Đồ án Quy hoạch chung đô thị 5 phường liền kề gồm Xuân Hương – Đà Lạt, Lâm Viên – Đà Lạt, Cam Ly – Đà Lạt, Xuân Trường – Đà Lạt và Lang Biang – Đà Lạt đến năm 2050 đang được công khai lấy ý kiến cộng đồng dân cư.
Theo thuyết minh, cấu trúc quy hoạch đô thị Đà Lạt tại 5 phường được tổ chức theo mô hình “2 trung tâm – 3 cực phát triển – 2 hành lang liên kết vùng”. Định hướng xuyên suốt là phân bố lại chức năng, dân cư và dịch vụ, giảm áp lực lên lõi lịch sử, đồng thời duy trì rừng, hồ, thung lũng và cảnh quan nông nghiệp.
Xuân Hương: Giữ lõi di sản, giảm áp lực xây dựng quanh hồ
Trong cặp trung tâm chủ đạo, Xuân Hương giữ vai trò trung tâm lịch sử, di sản, văn hóa, thương mại, dịch vụ và du lịch. Hạt nhân tổ chức không gian là hồ Xuân Hương, khu Hòa Bình và hệ thống công trình kiến trúc có giá trị.
Đồ án ưu tiên bảo tồn cấu trúc đô thị, chỉnh trang dân cư, cải thiện giao thông và không gian công cộng. Mật độ, tầng cao và hình thức kiến trúc được kiểm soát để bảo vệ cảnh quan, các điểm nhìn và đường chân trời đô thị.
Với ý tưởng “Thành phố di sản sống”, khu vực trung tâm tiếp tục duy trì chức năng ở, thương mại truyền thống và sinh hoạt cộng đồng. Các công trình có giá trị kiến trúc được khuyến khích tái sử dụng phù hợp cho hoạt động văn hóa, nghệ thuật, trưng bày và dịch vụ du lịch.
Mạng lưới đi bộ, quảng trường, công viên và tuyến phố văn hóa được định hướng kết nối các công trình di sản. Hoạt động nghệ thuật, thương mại và kinh tế ban đêm được tổ chức có kiểm soát, phù hợp hạ tầng và môi trường sống.
Đáng chú ý, các chức năng sử dụng đất lớn hoặc phát sinh giao thông cao được định hướng chuyển sang những trung tâm, cực phát triển khác, giảm sức ép xây dựng lên khu vực hồ Xuân Hương – Hòa Bình.
Lâm Viên: Hình thành trung tâm tri thức, nghiên cứu và đổi mới sáng tạo
Trung tâm thứ hai là Lâm Viên, được định hướng phát triển giáo dục – đào tạo, khoa học – công nghệ, đổi mới sáng tạo, dịch vụ công và kinh tế tri thức.
Các cụm giáo dục, nghiên cứu, y tế và dịch vụ được tổ chức trên nền tảng cơ sở hiện hữu, bố trí xen kẽ với đồi thông, thung lũng và cảnh quan nông nghiệp.
Ý tưởng “Thung lũng tri thức – Đổi mới Đà Lạt” được nghiên cứu cho không gian Lâm Viên – Xuân Trường. Các cơ sở đào tạo, nghiên cứu, thử nghiệm, sản xuất và chuyển giao công nghệ được tổ chức thành chuỗi cụm chức năng chuyên môn hóa.
Trong bối cảnh thu hút đầu tư, tại hội nghị ngày 22/8/2026, Lâm Viên đã giới thiệu khu đô thị đường hồ Xuân Hương – Quốc lộ 27C khoảng 530ha cùng Khu dân cư số 1 quy mô 74,88ha. Đây là các dự án trong danh mục kêu gọi đầu tư được công bố tại thời điểm đó.
Xuân Hương và Lâm Viên tạo thành cặp trung tâm bổ trợ, liên kết bằng giao thông, không gian công cộng và hạ tầng. Lâm Viên đảm nhận các chức năng tri thức, nghiên cứu và dịch vụ đô thị hiện đại.
Cam Ly: Cực văn hóa, nghệ thuật sáng tạo ở phía Tây
Ở phía Tây, Cam Ly được định hướng thành cực văn hóa, nghệ thuật và sáng tạo, kết hợp đô thị sinh thái, du lịch và dịch vụ cộng đồng. Nền tảng tổ chức không gian gồm khu dân cư hiện hữu, suối Cam Ly, các thung lũng và làng hoa.
Ba khu vực được phân định gồm đô thị hiện hữu phía Đông thuộc Phường 5 – Phường 6 trước đây; vùng chuyển tiếp Vạn Thành với làng hoa và dịch vụ trải nghiệm; Tà Nung phía Tây gắn với nông nghiệp sinh thái và du lịch cộng đồng.
Các không gian biểu diễn, triển lãm, thiết kế, đào tạo nghệ thuật được nghiên cứu bố trí thành cụm. Đồ án ưu tiên tái sử dụng công trình, quỹ đất hiện có và bổ sung công trình phù hợp hạ tầng, cảnh quan.
Suối Cam Ly là trục cảnh quan sinh thái và không gian công cộng chủ đạo. Dọc hành lang này, phương án nghiên cứu công viên ven suối, đường đi bộ, tuyến xe đạp, quảng trường nhỏ và không gian nghệ thuật ngoài trời, đồng thời bảo vệ dòng chảy và khả năng thoát lũ.
Trước đó, việc nghiên cứu mở rộng không gian phía Tây Đà Lạt đã đề cập Bắc Cam Ly khoảng 634ha theo hướng đô thị phức hợp, sinh thái, mật độ thấp. Thuyết minh hiện nay tiếp tục yêu cầu giữ khoảng xanh, hạn chế hình thành dải đô thị liên tục đến Tà Nung.
Xuân Trường và Lang Biang: Phân vai cho hai cực phía Đông, phía Bắc
Xuân Trường là cực phát triển phía Đông, gắn với nông nghiệp công nghệ cao, chế biến nông sản, logistics nông nghiệp và du lịch sinh thái. Chuỗi Trại Mát – Xuân Thọ – Xuân Trường – Cầu Đất được tổ chức thành các cụm chức năng liên kết.
Các cơ sở ứng dụng công nghệ, chế biến, bảo quản được bố trí tại nơi thuận lợi về hạ tầng. Liên kết với Lâm Viên hướng tới chuỗi nghiên cứu – ứng dụng – sản xuất – thương mại hóa sản phẩm.
Đồi chè, vùng sản xuất và cảnh quan làng tiếp tục giữ vai trò chủ đạo. Dân cư, dịch vụ phát triển theo cụm, hạn chế chuyển đổi dàn trải đất nông nghiệp sang xây dựng đô thị.
Ở phía Bắc, Lang Biang được phân vai phát triển du lịch sinh thái, văn hóa bản địa, gắn với bảo tồn rừng và nguồn nước. Ba hạt nhân gồm Lạc Dương hiện hữu, Lang Biang – Lát và Đankia – Suối Vàng.
Lạc Dương tập trung dân cư, thương mại, dịch vụ và công trình công cộng; Lang Biang – Lát phát triển văn hóa bản địa, du lịch cộng đồng; Đankia – Suối Vàng hướng tới du lịch sinh thái, nghỉ dưỡng và chăm sóc sức khỏe. Các hạt nhân duy trì khoảng cách sinh thái, bảo vệ rừng đầu nguồn và hành lang mặt nước.
Việc rà soát quy hoạch liên phường tại Lang Biang – Đà Lạt cũng đặt ra yêu cầu đồng bộ đất đai, hạ tầng và dự án nhà ở. Phát triển không gian cần phù hợp địa hình, năng lực hạ tầng và sức chịu tải môi trường.
Kết nối toàn bộ cấu trúc là hai hành lang: Đông Bắc hướng Nha Trang qua Quốc lộ 27C và phía Tây từ Cam Ly – Tà Nung đến Nam Ban – Lâm Hà. Mạng lưới giao thông công cộng cùng hệ thống rừng, hồ, suối và không gian xanh được định hướng liên kết các trung tâm, cực phát triển, đồng thời kiểm soát giới hạn mở rộng xây dựng.
Đăng Thy