Từ lợi thế tự nhiên đến sản xuất nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao
Năm 2026, Trung tâm Khuyến nông Hà Nội (Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội) triển khai các mô hình sản xuất nông nghiệp theo hướng thích ứng với biến đổi khí hậu, bảo vệ môi trường và đáp ứng nhu cầu thị trường. Trong đó, mô hình trồng sen tại Hợp tác xã Trà sen Tân An, xã Hòa Xá, cho thấy hướng khai thác lợi thế tự nhiên gắn với tổ chức sản xuất và tiêu thụ sản phẩm.
Bà Nguyễn Thị An, đại diện Hợp tác xã Trà sen Tân An, cho biết hợp tác xã hiện có khoảng 17,5 ha trồng sen, trong đó 7,5 ha được Trung tâm Khuyến nông Hà Nội hỗ trợ triển khai mô hình trong năm 2026.
Giống sen đưa vào sản xuất bước đầu sinh trưởng, phát triển tốt, phù hợp với điều kiện thổ nhưỡng, nguồn nước và khí hậu địa phương. Khi sen vào mùa nở rộ, năng suất bình quân đạt khoảng 20.000 bông/ha. Mỗi ngày, hợp tác xã cung ứng ra thị trường khoảng 5.000–7.000 bông.
Đáng chú ý, hoa sen phục vụ ướp trà có giá khoảng 25.000–30.000 đồng/bông, cao hơn nhiều so với hoa tươi thông thường. Việc hướng sản phẩm vào nhu cầu sử dụng cụ thể giúp hợp tác xã khai thác giá trị của hoa sen theo phân khúc thị trường, thay vì chỉ tập trung vào sản lượng.
Mô hình cho thấy việc lựa chọn cây trồng phù hợp với điều kiện sinh thái, đồng thời gắn sản xuất với nhu cầu tiêu thụ, có thể tạo thêm dư địa nâng cao hiệu quả kinh tế. Để phát huy lợi thế này lâu dài, việc duy trì chất lượng sản phẩm, tổ chức thu hoạch phù hợp và ổn định đầu ra vẫn là những yếu tố quan trọng.
Bên cạnh khai thác lợi thế tự nhiên, Hà Nội cũng thúc đẩy ứng dụng công nghệ cao và từng bước mở rộng các mô hình sản xuất có khả năng tạo giá trị gia tăng trên cùng đơn vị diện tích.
Tại Hợp tác xã Nông nghiệp Xứ Đoài, xã Hưng Đạo, mô hình trồng nho Hạ Đen và nho sữa được đầu tư hệ thống nhà màng, tưới nhỏ giọt và máy móc cơ giới hóa. Việc ứng dụng các giải pháp kỹ thuật này hướng tới nâng cao khả năng kiểm soát điều kiện sản xuất, hỗ trợ chăm sóc cây trồng và tổ chức sản xuất theo hướng hiện đại.
Giám đốc Hợp tác xã Nông nghiệp Xứ Đoài Vương Đắc Lộc cho biết, nho Hạ Đen có hương thơm, độ giòn và vị ngọt, giá bán khoảng 150.000 đồng/kg; nho sữa có vị thanh mát, giá khoảng 180.000 đồng/kg. Với diện tích 5.000 m², mỗi năm trang trại thu hoạch khoảng 4–5 tấn quả cung ứng ra thị trường.
Mô hình trồng nho cho thấy tiềm năng phát triển những cây trồng có giá trị kinh tế, kết hợp đầu tư kỹ thuật để nâng cao chất lượng sản phẩm. Khi được tổ chức phù hợp, các mô hình như vậy còn có thể mở ra cơ hội phát triển thêm dịch vụ trải nghiệm nông nghiệp, góp phần đa dạng hóa nguồn thu cho khu vực nông thôn.
Tuy nhiên, ứng dụng công nghệ cao không đồng nghĩa với việc tự động đạt được mục tiêu nông nghiệp xanh. Hiệu quả bền vững còn phụ thuộc vào cách thức sử dụng nước, phân bón, thuốc bảo vệ thực vật, quản lý chất thải và bảo vệ hệ sinh thái trong suốt quá trình sản xuất.
Gắn nông nghiệp xanh với chuỗi giá trị và thị trường
Thực tế từ các mô hình trồng sen và trồng nho cho thấy giá trị nông nghiệp không chỉ được quyết định bởi sản lượng mà còn phụ thuộc vào chất lượng, khả năng đáp ứng nhu cầu thị trường và cách thức tổ chức sản xuất. Đây cũng là cơ sở để Hà Nội tiếp tục chuyển đổi phương thức sản xuất theo hướng nâng cao giá trị gia tăng, sử dụng hiệu quả tài nguyên và giảm tác động đến môi trường.
Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội, toàn thành phố hiện đã hình thành 406 mô hình sản xuất nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao, đồng thời duy trì 182 chuỗi chăn nuôi và trồng trọt hoạt động hiệu quả.
Những mô hình và chuỗi liên kết này là nền tảng để thành phố tiếp tục đổi mới sản xuất, nâng cao chất lượng nông sản và tăng cường kết nối giữa các khâu từ sản xuất, chế biến đến tiêu thụ. Khi các khâu được tổ chức đồng bộ, người sản xuất có thêm cơ hội tiếp cận thị trường, còn doanh nghiệp thuận lợi hơn trong việc xây dựng nguồn cung ổn định, đáp ứng yêu cầu về chất lượng.
Dù vậy, để phát triển nông nghiệp xanh thực chất, các mô hình cần chú trọng sử dụng tiết kiệm nước, phân bón và vật tư nông nghiệp; kiểm soát việc sử dụng thuốc bảo vệ thực vật; đồng thời thu gom, xử lý chất thải phù hợp. Đây là những yêu cầu quan trọng nhằm hạn chế ô nhiễm, bảo vệ tài nguyên đất, nước và duy trì khả năng sản xuất lâu dài.
Bên cạnh yếu tố kỹ thuật, liên kết thị trường cũng có ý nghĩa quyết định. Việc phát triển hợp tác xã, tăng cường kết nối giữa nông dân và doanh nghiệp trong sản xuất, chế biến, tiêu thụ sẽ góp phần hạn chế tình trạng sản xuất thiếu định hướng, đồng thời tạo điều kiện nâng cao giá trị nông sản. Công tác phát triển cây, con giống đáp ứng nhu cầu thị trường cũng cần được chú trọng để nâng cao hiệu quả tổ chức sản xuất.
Hướng tới nền nông nghiệp xanh, hiện đại và bền vững
Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội Nguyễn Mạnh Phương cho biết, theo định hướng đến năm 2030, thành phố tập trung phát triển các mô hình nông nghiệp hiện đại, ứng dụng công nghệ cao và công nghệ thông minh, thúc đẩy kinh tế tuần hoàn và giảm phát thải.
Cùng với đó, nông nghiệp hữu cơ, nông nghiệp xanh và các phương thức sản xuất thân thiện với môi trường sẽ được phát triển gắn với du lịch sinh thái, du lịch trải nghiệm và những hoạt động dựa vào cộng đồng. Thành phố cũng chú trọng xây dựng các vùng sản xuất chuyên canh gắn với sản phẩm đặc sản và lợi thế riêng của từng địa phương, qua đó nâng cao khả năng cạnh tranh và giá trị gia tăng cho nông sản.
Để hiện thực hóa định hướng này, việc lựa chọn mô hình cần phù hợp với điều kiện tự nhiên, trình độ sản xuất và nhu cầu thị trường của từng địa phương. Không phải mô hình nào cũng cần đầu tư công nghệ ở mức cao nhất; điều quan trọng là lựa chọn giải pháp phù hợp, phát huy lợi thế sẵn có và bảo đảm hiệu quả kinh tế đi đôi với trách nhiệm môi trường.
Cùng với ứng dụng kỹ thuật, việc củng cố năng lực tổ chức sản xuất và xây dựng chuỗi liên kết bền vững cần được xem là nhiệm vụ xuyên suốt. Sự phối hợp giữa cơ quan quản lý, đơn vị khuyến nông, hợp tác xã, nông dân và doanh nghiệp sẽ giúp các mô hình được hỗ trợ đúng nhu cầu, nâng cao khả năng tiêu thụ và từng bước nhân rộng những cách làm hiệu quả.
Từ những vùng sen thích ứng với điều kiện tự nhiên đến các mô hình trồng nho ứng dụng công nghệ cao, hướng phát triển nông nghiệp xanh tại Hà Nội đang cho thấy sự đa dạng trong cách khai thác tiềm năng sản xuất. Khi được tổ chức bài bản, gắn với thị trường và quản lý tốt các yếu tố môi trường, những mô hình này có thể góp phần nâng cao giá trị nông sản, cải thiện thu nhập cho người dân và tạo động lực phát triển nông thôn theo hướng xanh, hiện đại, bền vững.