Tuy nhiên, việc sắp xếp sẽ không thực hiện máy móc mà phải xem xét từng trường hợp, bảo đảm thận trọng và không gây xáo trộn.
Hạn chót 25/8: Rà soát những xã, phường chưa đạt chuẩn
Ngày 13/8/2026, Văn phòng UBND TP.HCM ban hành Công văn số 20923/VP-VX, đóng dấu “KHẨN”, về việc tiếp tục nghiên cứu phương án sắp xếp đơn vị hành chính cấp xã trên địa bàn thành phố.
Công văn được ban hành sau khi tiếp nhận Công văn số 3927-CV/ĐU ngày 10/8/2026 của Đảng ủy UBND TP.HCM về cùng nội dung.
Theo chỉ đạo của Phó Chủ tịch UBND TP.HCM Nguyễn Mạnh Cường, Sở Nội vụ được giao chủ trì, phối hợp với Ban Tổ chức Thành ủy và các cơ quan, đơn vị liên quan rà soát những đơn vị hành chính chưa đáp ứng đầy đủ tiêu chuẩn, điều kiện hoặc phát sinh bất hợp lý trong quá trình vận hành.
Trên cơ sở các tiêu chí, nguyên tắc, điều kiện và quy trình do Trung ương quy định, thành phố sẽ nghiên cứu phương án điều chỉnh đối với những trường hợp thật sự cần thiết.
Yêu cầu đáng chú ý là phương án phải được xây dựng khoa học, thận trọng, có trọng tâm, tạo đồng thuận xã hội và không gây xáo trộn. Sở Nội vụ tham mưu UBND TP.HCM trình Ban Thường vụ Đảng ủy UBND thành phố, báo cáo Ban Thường vụ Thành ủy xem xét, cho chủ trương. Công việc này được yêu cầu hoàn thành trước ngày 25/8/2026.
54/168 xã, phường, đặc khu chưa đạt tiêu chí
Đợt rà soát diễn ra trong bối cảnh quy mô đơn vị hành chính của TP.HCM đã thay đổi rất lớn sau đợt sắp xếp năm 2025.
Theo Nghị quyết 1685/NQ-UBTVQH15, sau khi sắp xếp, TP.HCM có 168 đơn vị hành chính cấp xã, gồm 113 phường, 54 xã và một đặc khu. Trong đó, 112 phường, 50 xã và đặc khu Côn Đảo được hình thành sau sắp xếp; 5 đơn vị không thực hiện sắp xếp gồm phường Thới Hòa và các xã Long Sơn, Hòa Hiệp, Bình Châu, Thạnh An.
Đáng chú ý, theo thông tin được Bí thư Thành ủy TP.HCM Trần Lưu Quang công bố cuối tháng 7, trong 705 đơn vị hành chính cấp xã trên cả nước chưa đáp ứng đầy đủ tiêu chuẩn về dân số và diện tích, TP.HCM có 54 đơn vị.
Nếu xét riêng tiêu chí dân số, đặc khu Côn Đảo và xã đảo Thạnh An chưa đạt chuẩn. Tuy nhiên, đây đều là những địa bàn có điều kiện đặc thù và khó áp dụng phương án sáp nhập theo cách thông thường.
Trong khi đó, 52 xã, phường còn lại của TP.HCM chủ yếu chưa đạt tiêu chí về diện tích.
Chưa đạt diện tích không đồng nghĩa phải sáp nhập
Một điểm quan trọng được lãnh đạo TP.HCM nhiều lần nhấn mạnh là không thể chỉ nhìn vào diện tích và dân số để quyết định sắp xếp một xã, phường.
Bí thư Thành ủy TP.HCM Trần Lưu Quang cho biết ngoài hai tiêu chí trên, việc xem xét còn phải tính đến tiềm năng phát triển, vị trí địa lý, điều kiện hạ tầng, quốc phòng, an ninh và đặc thù riêng của từng địa phương. Quyết định có tiếp tục sáp nhập hay không sẽ dựa trên nghiên cứu của thành phố, đề xuất từ từng địa phương và ý kiến của người dân.
Điều này cũng phù hợp với định hướng của Chính phủ. Tại Hội nghị toàn quốc sơ kết một năm vận hành mô hình tổ chức mới, Phó Thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà cho biết cả nước còn 705 đơn vị cấp xã chưa đạt tiêu chuẩn và việc tiếp tục sắp xếp dự kiến được xử lý trong năm 2026.
Tuy nhiên, quá trình này phải tính đến đặc thù văn hóa, lịch sử, truyền thống, địa lý; đồng thời ưu tiên xử lý các địa bàn bị chia cắt về không gian đô thị, khu công nghiệp, khu kinh tế hoặc những khu vực có mức độ liên kết kinh tế - xã hội cao.
Các địa phương phải lấy ý kiến người dân nếu đề xuất sáp nhập
Trước công văn khẩn của UBND TP.HCM, Ban Tổ chức Thành ủy cũng đã có yêu cầu các xã, phường, đặc khu tự đánh giá toàn diện hoạt động sau thời gian vận hành mô hình chính quyền địa phương hai cấp.
Theo Công văn 3058-CV/BTCTU ngày 10/8, từng địa phương phải tổ chức thảo luận về sự cần thiết sáp nhập hoặc giữ nguyên hiện trạng. Nếu đề xuất sáp nhập, địa phương còn phải trao đổi với các xã, phường giáp ranh để bảo đảm tính kết nối và phù hợp với quy hoạch chung của TP.HCM.
Đặc biệt, phương án điều chỉnh phải lấy ý kiến rộng rãi của người dân trước khi hoàn thiện hồ sơ. Các địa phương được yêu cầu gửi kết quả rà soát, phương án sắp xếp nếu có và ý kiến người dân về Ban Thường vụ Thành ủy trước ngày 30/8/2026.
Theo một kế hoạch khác của Thành ủy, Ban Nghiên cứu phát triển TP.HCM cũng được giao thực hiện báo cáo độc lập về hiện trạng các đơn vị hành chính. Ban Tổ chức Thành ủy sẽ tổng hợp các báo cáo, đề xuất để trình Ban Thường vụ Thành ủy xem xét trước ngày 5/9/2026.
29 xã cũng đang làm thủ tục chuyển thành phường
Song song với việc rà soát những địa bàn chưa đạt chuẩn, TP.HCM còn đang thực hiện một bài toán hành chính khác: chuyển một số xã có tốc độ đô thị hóa cao thành phường.
Đến giữa tháng 7/2026, thành phố đã báo cáo Bộ Nội vụ về phương án thành lập phường trên cơ sở nguyên trạng 29 xã đủ điều kiện. Gần 725.000 hộ dân tham gia lấy ý kiến, trong đó gần 722.000 hộ đồng ý, tương ứng khoảng 95%.
Trước đó, quy định về thành lập phường yêu cầu đơn vị phải đáp ứng hàng loạt tiêu chí về dân số, diện tích, tỷ lệ dân số đô thị, cơ cấu kinh tế, lao động phi nông nghiệp và khả năng cân đối ngân sách.
Như vậy, đợt rà soát mới của TP.HCM không đơn thuần là câu chuyện “xã, phường nào thiếu diện tích sẽ bị nhập”. Thành phố đang đồng thời xem xét lại không gian quản lý, mức độ đô thị hóa, hiệu quả vận hành chính quyền hai cấp và khả năng phát triển của từng khu vực.
Danh sách cụ thể những xã, phường nào sẽ được đề xuất điều chỉnh, sáp nhập hoặc giữ nguyên hiện chưa được công bố. Các mốc 25/8, 30/8 và đầu tháng 9 tới đây sẽ là thời điểm đáng chú ý khi các cơ quan của TP.HCM lần lượt hoàn tất quá trình rà soát, tổng hợp và trình cấp có thẩm quyền xem xét.
Đăng Thy