Sau hơn 7 năm triển khai, OCOP đang trở thành một trong những động lực quan trọng của xây dựng nông thôn mới và phát triển kinh tế nông thôn bền vững.
OCOP tạo cú hích cho kinh tế nông thôn
Khi được triển khai trên phạm vi cả nước từ năm 2018, chương trình OCOP được kỳ vọng sẽ khơi dậy tiềm năng của các sản phẩm đặc trưng địa phương. Thực tế cho thấy chương trình đã vượt xa kỳ vọng ban đầu.
Hiện nay, cả nước có hơn 15.000 sản phẩm OCOP đạt từ 3 sao trở lên với trên 8.000 chủ thể tham gia, bao gồm doanh nghiệp, hợp tác xã, tổ hợp tác và hộ sản xuất. Nhiều sản phẩm đã xây dựng được thương hiệu, mở rộng thị trường và từng bước tham gia chuỗi giá trị quốc gia, quốc tế.
Từ những sản phẩm nông nghiệp, thực phẩm chế biến đến hàng thủ công mỹ nghệ và dịch vụ du lịch nông thôn, OCOP đang tạo thêm động lực tăng trưởng cho khu vực nông thôn, góp phần chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo hướng hiện đại hơn.
Từ sản vật quê hương đến hàng hóa có giá trị cao
Một trong những thành công nổi bật của chương trình OCOP là thay đổi tư duy sản xuất của người dân và doanh nghiệp.
Nếu như trước đây nhiều sản phẩm địa phương được sản xuất nhỏ lẻ, thiếu bao bì và thương hiệu thì nay các chủ thể OCOP đã chú trọng hơn đến chất lượng, truy xuất nguồn gốc và xây dựng hình ảnh sản phẩm.
Tại Thanh Hóa, Công ty Cổ phần Nước mắm Lê Gia đã đưa nghề làm nước mắm truyền thống phát triển theo hướng hiện đại. Từ nguồn nguyên liệu cá cơm và muối biển địa phương, doanh nghiệp đầu tư công nghệ sản xuất, hoàn thiện bao bì và xây dựng thương hiệu, giúp sản phẩm OCOP tiếp cận người tiêu dùng trên cả nước.
Tại Thái Nguyên, Hợp tác xã Tài Hoan đã góp phần nâng cao giá trị cây dong riềng thông qua các sản phẩm miến dong OCOP. Không chỉ tạo đầu ra ổn định cho vùng nguyên liệu, đơn vị còn giúp gia tăng thu nhập cho nhiều hộ dân miền núi.
Khi hợp tác xã trở thành trung tâm liên kết sản xuất
OCOP không chỉ thúc đẩy doanh nghiệp phát triển mà còn tạo động lực mạnh mẽ cho khu vực kinh tế tập thể.
Tại Sơn La, Hợp tác xã Cà phê Bích Thao đã xây dựng mô hình liên kết sản xuất với nông dân, phát triển vùng nguyên liệu cà phê chất lượng cao và đầu tư chế biến sâu.
Nhờ tham gia chuỗi giá trị, người dân không chỉ bán nguyên liệu mà còn được hưởng lợi từ việc nâng cao chất lượng sản phẩm và mở rộng thị trường tiêu thụ.
Đây là xu hướng đang được nhiều địa phương thúc đẩy nhằm nâng cao hiệu quả sản xuất nông nghiệp và phát triển kinh tế nông thôn bền vững.
OCOP góp phần tạo việc làm và giữ chân lao động ở nông thôn
Một trong những tác động rõ nét nhất của chương trình OCOP là tạo việc làm tại chỗ.
Khi sản phẩm phát triển, nhu cầu về lao động trong các khâu sản xuất, chế biến, đóng gói, vận chuyển và thương mại cũng tăng lên.
Nhiều lao động nông thôn có cơ hội làm việc ngay tại địa phương thay vì phải rời quê hương đến các khu công nghiệp hoặc đô thị lớn.
Sự phát triển của các doanh nghiệp OCOP còn kéo theo nhiều ngành nghề phụ trợ như cơ khí, bao bì, logistics và thương mại dịch vụ, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế địa phương theo hướng đa dạng hơn.
Bảo tồn giá trị văn hóa và khai thác lợi thế bản địa
Điểm khác biệt của OCOP là không chỉ tập trung vào yếu tố kinh tế mà còn chú trọng khai thác giá trị văn hóa địa phương.
Nhiều sản phẩm OCOP được hình thành từ nghề truyền thống, tri thức bản địa và những sản vật đặc trưng của từng vùng miền.
Tại Hà Giang, mật ong bạc hà đã trở thành sản phẩm OCOP nổi tiếng gắn liền với cao nguyên đá Đồng Văn. Việc phát triển sản phẩm không chỉ mang lại giá trị kinh tế mà còn góp phần bảo tồn nghề nuôi ong truyền thống và quảng bá hình ảnh địa phương.
Nhờ đó, OCOP đang trở thành cầu nối giữa phát triển kinh tế với bảo tồn bản sắc văn hóa nông thôn.
Vẫn còn những thách thức cần vượt qua
Bên cạnh những kết quả tích cực, nhiều sản phẩm OCOP vẫn gặp khó khăn trong việc mở rộng thị trường, xây dựng thương hiệu và nâng cao năng lực cạnh tranh.
Không ít chủ thể OCOP là doanh nghiệp nhỏ hoặc hợp tác xã còn hạn chế về vốn, công nghệ và nguồn nhân lực.
Trong bối cảnh thị trường ngày càng yêu cầu cao về chất lượng, truy xuất nguồn gốc và phát triển xanh, việc hỗ trợ chuyển đổi số, xúc tiến thương mại và nâng cao năng lực quản trị cho các chủ thể OCOP là yêu cầu cấp thiết.
Động lực quan trọng của xây dựng nông thôn mới
Sau hơn 7 năm triển khai, OCOP đã chứng minh đây không chỉ là chương trình phát triển sản phẩm mà còn là chương trình phát triển kinh tế nông thôn toàn diện.
Từ việc nâng cao giá trị nông sản, tạo việc làm, phát triển doanh nghiệp và hợp tác xã đến bảo tồn văn hóa địa phương, OCOP đang góp phần thay đổi diện mạo nhiều vùng quê trên cả nước.
Trong hành trình xây dựng nông thôn mới giai đoạn tới, OCOP được kỳ vọng tiếp tục phát huy vai trò là động lực quan trọng giúp khai thác hiệu quả tiềm năng bản địa, nâng cao thu nhập cho người dân và thúc đẩy phát triển kinh tế nông thôn theo hướng hiện đại, bền vững và giàu bản sắc.
