Kim ngạch xuất nhập khẩu tăng mạnh, cán cân thương mại vẫn chịu sức ép
Theo số liệu thống kê sơ bộ của Cục Hải quan, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu hàng hóa trong 15 ngày đầu tháng 10 đạt 56,68 tỷ USD, giảm 9,4% so với nửa cuối tháng 9. Dù giảm so với kỳ liền trước, tính chung từ đầu năm đến hết ngày 15/10, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu của cả nước đạt 945,07 tỷ USD, tăng 31,4% so với cùng kỳ năm 2025.
Trong đó, kim ngạch xuất khẩu nửa đầu tháng 10 đạt 29,25 tỷ USD, giảm 12,5% so với nửa cuối tháng 9. Lũy kế đến ngày 15/10, xuất khẩu đạt 463,7 tỷ USD, tăng 25,9% so với cùng kỳ năm trước.
Ở chiều ngược lại, kim ngạch nhập khẩu trong 15 ngày đầu tháng 10 đạt 27,43 tỷ USD, giảm 5,9% so với kỳ trước. Tính từ đầu năm đến hết ngày 15/10, tổng trị giá nhập khẩu đạt 481,37 tỷ USD, tăng 37,2% so với cùng kỳ năm 2025.
Như vậy, trong nửa đầu tháng 10, Việt Nam ghi nhận xuất siêu 1,82 tỷ USD. Tuy nhiên, tính lũy kế từ đầu năm đến ngày 15/10, nhập khẩu vẫn cao hơn xuất khẩu khoảng 17,67 tỷ USD. Diễn biến này cho thấy dù hoạt động xuất khẩu tiếp tục tăng trưởng, tốc độ tăng của nhập khẩu vẫn nhanh hơn, tạo sức ép lên cán cân thương mại.
Theo phân tích của Chứng khoán MB (MBS), cán cân thương mại hàng hóa đã ghi nhận chuyển biến tích cực trong tháng 9, khi xuất khẩu phục hồi và đưa Việt Nam trở lại trạng thái xuất siêu 1,27 tỷ USD sau chuỗi 9 tháng nhập siêu. Xu hướng xuất siêu tiếp tục được duy trì trong nửa đầu tháng 10.
Một trong những động lực đáng chú ý là nhóm hàng điện tử, máy tính và linh kiện. Trong tháng 9, kim ngạch xuất khẩu nhóm hàng này tăng 112,7% so với cùng kỳ năm trước, chiếm 38% tổng kim ngạch xuất khẩu. Kết quả này cho thấy vai trò nổi bật của nhóm hàng công nghệ trong hoạt động thương mại của Việt Nam.
MBS kỳ vọng xuất khẩu tiếp tục duy trì mức tăng trưởng hai chữ số đến cuối năm, nhờ nhu cầu đầu tư vào trí tuệ nhân tạo (AI) thúc đẩy thương mại toàn cầu. Cùng với đó, việc đa dạng hóa thị trường xuất khẩu sang Liên minh châu Âu (EU), Hàn Quốc và thúc đẩy đàm phán các hiệp định thương mại tự do (FTA) mới được kỳ vọng sẽ tạo thêm dư địa cho hàng hóa Việt Nam. Trên cơ sở này, MBS dự báo tăng trưởng xuất khẩu cả năm 2026 đạt khoảng 24,5–26%.
Nhập khẩu tiếp tục tăng, triển vọng cán cân thương mại còn nhiều thách thức
Ở chiều nhập khẩu, MBS nhận định tốc độ tăng trưởng có thể hạ nhiệt vào cuối năm, khi nguyên liệu đầu vào nhập khẩu trong những tháng trước được đưa vào sản xuất, tạo thành hàng hóa phục vụ mùa cao điểm sản xuất và xuất khẩu.
Dù vậy, kim ngạch nhập khẩu cả năm vẫn được dự báo tăng cao. Một trong những yếu tố được MBS đề cập là chi phí vận chuyển gia tăng trong bối cảnh giá dầu duy trì ở mức cao. MBS dự báo giá dầu Brent bình quân năm 2026 đạt khoảng 85 USD/thùng, cao hơn đáng kể so với mức 68,7 USD/thùng của năm 2025.
Bên cạnh đó, Việt Nam dự kiến tiếp tục tăng nhập khẩu hàng hóa từ Mỹ nhằm thu hẹp thặng dư thương mại với thị trường này. Nhu cầu nhập khẩu máy móc, thiết bị và dây chuyền công nghệ cũng được kỳ vọng tăng để phục vụ mở rộng sản xuất và đầu tư hạ tầng.
Từ những yếu tố trên, MBS dự báo nhập khẩu năm 2026 tăng 32,6–33,7%. Nếu tốc độ tăng nhập khẩu tiếp tục cao hơn xuất khẩu, cán cân thương mại cả năm có thể thâm hụt khoảng 10–12 tỷ USD.
Dự báo này cho thấy quy mô thương mại của Việt Nam đang mở rộng nhanh, nhưng tăng trưởng kim ngạch xuất nhập khẩu không đồng nghĩa với việc cán cân thương mại được cải thiện tương ứng. Diễn biến nhập khẩu, đặc biệt là nhu cầu nguyên liệu, máy móc và năng lượng, sẽ tiếp tục là yếu tố cần theo dõi trong những tháng cuối năm.
Triển vọng tăng trưởng kinh tế và những yếu tố cần theo dõi
Về triển vọng kinh tế, MBS dự báo GDP Việt Nam năm 2026 có thể tăng trưởng 9–9,5%. Tuy nhiên, theo đánh giá của đơn vị này, nền kinh tế vẫn đối mặt với một số thách thức đáng chú ý.
Thứ nhất, nhập khẩu tăng nhanh hơn xuất khẩu khiến cán cân thương mại hàng hóa chịu sức ép. Tính đến hết tháng 9, mức nhập siêu của Việt Nam đạt 19,4 tỷ USD. Dù cán cân thương mại có chuyển biến tích cực trong tháng 9 và nửa đầu tháng 10, xu hướng nhập siêu lũy kế vẫn cho thấy cần tiếp tục theo dõi tương quan giữa hai chiều xuất nhập khẩu.
Thứ hai, rủi ro lạm phát có thể gia tăng khi chỉ số giá tiêu dùng (CPI) trong 9 tháng đầu năm tăng 4,52%, trong khi giá dầu thế giới vẫn ở mức cao. Giá năng lượng tăng có thể tạo thêm áp lực chi phí đối với hoạt động sản xuất, vận tải và lưu thông hàng hóa.
Thứ ba, xu hướng thắt chặt chính sách tiền tệ trên thế giới có thể thu hẹp dư địa điều hành chính sách tiền tệ của Việt Nam. Theo nội dung phân tích của MBS, diễn biến lãi suất tại các ngân hàng trung ương lớn như Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed), Ngân hàng Trung ương châu Âu (ECB) và Ngân hàng Trung ương Nhật Bản (BOJ) là một trong những yếu tố cần theo dõi.
Bên cạnh các thách thức về kinh tế vĩ mô, triển vọng xuất khẩu cũng chịu sức ép từ nhu cầu quốc tế. Chỉ số nhà quản trị mua hàng (PMI) tháng 9 cho thấy đơn hàng xuất khẩu mới giảm tháng thứ hai liên tiếp. Nếu lạm phát toàn cầu gia tăng trong bối cảnh giá năng lượng duy trì ở mức cao, nhu cầu tiêu dùng và thương mại thế giới có thể suy yếu, ảnh hưởng đến triển vọng xuất khẩu của Việt Nam.
Ở chiều tích cực, dòng vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) giải ngân tiếp tục duy trì đà tăng. Trong 9 tháng đầu năm 2026, vốn FDI giải ngân tăng 12,1% so với cùng kỳ năm trước. Cùng với đó, tiến độ giải ngân đầu tư công được đẩy mạnh. Lũy kế 9 tháng, giải ngân đầu tư công đạt gần 643.000 tỷ đồng, tương đương 62,9% kế hoạch Thủ tướng Chính phủ giao.
Theo MBS, dòng vốn FDI giải ngân tích cực, tiến độ đầu tư công được cải thiện và hoạt động sản xuất sôi động được kỳ vọng tiếp tục là những động lực quan trọng hỗ trợ tăng trưởng kinh tế trong thời gian tới.
Việc kim ngạch xuất nhập khẩu tiến gần mốc 1.000 tỷ USD cho thấy quy mô thương mại của Việt Nam tiếp tục mở rộng. Tuy nhiên, để duy trì đà tăng trưởng bền vững, diễn biến cán cân thương mại, chi phí năng lượng, nhu cầu thị trường thế giới và khả năng hấp thụ nguồn vốn đầu tư sẽ là những yếu tố cần được theo dõi sát trong những tháng cuối năm 2026.