Xuất khẩu tăng mạnh, giá trị tăng nhanh hơn sản lượng
Theo số liệu từ Cục Hải quan (Bộ Tài chính), tính từ đầu năm đến hết ngày 15/8/2026, Việt Nam đã xuất khẩu hơn 1,9 triệu tấn phân bón các loại, với kim ngạch gần 1,07 tỷ USD.
Riêng trong nửa đầu tháng 8, lượng phân bón xuất khẩu đạt hơn 88.500 tấn, trị giá gần 50,9 triệu USD. Giá xuất khẩu bình quân đạt khoảng 542 USD/tấn, tăng 30,8% so với cùng kỳ năm 2025.
Đáng chú ý, kim ngạch xuất khẩu đang tăng nhanh hơn đáng kể so với sản lượng. So với cùng kỳ năm trước, lượng phân bón xuất khẩu tăng 38,2%, trong khi kim ngạch tăng tới 80,8%.
Khoảng cách giữa tốc độ tăng lượng và giá trị cho thấy giá xuất khẩu bình quân đang đóng góp quan trọng vào đà tăng trưởng kim ngạch của ngành phân bón Việt Nam.
Trong cơ cấu mặt hàng, urê tiếp tục giữ vai trò quan trọng, bên cạnh NPK và DAP. Đây là những nhóm sản phẩm có nhu cầu lớn, đồng thời đang góp phần tạo động lực cho hoạt động xuất khẩu phân bón của Việt Nam.
Philippines, Hàn Quốc nổi lên với tốc độ tăng trưởng cao
Không chỉ duy trì các thị trường truyền thống, doanh nghiệp Việt Nam đang từng bước mở rộng thị trường xuất khẩu phân bón.
Campuchia tiếp tục là thị trường lớn nhất và lâu năm của phân bón Việt Nam, bên cạnh các thị trường như Hàn Quốc, Malaysia và Lào. Trong khi đó, Philippines và Hàn Quốc đang nổi lên nhờ tốc độ tăng trưởng nhập khẩu đáng chú ý.
Tại Philippines, Việt Nam đã xuất khẩu khoảng 137.000 tấn phân bón, với kim ngạch gần 74 triệu USD. So với cùng kỳ năm trước, lượng xuất khẩu tăng hơn 112%, còn giá trị tăng gần 167%.
Myanmar cũng ghi nhận mức tăng trên 100% cả về lượng và kim ngạch nhập khẩu phân bón từ Việt Nam.
Đáng chú ý, Hàn Quốc đang trở thành một thị trường có giá trị cao. Việt Nam đã xuất khẩu gần 159.000 tấn phân bón sang thị trường này, trị giá khoảng 112,5 triệu USD. Lượng xuất khẩu tăng hơn 45%, nhưng kim ngạch tăng tới 150% so với cùng kỳ.
Riêng trong tháng 7, giá xuất khẩu bình quân phân bón sang Hàn Quốc đạt khoảng 826 USD/tấn, cao hơn đáng kể so với mức bình quân chung.
Với Campuchia, phân bón Việt Nam hiện chiếm khoảng 80% lượng phân bón được sử dụng tại quốc gia này. Một số doanh nghiệp Việt Nam có hoạt động xuất khẩu đáng kể sang Campuchia gồm Phân bón Bình Điền, Đạm Cà Mau cùng nhiều nhà sản xuất lớn khác.
Bên cạnh các thị trường đã có vị thế, Ấn Độ được đánh giá là điểm đến còn nhiều dư địa. Quốc gia này có nhu cầu tiêu thụ khoảng 18-20 triệu tấn phân bón mỗi năm.
Đặc biệt, mùa vụ tại Ấn Độ có sự lệch nhất định so với Việt Nam. Đây có thể là lợi thế để doanh nghiệp Việt Nam tận dụng những thời điểm nhu cầu trong nước giảm, qua đó duy trì công suất và mở rộng đầu ra cho sản phẩm.
Nhập khẩu phân bón giảm hơn 36%
Trái ngược với đà tăng của xuất khẩu, nhập khẩu phân bón của Việt Nam trong những tháng đầu năm 2026 lại giảm mạnh.
Theo Cục Hải quan, trong 7 tháng đầu năm 2026, Việt Nam nhập khẩu khoảng 2,38 triệu tấn phân bón, trị giá 814,47 triệu USD, giảm lần lượt 36,6% về lượng và 36,8% về giá trị so với cùng kỳ năm 2025.
Trung Quốc tiếp tục là nguồn cung lớn nhất với khoảng 976.370 tấn, trị giá 286,68 triệu USD. Tuy nhiên, lượng nhập khẩu từ thị trường này giảm 40,51%, trong khi kim ngạch giảm 46,9%.
Do đó, tỷ trọng của Trung Quốc trong tổng giá trị nhập khẩu phân bón của Việt Nam giảm từ 41,89% xuống 35,2%.
Nga đứng thứ hai với khoảng 344.280 tấn, trị giá 164,97 triệu USD. Lượng nhập khẩu giảm 33,83%, giá trị giảm 31,92%. Tuy nhiên, tỷ trọng của Nga trong tổng kim ngạch nhập khẩu lại tăng từ 18,8% lên 20,26%.
Diễn biến này cho thấy cơ cấu nguồn cung phân bón nhập khẩu đang có sự dịch chuyển. Trong khi tỷ trọng của Trung Quốc giảm, vai trò của Nga có xu hướng tăng lên.
Nguồn cung từ ASEAN đạt khoảng 227.390 tấn, trị giá 79,86 triệu USD, giảm gần một nửa về lượng và hơn 40% về giá trị. Các thị trường như Canada, Hàn Quốc và Nhật Bản vẫn cung cấp phân bón cho Việt Nam nhưng quy mô đều thấp hơn so với cùng kỳ.
Dù tổng lượng nhập khẩu giảm, nguồn cung phân bón vẫn tập trung tương đối cao. Trung Quốc và Nga chiếm hơn 55% tổng giá trị nhập khẩu, cho thấy nhu cầu đa dạng hóa nguồn cung vẫn rất đáng chú ý nhằm giảm rủi ro về giá cả, logistics và khả năng cung ứng.
Nguyên liệu nhập khẩu vẫn là điểm nghẽn
Đằng sau sự cải thiện của sản xuất trong nước, ngành phân bón Việt Nam vẫn phải đối mặt với một điểm nghẽn lớn là sự phụ thuộc vào nguyên liệu nhập khẩu.
Hiện Việt Nam phải nhập khẩu toàn bộ nhu cầu kali, cùng một lượng lớn amoniac và lưu huỳnh phục vụ sản xuất. Vì vậy, chi phí sản xuất trong nước vẫn chịu tác động đáng kể từ biến động giá năng lượng và nguyên liệu trên thị trường thế giới.
Theo Báo cáo thị trường nông sản mới nhất của Bộ Nông nghiệp và Môi trường, giá phân bón thế giới thời gian qua tiếp tục có những diễn biến đáng chú ý.
Dẫn nguồn DTN, báo cáo cho biết căng thẳng địa chính trị giữa Hoa Kỳ và Iran tiếp tục tác động đến hoạt động vận tải qua eo biển Hormuz. Trong khi đó, giá bán lẻ nhiều loại phân bón tại Mỹ trong tháng 8/2026 có xu hướng điều chỉnh.
Đây là tháng thứ năm liên tiếp 5 loại phân bón giảm giá so với tháng trước, trong khi 3 loại tăng nhẹ. Cụ thể, UAN28 giảm 8%, xuống 436 USD/tấn; urê ở mức 664 USD/tấn; phân 10-34-0 đạt 715 USD/tấn; amoniac khan 943 USD/tấn và UAN32 ở mức 458 USD/tấn.
Ở chiều tăng, DAP lên 916 USD/tấn, MAP đạt 959 USD/tấn và kali ở mức 495 USD/tấn.
Những biến động này cho thấy giá phân bón quốc tế vẫn là yếu tố có ảnh hưởng trực tiếp tới chi phí sản xuất, giá thành và sức cạnh tranh của doanh nghiệp Việt Nam.
Dư địa còn lớn nhưng cần chủ động nguồn cung
Đà tăng của xuất khẩu phân bón trong 8 tháng đầu năm 2026 đang mở ra tín hiệu tích cực cho ngành. Việc sản lượng xuất khẩu tăng hơn 38%, trong khi kim ngạch tăng hơn 80%, cho thấy doanh nghiệp không chỉ mở rộng được lượng hàng mà còn đang hưởng lợi từ mặt bằng giá xuất khẩu cao hơn.
Nếu nguồn cung phân bón thế giới tiếp tục bị thắt chặt và nhu cầu nhập khẩu tại các thị trường lớn duy trì ở mức cao, xuất khẩu phân bón Việt Nam vẫn còn dư địa tăng trưởng trong những tháng cuối năm.
Tuy nhiên, cơ hội luôn đi cùng thách thức. Biến động giá quốc tế, chi phí nguyên liệu đầu vào, logistics và nhu cầu tại các thị trường chủ lực có thể tác động trực tiếp đến kết quả kinh doanh của doanh nghiệp.
Trong bối cảnh đó, mở rộng thị trường, đa dạng hóa nguồn cung nguyên liệu, nâng cao năng lực sản xuất và kiểm soát chi phí sẽ là những yếu tố then chốt giúp ngành phân bón Việt Nam duy trì đà tăng trưởng và nâng cao sức cạnh tranh trên thị trường quốc tế.
Xuất khẩu tăng mạnh đang cho thấy năng lực của doanh nghiệp Việt Nam đã có những bước tiến đáng kể. Nhưng để biến đà tăng trưởng ngắn hạn thành lợi thế dài hạn, ngành phân bón cần tiếp tục đầu tư vào công nghệ, chủ động hơn về nguyên liệu và xây dựng thị trường xuất khẩu ổn định. Đây sẽ là nền tảng quan trọng để phân bón Việt Nam không chỉ tăng về lượng mà còn nâng cao giá trị và vị thế trên thị trường quốc tế.