ánh chính xác” cách thức hoạt động của các biện pháp bảo vệ dành cho thanh thiếu niên trên ChatGPT.
Do yêu cầu bảo mật và quy mô triển khai, quá trình liên kết tài khoản giữa phụ huynh và thanh thiếu niên, cũng như kích hoạt cảnh báo an toàn, có thể mất vài giờ. OpenAI cho rằng một số thử nghiệm của Common Sense Media có thể đã được tiến hành và kết thúc trước khi các tính năng kiểm soát của phụ huynh được kích hoạt đầy đủ.
Như vậy, hai bên đưa ra những đánh giá khác nhau về hiệu quả của các cơ chế bảo vệ. Các thông tin hiện có cho thấy cần xem xét cả quá trình kích hoạt tính năng, khả năng phát hiện tình huống rủi ro và tính nhất quán của hệ thống cảnh báo.
Cân bằng giữa lợi ích học tập và yêu cầu an toàn
Việc ứng dụng AI trong học tập mở ra thêm phương thức tiếp cận kiến thức, hỗ trợ ôn tập và cá nhân hóa quá trình học. Tuy nhiên, với nhóm người dùng chưa thành niên, lợi ích công nghệ cần đi cùng các biện pháp bảo vệ phù hợp.
Thời lượng sử dụng trung bình thấp hay sự hiện diện của lời nhắc nghỉ giải lao chưa đủ để đánh giá toàn diện mức độ an toàn của một nền tảng. Khả năng xử lý các cuộc trò chuyện nhạy cảm, thông báo kịp thời cho phụ huynh và hướng người dùng đến sự trợ giúp phù hợp cũng là những yếu tố quan trọng.
Những thông tin trái chiều giữa OpenAI và Common Sense Media cho thấy việc phát triển AI dành cho thanh thiếu niên không chỉ dừng ở việc bổ sung tính năng học tập hoặc kiểm soát thời gian sử dụng. Các nền tảng cần tiếp tục hoàn thiện cơ chế cảnh báo, tăng độ tin cậy của các biện pháp bảo vệ và tạo điều kiện để phụ huynh đồng hành cùng con trong quá trình sử dụng công nghệ.
Đối với gia đình và nhà trường, việc hướng dẫn thanh thiếu niên sử dụng AI có mục đích, biết đánh giá thông tin và tìm kiếm sự trợ giúp khi gặp nội dung đáng lo ngại cũng đóng vai trò quan trọng. Đây là cơ sở để khai thác lợi ích của công nghệ, đồng thời hạn chế những rủi ro có thể phát sinh trong môi trường số.