UBND tỉnh Đắk Lắk vừa ban hành Kế hoạch số 443/KH-UBND ngày 23/10/2026 về xử lý, thu hồi đất lâm nghiệp bị lấn, chiếm trên địa bàn. Kế hoạch phân công nhiệm vụ cho chính quyền cấp xã, các sở, ngành và chủ rừng, gắn trách nhiệm người đứng đầu với kết quả thực hiện.
Rà soát đất nông, lâm trường, thay kế hoạch ban hành năm 2024
Theo UBND tỉnh, việc kiểm tra, xử lý đất lâm nghiệp có nguồn gốc từ nông, lâm trường bị lấn chiếm tại một số địa phương chưa được quan tâm đúng mức. Nhiều diện tích do Nhà nước quản lý hoặc giao, cho doanh nghiệp thuê bị lấn chiếm kéo dài nhưng chưa được ngăn chặn, xử lý kịp thời.
Có nơi người dân canh tác, sản xuất, xây nhà trên đất lâm nghiệp và xây dựng công trình trái phép, gây khó khăn cho quản lý đất đai, bảo vệ rừng và hoạt động của các đơn vị được giao đất.
Kế hoạch mới thay thế Kế hoạch số 188/KH-UBND ngày 24/10/2024 của UBND tỉnh Đắk Lắk trước sáp nhập, nhằm phù hợp với mô hình chính quyền địa phương hai cấp.
Phạm vi rà soát gồm đất lâm nghiệp giao cho cộng đồng dân cư, UBND cấp xã quản lý nhưng bị xâm canh, lấn chiếm; đất tại các dự án nông, lâm nghiệp, công ty lâm nghiệp, ban quản lý rừng phòng hộ, rừng đặc dụng, khu bảo tồn thiên nhiên và vườn quốc gia.
Trước khi xác định hành vi vi phạm, tổ công tác phải đối chiếu nguồn gốc pháp lý, ranh giới và hồ sơ địa chính, kiểm tra thực địa để làm rõ người sử dụng, diện tích, thời điểm lấn chiếm và hiện trạng đất.
Mốc 1/7/2014 để phân loại, xem xét điều kiện cấp sổ đỏ
Một nội dung đáng chú ý là yêu cầu chia diện tích bị xâm canh, lấn chiếm tại các đơn vị, dự án thành hai nhóm: trước ngày 1/7/2014 và từ ngày 1/7/2014 trở về sau.
Việc thu hồi phải kết hợp rà soát, giải quyết các trường hợp hộ gia đình, cá nhân sử dụng đất có vi phạm trước ngày 1/7/2014 theo Điều 139 Luật Đất đai 2024. Trong đó có hộ đồng bào dân tộc thiểu số thiếu đất thuộc diện hỗ trợ về đất đai theo Điều 16 của luật này.
Tổ công tác phải lập danh sách, xác định rõ trường hợp đất lấn chiếm được xem xét cấp sổ đỏ và trường hợp không đủ điều kiện. Trên cơ sở đó, UBND cấp xã lập kế hoạch xử lý, thu hồi đối với các trường hợp không đủ điều kiện được xem xét cấp giấy chứng nhận.
Quá trình đánh giá phải căn cứ các quy hoạch, kế hoạch còn hiệu lực, gồm quy hoạch tỉnh, phương án phân bổ và khoanh vùng đất đai, quy hoạch xây dựng, đô thị và nông thôn, quy hoạch lâm nghiệp. Việc đối chiếu quy hoạch khi xem xét cấp sổ đỏ cho đất có nguồn gốc lấn chiếm là nội dung cần được làm rõ trong hồ sơ từng trường hợp.
Với diện tích chưa xác định được người vi phạm, tổ công tác thông báo công khai địa điểm, cây trồng, công trình trên đất và niêm yết tại địa phương. Sau 30 ngày, nếu không có tổ chức, cá nhân đến nhận, cơ quan chức năng lập thủ tục xử lý theo trường hợp không xác định được đối tượng vi phạm.
Ba đợt thu hồi 30% – 30% – 40%, triển khai đến quý III/2028
Trong năm 2026, các xã, phường phải thành lập ban chỉ đạo, tổ công tác và hoàn thành kế hoạch thực hiện trên địa bàn. Chủ tịch UBND xã, phường làm trưởng ban chỉ đạo.
Tổ công tác phải kiểm tra, thống kê đầy đủ đối tượng, diện tích bị lấn chiếm; phân loại điều kiện xem xét cấp giấy chứng nhận và đề xuất giải pháp xử lý. Báo cáo gửi UBND tỉnh qua Sở Nông nghiệp và Môi trường phải hoàn thành trước ngày 31/12/2026.
Đến quý I/2027, cấp xã hoàn thành xét duyệt, thông báo các trường hợp đủ và không đủ điều kiện được xem xét cấp giấy chứng nhận; xử lý vi phạm hành chính đối với trường hợp phải xử lý. Đồng thời, địa phương chuẩn bị điều kiện và xây dựng kế hoạch cưỡng chế đối với trường hợp phải cưỡng chế thu hồi.
Lộ trình tiếp theo được chia thành ba đợt. Từ quý II đến hết quý III/2027, các xã, phường tiến hành cưỡng chế, phấn đấu thu hồi 30% diện tích đất lấn chiếm phải thu hồi trên địa bàn.
Từ quý IV/2027 đến quý I/2028, địa phương thu hồi tiếp 30%. Từ quý II đến quý III/2028, thu hồi 40% diện tích còn lại theo kế hoạch.
Tỉnh yêu cầu triển khai cuốn chiếu, nơi thuận lợi làm trước; chú trọng vận động người dân tự kê khai, tự nguyện trả lại đất đối với trường hợp phải trả, hạn chế áp dụng cưỡng chế. Vi phạm phát sinh sau thống kê phải được phát hiện, ngăn chặn và xử lý ngay.
Chủ rừng phải chịu trách nhiệm, đất thu hồi phải ngăn tái lấn chiếm
Sở Nông nghiệp và Môi trường được giao hướng dẫn nghiệp vụ, tham mưu thành lập tổ công tác cấp tỉnh, theo dõi và tháo gỡ vướng mắc. Nội dung hướng dẫn bao gồm lập hồ sơ xử lý vi phạm, thu hồi đất và xem xét cấp giấy chứng nhận cho trường hợp đủ điều kiện.
Sở Tư pháp phối hợp giải quyết vướng mắc khi áp dụng pháp luật. Sở Tài chính hướng dẫn cân đối kinh phí; Công an tỉnh chỉ đạo phối hợp tuyên truyền, vận động và thực hiện nhiệm vụ xử lý, thu hồi đất.
Đối với đất rừng cho thuê thực hiện dự án, đất giao cho chủ rừng và các đơn vị quản lý, kế hoạch yêu cầu chủ động rà soát, cung cấp hồ sơ và phối hợp kiểm tra thực địa. Các chủ rừng đã được bàn giao hồ sơ ranh giới, đo đạc địa chính phải xác định rõ diện tích bị lấn chiếm gắn với sơ đồ, vị trí.
Chủ rừng, chủ dự án phải chịu trách nhiệm về việc để đất được giao quản lý bị lấn chiếm và kết quả thống kê, báo cáo. Sau thu hồi, địa phương và đơn vị liên quan phải có giải pháp quản lý, sử dụng hiệu quả, tránh tái lấn chiếm.
UBND cấp xã báo cáo tiến độ định kỳ hằng quý, sáu tháng và hằng năm để tỉnh theo dõi, chỉ đạo.
Đăng Thy